WP4.4_PL

ROZDZIAŁ 1: Definicja i znaczenie przedsiębiorczości -Ortiz García P i Olaz Capitán ÁJ (2021) Przedsiębiorczość osób niepełnosprawnych: Od umiejętności do wartości społecznej. Front. Psychol. 12: 699833. doi: 10.3389/fpsyg.2021.699833 -OECD (2014), Policy Brief on Entrepreneurship for People with Disabilities (Polityka dotycząca przedsiębiorczości osób niepełnosprawnych). Obszary kompetencji i postępy w nauce: https://joint-research-centre.ec.europa.eu/entrecomp-entrepreneurship-competence-framework/competence-areas-and-learning-progress_en -Europejskie Ramy Kompetencji w zakresie Przedsiębiorczości: https://www.youtube.com/watch?v=UwZPcJky0Ko Harvard Business School Online, “10 cech przedsiębiorców odnoszących sukcesy“: https://online.hbs.edu/blog/post/characteristics-of-successful-entrepreneurs -“Droga do samowystarczalności: Przewodnik po przedsiębiorczości dla niepełnosprawnej młodzieży“: https://dpi.wi.gov/sites/default/files/imce/mmee/pdf/entrepreneurship_guide.pdf   ROZDZIAŁ 2: Stan wiedzy na temat przedsiębiorczości młodzieży w każdym kraju (w tym młodych przedsiębiorców niepełnosprawnych) WŁOCHY -Laboratorium Przedsiębiorczości do szkolenia nauczycieli w zakresie przedsiębiorczości: https://www.ufficiostampa.provincia.tn.it/content/download/35253/607732/file/Ricercazione_2015_vol7_n_2.pdf#page=111 Szkolenie w zakresie przedsiębiorczości: https://consorzioquinn.it/wp-content/uploads/2025/01/Levoluzione-dellalta-formazione_full_31012025.pdf#page=91 Młodzi przedsiębiorcy we Włoszech i w UE Kontekst: https://www.cna.it/wp-content/uploads/2022/09/10_APPROFONDIMENTO_GIOVANI-IMPRENDITORI.pdf Program nauczania przedsiębiorczości w szkołach średnich: https://www.mim.gov.it/-/pubblicato-il-sillabo-per-l-educazione-all-imprenditorialita-nella-scuola-secondaria- -Najlepsze zachęty dla młodych przedsiębiorców we Włoszech: Pożyczki i dotacje 2024: https://www.contributieuropa.com/le-migliori-agevolazioni-per-giovani-imprenditori-italia-2024/ Rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej: projekt przedsiębiorczości: https://www.to.camcom.it/guida-mettersi-proprio-il-progetto-imprenditoriale Trzy rodzaje przedsiębiorców według kodeksu cywilnego: https://www.to.camcom.it/13-i-tre-tipi-di-imprenditore-il-codice-civile -Fundusze i zachęty :https://disabilita.governo.it/it/attivita-svolte-e-in-programma/fondi-e-incentivi/ Dofinansowanie dla osób niepełnosprawnych: https://www.sunrisemedical.it/blog/finanziamenti-per-disabili -Fundusz kredytów młodzieżowych : https://www.politichegiovanili.gov.it/politiche-giovanili/accordi-e-compartecipazioni/fondo-per-il-credito-ai-giovani/ -Zostanie przedsiębiorcą we Włoszech: liczby, wyzwania i programy, które inspirują młodych ludzi: https://www.economyup.it/innovazione/diventare-imprenditori-in-italia-i-numeri-le-difficolta-e-8-programmi-che-ispirano-i-giovani/ -Erasmus dla młodych przedsiębiorców: https://www.erasmus-entrepreneurs.eu/ IRLANDIA -Ścieżka dostępu do edukacji dla osób niepełnosprawnych: https://www.accesscollege.ie Program przedsiębiorczości dla osób niepełnosprawnych: https://www.tudublin.ie/explore/news/aib-and-tu-dublin-entrepreneurship-for-people-with-disabilities-programme-2024-.html -Eye Clinic Liaison Officer (ECLO): https://vi.ie/eye-clinic-liaison-officer-eclo/ -Vision Ireland: https://vi.ie/ -Technological University Dublin: https://www.tudublin.ie/ -Program dla młodych przedsiębiorców: https://www.juniorentrepreneur.ie -The Student Enterprise: https://www.studententerprise.ie -Inicjatywa Otwarte Drzwi: https://www.opendoorsinitiative.ie/ -Citizens Information Ireland: https://www.citizensinformation.ie Praca i dostęp: https://www.gov.ie/en/department-of-social-protection/services/work-and-access/ -Vision Ireland: https://www.vi.ie -Lokalne Biura Przedsiębiorczości (LEO): https://www.localenterprise.ie/ -IDA Ireland: https://www.idaireland.com/ -Enterprise Ireland: https://www.enterprise-ireland.com/en/ -Centrum Przedsiębiorczości Guinnessa: https://www.gec.ie/ -Dogpatch Labs: https://dogpatchlabs.com/ -Izby handlowe: https://chambers.ie/ -StartUp Ireland: https://startups.ie/ -Social Entrepreneurs Ireland: https://www.socialentrepreneurs.ie/ -Business in the Community Ireland (BITCI): https://bitc.ie/ -Projekt aktywizacji osób niepełnosprawnych (DAP): Social Entrepreneurs Ireland (SEI): https://www.oireachtas.ie/en/debates/question/2017-03-02/129/#:~:text=The%20objective%20of%20this%20programme,to%20obtain%20and%20sustain%20employment. -Lokalne Biuro Przedsiębiorczości: https://www.localenterprise.ie/ Program Integracji Społecznej i Aktywizacji Społeczności (SICAP): https://www.gov.ie/en/department-of-rural-and-community-development/policy-information/social-inclusion-and-community-activation-programme-sicap/ -Microfinance Ireland (MFI): https://microfinanceireland.ie/ -Social Entrepreneurs Ireland: https://www.socialentrepreneurs.ie/   CYPR Edukacja w zakresie przedsiębiorczości na poziomie szkolnym i pozaszkolnym: -Ministerstwo Edukacji, Sportu i Młodzieży Cypru: https://www.moec.gov.cy/en/ Plan działania w dziedzinie edukacji cyfrowej (2021-2027): https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digital-education/action-plan Plan działania w dziedzinie edukacji cyfrowej (2021-2027): https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digital-education/action-plan -UNESCO, Integracja technologii w systemie edukacji na Cyprze: https://education-profiles.org/europe-and-northern-america/cyprus/~technology -Raport Global Entrepreneurship Monitor (GEM) na lata 2021/2022: -https://www.gemconsortium.org/file/open?fileId=50691 Artykuł na temat “Cypryjska edukacja i kultura przedsiębiorczości wymagają rozwoju“: https://cyprus-mail.com/2023/04/07/cyprus-entrepreneurial-education-and-culture-in-need-of-development/ -Raport Global Entrepreneurship Monitor (GEM) 2024/2025: https://www.gemconsortium.org/file/open?fileId=51621 -Junior Achievement (JA) Cyprus: https://jacyprus.org/en/ -JA, program “Nasza społeczność”: https://jacyprus.org/en/our-community/ -JA, program “Firma”: https://jacyprus.org/en/company-programme/ -Cypryjska strategia uczenia się przez całe życie na lata 2021-2027: https://www.moec.gov.cy/eiao/en/life_long_learning_strategy.html Krajowe źródła informacji na temat rozpoczynania działalności gospodarczej: -Business in Cyprus Portal: https://www.businessincyprus.gov.cy/ -Departament Rejestru Spółek i Syndyka: https://www.companies.gov.cy/en/ -Portal rządowy: https://www.gov.cy/en/ Polityka przedsiębiorczości społecznej na Cyprze: Artykuł “Przedsiębiorstwa społeczne – prawo, jego stosowanie i rejestracja jako przedsiębiorstwo społeczne zgodnie z prawem cypryjskim“: https://mouktaroudes.com/social-enterprises-the-law-its-application-and-registering-as-a-social-enterprise-under-cyprus-law/ Projekt “Social Agile”, raport krajowy “Młodzież i przedsiębiorczość społeczna na Cyprze“: https://sociallyagile.eu/wp-content/uploads/2023/12/Cyprus-Report-.pdf? -Cooperative Societies Service (SCS): http://www.cssda.gov.cy/ Agencje rządowe: -Ministerstwo Energii, Handlu i Przemysłu: https://www.gov.cy/meci/en/ Cypryjska Izba Przemysłowo-Handlowa (CCCI): https://ccci.org.cy/ -Human Resource Development Authority of Cyprus (HRDA): https://www.anad.org.cy/wps/portal/hrda/hrdaExternal/!ut/p/z1/04_Sj9CPykssy0xPLMnMz0vMAfIjo8ziPTw8HD0s_Q383F3DjAwCLVydTV2CLY39XUz0w_Wj9KOASgxwAEcD_YLsbEUAbztbrg!!/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ Podmioty inkubujące i wspierające: Centrum Innowacji IDEA: https://ideacy.net/en-gb/Idea/ -Cyprus Entrepreneurship Competition (CyEC): https://cyec.org.cy/ Organizacje pozarządowe i przedsiębiorstwa społeczne: -Creative Europe Desk Cyprus: https://www.fundingprogrammesportal.gov.cy/en/programs/creative-europe-crea/ -Youth Board of Cyprus: https://onek.org.cy/en/ Systemy finansowania przedsiębiorczości Program Thalia (2021-2027): https://thalia.com.cy/en/home-en/ -Cyprus Equity Fund: https://www.eif.org/what_we_do/resources/cyprus-equity-fund/index.htm Program Kreatywna Europa: https://culture.ec.europa.eu/creative-europe/about-the-creative-europe-programme -Cyprus Entrepreneurship Fund (CIF): https://www.eif.org/what_we_do/resources/cypef/index.htm -Horizon Europe: https://research-and-innovation.ec.europa.eu/funding/funding-opportunities/funding-programmes-and-open-calls/horizon-europe_en -Erasmus dla młodych przedsiębiorców: https://www.erasmus-entrepreneurs.eu/ Europejski Fundusz Społeczny (EFS): https://european-social-fund-plus.ec.europa.eu/en -JA StartUp Programme: https://jacyprus.org/en/startup/ Nagrody Stelios dla młodych przedsiębiorców: https://steliosfoundation.com.cy/stelios-awards-for-young-entrepreneurs-in-cyprus/ Programy mentorskie i szkoleniowe Cypryjska Izba Przemysłowo-Handlowa (CCCI): http://www.ccci.org.cy/ -Youth Board of Cyprus (ONEK): http://www.onek.org.cy/ -Centrum Innowacji IDEA: http://www.ideacy.net/ -Junior Achievement Cyprus (JA Cyprus): http://www.jacyprus.org/ -Politechnika Cypryjska (CUT): http://www.cut.ac.cy/ -Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT): http://www.eit.europa.eu/ -Centrum Produktywności Cypru (KEPA): http://www.kepa.gov.cy/ PlatformaEYE: https://www.erasmus-entrepreneurs.eu/ -Centrum Innowacji Społecznych (CSI): https://csicy.com/ GRECJA -Kształcenie młodzieży pod kątem przyszłego bezrobocia w Grecji: https://bristoluniversitypressdigital.com/monochap/book/9781529200119/ch005.xml -International Journal of Educational Administration and Policy Studies: https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1384447.pdf -DYPA – Greckie Publiczne Służby Zatrudnienia: https://www.dypa.gov.gr/active-employment-policies Ateńska Izba Przemysłowo-Handlowa: https://acci.gr/en/mission-and-goals/ Grecka Konfederacja Profesjonalistów, Rzemieślników i Kupców (GSEVEE): https://www.gsevee.gr/en-us/about -The Egg – Enter-Grow-Go: https://www.theegg.gr/en/ -DIAPLOUS Spółdzielnie socjalne: https://diaplous.eu/en/social-cooperatives-koispe/ -The People’s Trust: https://www.thepeoplestrust.org/ POLSKA Ministerstwo Edukacji i Nauki – podstawa programowa dla szkół: https://www.gov.pl/web/edukacja/podstawy-programowe -Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP): https://www.parp.gov.pl/ -Platforma edukacyjna NAVOICA – kurs dotyczący innowacji i przedsiębiorczości: https://navoica.pl/ -Erasmus dla młodych przedsiębiorców: https://www.erasmus-entrepreneurs.eu/ -Biznes.gov.pl – rządowy portal o zakładaniu i prowadzeniu działalności gospodarczej: https://www.biznes.gov.pl/ -OECD Country Note on Poland’s Entrepreneurship Education: https://www.oecd.org/education/entrepreneurship-education-in-poland.htm -Youth Business Poland: https://youthbusiness.org/members/youth-business-poland/ -Krajowa Izba Gospodarcza (KIG): https://kig.pl/ -Poznański Park Naukowo-Technologiczny (PPNT): https://ppnt.poznan.pl/ -Fundacja Widzieć Inaczej – Akademia ATnis: https://www.facebook.com/WidzimyInaczej/ -PFR Ventures / Polski Fundusz Rozwoju: https://pfrventures.pl/ Programy aktywizacji młodzieży: https://www.gov.pl/web/rodzina/aktywizacja-osob-niepelnosprawnych -Ośrodki Wsparcia Ekonomii Społecznej (OWES): https://ekonomiaspoleczna.gov.pl/   ROZDZIAŁ 3: Narzędzia i wskazówki dotyczące zostania przedsiębiorcą Wskazówki dotyczące etycznego wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji w praktyce zawodowej i biznesowej -Związek Firm Public Relations (ZFPR) – Warszawa Zasady: Zasady etycznego wykorzystania AI w PR Źródło: Dokument “dane na temat etyki w korzystaniu z AI.docx” (na podstawie publikacji ZFPR i ICCO, 2024). -ICCO (The International Communications Consultancy Organisation) – Warszawskie zasady etycznego wykorzystania AI w public relations, 2023 r. Komisja Europejska (Komisja Europejska) – Wytyczne etyczne dotyczące godnej zaufania sztucznej inteligencji, 2019, https://digital-strategy.ec.europa.eu. Future of Life Institute – Asilomar AI Principles, https://futureoflife.org/ai-principles Coursera / Uczelnia Łazarskiego – Kursy nt. etyki AI i wykorzystania AI w biznesie -Reuters (2018) – Amazon wycofuje tajne narzędzie rekrutacyjne AI, które wykazywało uprzedzenia wobec kobiet  Dostęp: https://www.reuters.com -ALK – Akademia Leona Koźmińskiego (2023) – Niewidzialne kobiety: odkrywanie uprzedzeń ze względu na płeć w generowanych przez AI wizerunkach profesjonalistów. -Jak etycznie wykorzystywać sztuczną inteligencję w marketingu www.widoczni.com  Etyczna sztuczna inteligencja w komunikacji i obsłudze klienta: www.engage-ai.co Szablony analizy SWOT (mocne i słabe strony, szanse i zagrożenia) -Asana: Analiza SWOT:https://asana.com/resources/swot-analysis -Aegean Journal of Environmental Sciences (Hovardas, 2015): https://www.env.aegean.gr/wp-content/uploads/2015/06/Hovardas_AEJES_2015.pdf -Komisja Europejska Wiki: Analiza SWOT: https://wikis.ec.europa.eu/spaces/ExactExternalWiki/pages/50109063/SWOT+Analiza -Investopedia: Analiza SWOT: https://www.investopedia.com/terms/s/swot.asp

Zostanie przedsiębiorcą wymaga nie tylko zidentyfikowania realnego pomysłu na biznes, ale także posiadania odpowiednich narzędzi i strategii, aby skutecznie go rozwijać. Zapewnia to praktyczne narzędzia, szablony i innowacyjne rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji, aby pomóc początkującym przedsiębiorcom przekształcić ich pomysły w odnoszące sukcesy firmy.   Wykorzystanie generatywnej sztucznej inteligencji do realizacji pomysłów: Znajdź swoją pasję i przekształć ją w zarabiający biznes. Narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji oferują cenne wsparcie dla początkujących przedsiębiorców w rozwijaniu, udoskonalaniu i materializowaniu ich pomysłów biznesowych. Technologie te służą nie tylko jako pomoc w produktywności, ale także jako kreatywni współpracownicy, pomagając kształtować koncepcje i oceniać potencjał biznesowy od najwcześniejszych etapów. Korzystając z tych narzędzi, osoby fizyczne mogą odkrywać swoje pasje i przekształcać je w zarabiające przedsiębiorstwa. Platformy AI, takie jak ChatGPT i Gemini, są szczególnie przydatne w fazie tworzenia pomysłów. Mogą one pomóc w identyfikacji potrzeb rynkowych, generowaniu pomysłów biznesowych i badaniu trendów branżowych. Na przykład, można poprosić: “Zaproponuj pomysły biznesowe łączące zrównoważony rozwój i usługi cyfrowe” lub “Jakie są zagrożenia i możliwości związane z otwarciem salonu pielęgnacji zwierząt w małym obszarze miejskim?”. Tego rodzaju pytania mogą pomóc początkującym przedsiębiorcom zastanowić się nad wykonalnością, konkurencją i innowacyjnością. Generatywna sztuczna inteligencja może również pomóc w podstawowej analizie SWOT i opracowaniu modelu biznesowego. Polecenia takie jak “Czy możesz pomóc mi stworzyć analizę SWOT dla ręcznie robionej marki kosmetyków?” lub “Wygeneruj zarys szczupłego biznesplanu dla aplikacji dostarczającej jedzenie, koncentrującej się na opcjach wegańskich” pozwalają użytkownikom na wczesne zbadanie planowania strategicznego i uzupełnią dedykowaną sekcję SWOT, która znajduje się w dalszej części tego rozdziału. Przechodząc do realizacji, narzędzia takie jak Copy.ai i Jasper wspierają generowanie treści na strony internetowe, marketing i zasięg, podczas gdy Canva AI i DALL-E mogą pomóc w wizualnym budowaniu marki, projektowaniu logo i materiałów promocyjnych. Narzędzia te umożliwiają przedsiębiorcom stworzenie spójnej tożsamości marki bez zaawansowanych umiejętności projektowania. Tymczasem platformy takie jak Notion AI i Taskade mogą być wykorzystywane do strukturyzowania procesu rozwoju biznesu, nakreślania kamieni milowych i organizowania zadań. W przypadku prototypowania i wizualizacji koncepcji na wczesnym etapie , narzędzia takie jak Runway ML i Adobe Firefly zapewniają dynamiczne opcje testowania i udoskonalania pomysłów na produkty. Używane w przemyślany sposób, te narzędzia AI mogą przyspieszyć podróż od pomysłu do wdrożenia, zwiększając kreatywność, przejrzystość i pewność siebie. Wskazówki dotyczące etycznego wykorzystania sztucznej inteligencji w przedsiębiorczości, wraz z praktycznymi szablonami SWOT, znajdują się w kolejnych sekcjach, aby zapewnić odpowiedzialne i ustrukturyzowane stosowanie tych technologii.   Wytyczne dotyczące etycznego wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji w praktyce zawodowej i biznesowej W dobie dynamicznego rozwoju technologicznego, w tym generatywnej sztucznej inteligencji (AI), kwestia jej etycznego wykorzystania staje się coraz ważniejsza. W rzeczywistości technologie AI uwalniają znaczny potencjał, ale musimy zapewnić ich sprawiedliwość, inkluzywność i odpowiedzialne wykorzystanie, chroniąc w ten sposób prawa wszystkich osób, w tym osób niepełnosprawnych, takich jak młodzi ludzie V.I., którzy są główną grupą docelową projektu CARE. Niniejszy przewodnik stanowi kompendium dobrych praktyk mających na celu wspieranie specjalistów i przedsiębiorstw w odpowiedzialnym i przejrzystym korzystaniu ze sztucznej inteligencji. Zasada przejrzystości i otwartości Zawsze wskazuj, kiedy zawartość została wygenerowana przez sztuczną inteligencję. Oznaczanie automatycznie generowanych materiałów, zwłaszcza treści wrażliwych (np. deepfake, opinie, porady). Ułatw klientom identyfikację źródeł treści i intencji stojących za wiadomościami. Każdy użytkownik AI, niezależnie od branży, powinien otwarcie ujawniać, kiedy treści zostały wygenerowane przez sztuczną inteligencję. Dotyczy to w szczególności treści publikowanych publicznie, takich jak artykuły, grafiki, filmy, podcasty, oferty marketingowe lub rekomendacje produktów. Przejrzystość oznacza również ujawnienie celów wykorzystania sztucznej inteligencji: czy jest to automatyzacja obsługi klienta, analiza danych czy tworzenie treści. W świecie, w którym powstają głębokie podróbki i zmanipulowane informacje , kluczowe jest budowanie zaufania poprzez otwarte deklarowanie roli sztucznej inteligencji w tworzeniu wiadomości Weryfikacja i zwalczanie dezinformacji Przed publikacją należy sprawdzić treści generowane przez sztuczną inteligencję w niezależnych źródłach. Używaj narzędzi AI do sprawdzania faktów, ale weryfikuj ich wyniki ręcznie. Utrzymywanie wysokich standardów rzetelności, zwłaszcza w komunikacji publicznej i marketingu. Generatywna sztuczna inteligencja może tworzyć realistycznie brzmiące, ale nieprawdziwe treści. Dlatego każdy materiał powinien zostać sprawdzony przed jego publikacją. Zaleca się korzystanie z różnych źródeł do sprawdzania faktów, nie tylko tych opartych na sztucznej inteligencji. Odpowiedzialność etyczna polega tutaj na zapobieganiu rozprzestrzenianiu się fałszywych informacji, które mogą wpływać na decyzje konsumentów, opinię publiczną lub reputację firm i osób. Jest to szczególnie ważne w branżach takich jak PR, media, zdrowie, edukacja i finanse. Ochrona prywatności i danych osobowych Zgodność z RODO i lokalnymi przepisami. Uzyskanie świadomej zgody na przetwarzanie danych osobowych. Zminimalizuj gromadzenie danych i zastosuj anonimizację tam, gdzie to możliwe. Działania oparte na sztucznej inteligencji często wiążą się z przetwarzaniem danych osobowych. Każda firma musi przestrzegać obowiązujących przepisów, takich jak RODO, ale także przestrzegać zasady minimalizacji danych. Etyczne podejście oznacza przetwarzanie tylko tych danych, które są niezbędne, a także zapewnienie możliwości wycofania zgody i przejrzystości w informowaniu użytkowników o sposobie przetwarzania ich danych. Ochrona prywatności jest podstawą zaufania do marki. Rozpoznawanie uprzedzeń i promowanie inkluzywności Audyt algorytmów i treści pod kątem stronniczości (płciowej, rasowej, kulturowej). Upewnij się, że dane szkoleniowe odzwierciedlają różnorodność społeczną Projektuj komunikaty i produkty tak, aby były dostępne dla różnych odbiorców. Sztuczna inteligencja może powielać istniejące uprzedzenia, np. płciowe, rasowe, kulturowe, jeśli została przeszkolona na nieobiektywnych danych. Niezbędne jest regularne audytowanie i testowanie narzędzi AI pod tym kątem. Promowanie różnorodności oznacza projektowanie systemów i komunikatów z myślą o wszystkich grupach społecznych. Jest to nie tylko aspekt etyczny, ale także strategia rozwoju, która pomaga dotrzeć do szerszego grona odbiorców. Poszanowanie praw autorskich i własności intelektualnej Nie publikuj treści generowanych przez sztuczną inteligencję bez sprawdzenia legalności ich źródeł. Materiały Mark zainspirowane czyjąś kreatywnością. Przestrzegaj zasad licencjonowania zawartości AI i nie kopiuj jej bez pozwolenia. Nadzór ludzki i możliwość interwencji Zapewnienie ludzkiego zaangażowania w proces tworzenia treści – sztuczna inteligencja nie może działać całkowicie autonomicznie. Ustanowienie procedur interwencji i korekty – np. w przypadku błędu lub nieetycznego zachowania modelu. Treści generowane przez SI mogą wykorzystywać istniejące utwory chronione prawem autorskim. Dlatego ważne jest, aby świadomie sprawdzać, czy model AI nie narusza czyichś praw. Firmy powinny edukować pracowników w zakresie licencjonowania treści, korzystania z otwartych zasobów i zasad dozwolonego użytku. Promowanie poszanowania własności intelektualnej jest

WŁOCHY Istniejące polityki dotyczące przedsiębiorczości Edukacja w zakresie przedsiębiorczości na poziomie szkolnym i pozaszkolnym: W ostatnich latach przedsiębiorczość młodych ludzi we Włoszech gwałtownie spadła, pogłębiona przez kryzys gospodarczy spowodowany pandemią Covid-19. W latach 2019-2020 liczba przedsiębiorców w wieku poniżej 30 lat spadła o 3,9%, podczas gdy liczba osób powyżej 50 roku życia wzrosła o 2,7%, co wskazuje na starzenie się klasy przedsiębiorców i zmniejszenie rotacji pokoleniowej. W latach 2011-2020 liczba osób samozatrudnionych w wieku poniżej 30 lat zmniejszyła się o 124 000 (-27,9%), zmniejszając wskaźnik zastępowalności młodych i starszych ze 153 do 85, sygnalizując poważne trudności w ciągłości działalności gospodarczej. Zjawisko to szczególnie dotknęło sektor rzemieślniczy, w którym liczba właścicieli poniżej 30. roku życia zmniejszyła się o 41,9%. Chociaż Włochy mają największą liczbę osób samozatrudnionych w Europie, liczba młodych przedsiębiorców stale spada, co stanowi problem dla wzrostu gospodarczego kraju i przekazywania umiejętności w tradycyjnych sektorach. Na poziomie edukacyjnym Unia Europejska zdefiniowała osiem kluczowych kompetencji uczenia się przez całe życie, które każdy obywatel powinien nabyć w celu promowania rozwoju osobistego, aktywnego obywatelstwa, integracji społecznej i pełnego zatrudnienia (Komisja Europejska, 2007). Wśród nich szczególnie ważną rolę odgrywa ta dotycząca inicjatywności i przedsiębiorczości, ponieważ oznacza ona zdolność do przekształcania pomysłów w konkretne działania. Przedsiębiorczość ma fundamentalne znaczenie nie tylko w miejscu pracy, w zatrudnieniu lub samozatrudnieniu, ale także w każdej innej dziedzinie życia, takiej jak nauka, sport i życie prywatne. Zgodnie z dokumentem Komisji Europejskiej (2015), nauczanie przedsiębiorczości dotyczy wszystkich tych inicjatyw, które mają na celu przygotowanie jednostek do bycia odpowiedzialnymi i przedsiębiorczymi, wyposażonymi w umiejętności, wiedzę i postawy niezbędne do osiągnięcia swoich celów i prowadzenia pełnego życia. Podstawową kwestią przy podejmowaniu tematu edukacji w zakresie przedsiębiorczości jest jej definicja. Przyjmując perspektywę, która uwzględnia wpływ społeczny wykraczający poza ekonomiczny, przedsiębiorczość nie jest rozumiana w wąskim znaczeniu, ale raczej jako szersza koncepcja, obejmująca wszystkie umiejętności, wiedzę i doświadczenia, które sprawiają, że dana osoba jest przedsiębiorcza. W tej wizji szkolenie w zakresie przedsiębiorczości nie oznacza po prostu dostarczania informacji technicznych lub regulacyjnych dotyczących rozpoczynania nowej działalności gospodarczej, ani nie ogranicza się do analizy tradycyjnych obszarów, takich jak strategia i marketing. Chodzi raczej o skupienie się na umiejętnościach przekrojowych, takich jak rozwiązywanie problemów, komunikacja i umiejętność pracy w zespole, które mają fundamentalne znaczenie dla rozwoju osobistego i zawodowego oraz stanowią podstawę sukcesu w każdym kontekście życia. Analizy i badania przeprowadzone przez organizacje takie jak OECD i Komisja Europejska podkreślają znaczenie szkolenia w zakresie przedsiębiorczości i jego pozytywny wpływ w perspektywie długoterminowej. Znaczącym przykładem na poziomie międzynarodowym jest projekt Entrepreneurial Skills Pass (ESP), który pokazuje, że studenci, którzy otrzymują szkolenia z zakresu przedsiębiorczości, częściej uważają przedsiębiorczość za atrakcyjną opcję zatrudnienia. Szkolenie w zakresie przedsiębiorczości nie tylko przygotowuje studentów do tworzenia nowych start-upów, ale także przyczynia się do rozwoju podstawowych umiejętności życiowych i zawodowych, czyniąc ich protagonistami innowacji i wzrostu gospodarczego. Główne wyniki, które podkreślają pozytywny wpływ szkoleń z zakresu przedsiębiorczości obejmują: Rozwój umiejętności transferowalnych: Przedsiębiorcze programy szkoleniowe, które promują rozwój umiejętności miękkich u uczniów, zachęcają do rozwijania umiejętności związanych z inteligencją osobistą, wykraczając poza prosty pomiar IQ. Zatrudnienie i kariera: Szkolenie w zakresie przedsiębiorczości może zwiększyć możliwości zatrudnienia, ponieważ uczniowie nabywają umiejętności, które czynią ich bardziej konkurencyjnymi na rynku pracy. Co więcej, z czasem mogą zdecydować się na założenie własnej firmy. Wpływ społeczno-gospodarczy: Wartość projektów przedsiębiorczych jest coraz częściej oceniana pod kątem ich wpływu na zatrudnienie i poprawę wskaźników związanych z dobrobytem społecznym, takich jak integracja, zatrudnienie młodzieży i włączenie społeczne. Wyniki w nauce: Udział w programach przedsiębiorczości i rozwój umiejętności emocjonalnych (np. słuchanie siebie, interakcja z innymi i motywacja do osiągania celów) może zachęcić do bardziej konkretnego i odpowiedzialnego podejścia do nauki, co ostatecznie poprawi wyniki w nauce. Umiejętności miękkie, takie jak komunikacja, kreatywność, przywództwo i rozwiązywanie problemów, mają fundamentalne znaczenie w środowisku przedsiębiorczości. Szkolenie w zakresie przedsiębiorczości pomaga uczniom rozwijać umiejętności przekrojowe, takie jak zarządzanie ryzykiem, krytyczne myślenie i umiejętność pracy w zespole. W szczególności koncepcja rozproszonego przywództwa promuje dzielenie się uprawnieniami decyzyjnymi, podczas gdy aktywne słuchanie i negocjacje są niezbędne do rozwiązywania konfliktów i osiągania porozumień. Umiejętności te mają kluczowe znaczenie dla sukcesu osobistego i zawodowego, wspierając pozytywne i produktywne środowisko pracy. W 2019 r. Dyrekcja Generalna ds. Przepisów Szkolnych i Ewaluacji Włoskiego Systemu Edukacji Narodowej wysłała okólnik do wszystkich szkół średnich w celu strukturalnego wprowadzenia nauczania przedsiębiorczości do włoskiego systemu szkolnictwa. Dzięki specjalnemu programowi nauczania szkoły otrzymają wsparcie w tworzeniu kursów szkoleniowych, które pozwolą uczniom przekształcić swoje pomysły w działania, rozwijając umiejętności takie jak kreatywność, innowacyjność, ocena i zarządzanie ryzykiem oraz umiejętność planowania i zarządzania projektami przedsiębiorczymi. Celem wprowadzenia edukacji w zakresie przedsiębiorczości jest zachęcanie do rozwijania postaw, wiedzy, umiejętności i zdolności, które nie tylko przygotowują uczniów do podejmowania działań przedsiębiorczych, ale są również przydatne w każdym środowisku pracy i do aktywnego angażowania się w życie społeczne. Są to zatem umiejętności przekrojowe, fundamentalne dla życia. Inicjatywa ta jest zgodna z europejskim celem promowania i rozwijania umiejętności w zakresie przedsiębiorczości, nakreślonym przez Komisję Europejską w komunikacie z 2012 r. “Nowe podejście do edukacji: Inwestowanie w umiejętności na rzecz lepszych efektów społeczno-gospodarczych” i potwierdzonym w komunikacie z 2016 r. “Nowy europejski program na rzecz umiejętności”. Celem jest zintegrowanie umiejętności przedsiębiorczych z umiejętnościami dyscyplinarnymi, dzięki czemu młodzi obywatele stają się kreatywni, aktywni i obdarzeni duchem inicjatywy. Po raz pierwszy edukacja w zakresie przedsiębiorczości strukturalnie wkracza do włoskich szkół dzięki specjalnemu programowi nauczania stworzonemu przy udziale około 40 interesariuszy, w tym przedstawicieli krajowych, fundacji, firm, organizacji ze świata innowacji, współpracy i innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego. Poprzez Krajową Koalicję na rzecz Edukacji Przedsiębiorczości, organizacje te przyjęły Syllabus i zobowiązały się do wdrożenia działań szkolnych, które są z nim zgodne. Syllabus podzielony jest na pięć głównych obszarów tematycznych: Formy i możliwości rozpoczęcia działalności gospodarczej Generowanie pomysłów, kontekst i potrzeby społeczne Od pomysłu do przedsiębiorstwa: zasoby i umiejętności Przedsiębiorstwo w akcji: radzenie sobie z rynkiem Obywatelstwo ekonomiczne   Włochy są jednym z pierwszych krajów w Europie, które przyjęły model koncepcyjny “EntreComp” (Entrepreneurship Competence Framework), ramy odniesienia dla kompetencji przedsiębiorczych opracowane przez Komisję Europejską, których włoskie tłumaczenie, zredagowane przez ADI (Stowarzyszenie Włoskich Nauczycieli i Dyrektorów Szkół), zostało dołączone do okólnika

Przedsiębiorczość i niepełnosprawność: społeczna wartość przedsiębiorczości dla osób niedowidzących i niewidomych Przedsiębiorcze myślenie dla osób niepełnosprawnych jest potężnym narzędziem do pokonywania codziennych wyzwań i tworzenia możliwości osobistego i zawodowego spełnienia. Przedsiębiorczy sposób myślenia to nie tylko zdolność do generowania możliwości biznesowych, ale także szereg umiejętności i zdolności, które są również związane ze ściśle osobistą i emocjonalną sferą jednostki (tzw. umiejętności miękkie, które obejmują zarówno umiejętności intrapersonalne, jak i interpersonalne). W rzeczywistości postawa przedsiębiorcza opiera się na zestawie cech, które mają zastosowanie nie tylko w świecie biznesu, ale także w życiu w ogóle, co czyni ją szansą nawet dla osób niepełnosprawnych. Wynika z tego, że postawa przedsiębiorcza jest połączeniem zarówno umiejętności technicznych (twarde umiejętności, takie jak zarządzanie finansami, planowanie i strategia biznesowa, marketing itp.), jak i umiejętności społecznych (umiejętności miękkie, takie jak kreatywność, krytyczne myślenie, empatia i inteligencja emocjonalna, relacje interpersonalne). W przypadku zastosowania do osób niepełnosprawnych, mentalność przedsiębiorcza, w całej swojej złożoności umiejętności, może przynieść nowe korzyści nie tylko na poziomie ekonomicznym, w zakresie generowania dochodu, ale także na poziomie społecznym, pozwalając na przezwyciężenie wyzwań interpersonalnych, których często doświadczają osoby niepełnosprawne. Poniżej znajdują się niektóre z umiejętności, które są częścią przedsiębiorczego myślenia, ze szczególnym uwzględnieniem osób niepełnosprawnych: Kreatywność: W przypadku osób niepełnosprawnych kreatywność staje się niezbędna do znalezienia alternatywnych rozwiązań dla fizycznych, społecznych lub ekonomicznych barier, z którymi mogą się spotkać. Podejście przedsiębiorcze pozwala im spojrzeć na trudności jako na możliwości wprowadzania innowacji, opracowywania niestandardowych rozwiązań, które spełniają określone potrzeby. Odporność: Odporność to cecha, która pozwala osobom niepełnosprawnym z determinacją stawiać czoła trudnościom. Przedsiębiorczość wymaga umiejętności wyciągania wniosków z porażek i dostosowywania się do wyzwań. Osoby niepełnosprawne często rozwijają wysoki poziom odporności w życiu codziennym i mogą ją również stosować w przedsięwzięciach przedsiębiorczych, postrzegając każdą przeszkodę jako nową szansę na rozwój. Zorientowanie na wyniki: Osoby niepełnosprawne, które przyjmują przedsiębiorczy sposób myślenia, mogą działać zdecydowanie i szybko, przejmując kontrolę nad swoim życiem i tworząc projekty lub inicjatywy, które odpowiadają na ich potrzeby, pokonując wszelkie ograniczenia fizyczne lub środowiskowe. Zorientowanie na działanie pozwala im realizować swoje marzenia i wdrażać innowacyjne pomysły, bez zaprzątania sobie głowy myśleniem i czekaniem. Pasja: Pasja do tego, co się robi, jest podstawowym motorem przedsiębiorczości, a w przypadku osób niepełnosprawnych może przekładać się na chęć przełamywania barier i demonstrowania swoich umiejętności. Oprócz pasji, determinacja staje się potężnym zasobem, zwiększającym wytrwałość niezbędną do stawienia czoła codziennym trudnościom. Uczenie się przez całe życie: Przedsiębiorczość wiąże się również z ciągłym zaangażowaniem w naukę nowych umiejętności i strategii doskonalenia siebie i swojej firmy. W przypadku osób niepełnosprawnych uczenie się przez całe życie i ciągłe szkolenie to nie tylko zdobywanie umiejętności zawodowych, ale także budowanie umiejętności radzenia sobie z wyzwaniami związanymi z niepełnosprawnością, takimi jak dostępność i integracja.   Korzyści z przedsiębiorczego myślenia dla osób niepełnosprawnych: Przyjęcie przedsiębiorczego sposobu myślenia pozwala osobom niepełnosprawnym podążać ścieżkami kariery, które szanują ich rytm i potrzeby, promując większą autonomię i niezależność (umiejętności intrapersonalne). Co więcej, podejście przedsiębiorcze pomaga przezwyciężyć bariery społeczne i kulturowe, umożliwiając osobom niepełnosprawnym aktywny wkład w społeczeństwo poprzez projekty, które odpowiadają na konkretne potrzeby i tworzą wartość dla społeczności (umiejętności interpersonalne). Ogólnie rzecz biorąc, przedsiębiorczy sposób myślenia pozwala osobom niepełnosprawnym przejąć kontrolę nad swoim życiem i losem zawodowym, identyfikując dostosowane możliwości biznesowe. W tym względzie podejście przedsiębiorcze może generować możliwości zatrudnienia, które nie zależą od tradycyjnych pracodawców, tworząc elastyczne rozwiązania zawodowe, które są dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. W konsekwencji samozatrudnienie będzie stymulować rozwój umiejętności miękkich, takich jak zarządzanie czasem, rozwiązywanie problemów i zdolność do podejmowania szybkich decyzji. Podsumowując, wszystkie te kompetencje odnoszą się zarówno do umiejętności intrapersonalnych, jak i interpersonalnych.   A co z przedsiębiorczym myśleniem osób niedowidzących i niewidomych? W odniesieniu do osób niedowidzących i niewidomych myślenie przedsiębiorcze jest wzbogacone o dodatkowe rozważania oparte na badaniach i konkretnych przypadkach. Ogólnie rzecz biorąc, podobnie jak w przypadku innych osób niepełnosprawnych , głównymi motywacjami do podjęcia działalności gospodarczej są: większa niezależność osobista (30,5%), pokonanie osobistego wyzwania (27,1%), zwiększenie dochodów (33,9%) – Ortiz García P i Olaz Capitán ÁJ (2021). Dla osób niewidomych, podobnie jak dla wielu innych osób niepełnosprawnych, przedsiębiorczość oferuje wyjątkową możliwość niezależnego zarządzania swoim życiem, unikania dyskryminacji w miejscu pracy i tworzenia dostępnych miejsc pracy. Przedsiębiorczość dla osób niepełnosprawnych to nie tylko indywidualny sukces, ale także znaczący wpływ społeczny na cały sektor biznesowy. W rzeczywistości firmy i przedsiębiorstwa prowadzone przez osoby niepełnosprawne, takie jak osoby niewidome, przyczyniają się do: Włączenie społeczne i poprawa jakości życia Tworzenie miejsc pracy dla innych wrażliwych grup Zmniejszenie zależności od dotacji rządowych i umożliwienie ludziom autonomii z ekonomicznego punktu widzenia.   Umiejętności, które należy rozwijać w oparciu o obszary kompetencji EntreComp 3 Wbrew powszechnemu przekonaniu, upośledzenie wzroku i ślepota nie są przeszkodami w przedsiębiorczości, ale raczej szansą na rozwój unikalnych umiejętności. Osoby niedowidzące i niewidome często rozwijają umiejętności rozwiązywania problemów, krytycznego myślenia, zdolności adaptacyjnych i skutecznej komunikacji bardziej niż inni, z których wszystkie są ściśle powiązane z ramami EntreComp (ramy umiejętności przedsiębiorczych) – zobacz wideo. Trzy główne obszary badań EntreComp to: Pomysły i możliwości – Rozpoznawanie i przekształcanie możliwości rynkowych w konkretne projekty. Zasoby – Efektywne zarządzanie zasobami finansowymi, ludzkimi i technologicznymi. In Action – Przekładanie pomysłów na działania poprzez planowanie strategiczne i przywództwo. Doświadczenia życiowe tych ludzi przygotowują ich do strategicznego i kreatywnego myślenia, które znajduje odzwierciedlenie w skutecznych praktykach biznesowych. Pomimo możliwości, osoby niedowidzące i niewidome napotykają poważne bariery, w tym trudności z pewnością siebie, dostępem do kapitału i obawą przed utratą dotacji rządowych z powodu pułapki korzyści (zaleca się poprawę dostępu do środków finansowych dla niepełnosprawnych przedsiębiorców). Co więcej, dostęp do szkoleń i wsparcia w zakresie przedsiębiorczości jest często ograniczony przez brak dostępnych materiałów. Jednak technologia i narzędzia wspomagające, takie jak czytniki ekranu, oprogramowanie do rozpoznawania mowy i asystenci AI, odgrywają kluczową rolę w przełamywaniu tych barier, umożliwiając osobom niedowidzącym i niewidomym efektywne prowadzenie działalności gospodarczej (np. zwiększając w ten sposób dostępność usług online w zakresie rejestracji i prowadzenia działalności gospodarczej). Aby osiągnąć ten cel, niezbędne są ukierunkowane programy szkoleniowe spełniające określone potrzeby oraz wsparcie finansowe na zakup technologii wspomagających. Podsumowując, przedsiębiorczość to nie tylko możliwość dla osób niedowidzących i niewidomych, ale także

Przegląd projektu CARE Europejski projekt C.A.R.E. (Zwiększanie poczucia własnej wartości i szans na zatrudnienie osób z niepełnosprawnością wzrokową poprzez kształtowanie ich kompetencji psychomotorycznych w pracy z ceramiką) ma na celu wzmocnienie pozycji młodych ludzi z niepełnosprawnością wzroku (V.I.P.) poprzez zwiększenie ich potencjału jako jednostek, artystów i pracowników poprzez warsztaty ceramiczne. Rozwijając ich umiejętności psychomotoryczne, projekt ma na celu wspieranie ich rozwoju osobistego, kreatywności i perspektyw zatrudnienia w różnych dziedzinach, w tym w sztuce, kulturze, pracy socjalnej i zawodach manualnych. Projekt opiera się na założeniu, że sztuka ceramiczna ma ogromny potencjał w promowaniu zarówno umiejętności intrapersonalnych, jak i interpersonalnych. Dzięki dotykowemu zaangażowaniu w pracę z gliną uczestnicy mogą poprawić swoje umiejętności motoryczne, świadomość przestrzenną, kreatywność i pewność siebie. Poza ekspresją artystyczną, projekt ma na celu wzmocnienie ich poczucia własnej wartości, integracji społecznej i integracji na rynku pracy.   Cele podręcznika Obecny podręcznik ma przede wszystkim na celu zapewnienie praktycznych wskazówek i inspiracji dla młodych osób niepełnosprawnych, ze szczególnym uwzględnieniem osób niedowidzących (V.I.P.), które chcą rozwijać przedsiębiorczość. Podręcznik ma na celu umożliwienie młodym osobom zidentyfikowania luk w ich społecznościach oraz wykorzystania ich umiejętności i kreatywności do założenia własnych przedsiębiorstw. Chociaż podręcznik koncentruje się głównie na osobach z niepełnosprawnością wzroku, zawiera on również cenne spostrzeżenia mające zastosowanie do szerszej społeczności osób niepełnosprawnych. Ostatecznie podręcznik ma na celu zwiększenie szans na zatrudnienie młodych osób niepełnosprawnych w różnych sektorach, w tym w sztuce, kulturze, życiu społecznym i pracy fizycznej, poprzez zapewnienie wglądu w kluczowe kompetencje i umiejętności, wspieranie integracji na rynku pracy i promowanie integracji społecznej.  Aby zapewnić dostępność, niniejszy podręcznik zostanie również wydrukowany w alfabecie Braille’a. Podręcznik jest zgodny z zobowiązaniem projektu do integracji i różnorodności poprzez zwiększenie zasięgu i możliwości dla osób niepełnosprawnych.