Wprowadzenie - C.A.R.E.

Streszczenie

Celem podręcznika “Jak rozpocząć warsztaty ceramiczne w celu rozwoju umiejętności psychomotorycznych” w ramach C.A.R.E. jest przeanalizowanie, w jaki sposób obróbka ceramiki i realizacja warsztatów ceramicznych może poprawić zarówno dobrostan psychiczny, jak i psychomotoryczny młodych ludzi w Europie. Ostatnie badania wykazały, że obróbka ceramiki i tak zwana “Clay Art Therapy” poprawiają stan psycho- emocjonalny osób, które ją praktykują, podnosząc świadomość ich własnej wartości i umiejętności. Ceramika ma wiele efektów neurologicznych (związanych na przykład z rozwojem koncentracji i autorefleksji przy użyciu rąk i dotyku), a także efektów neuromotorycznych (związanych z koordynacją ruchową, postawą i ergonomią, używaniem kończyn), zwiększając w ten sposób motywację i poczucie własnej wartości.

Wdrożenie warsztatów ceramicznych dla młodych ludzi stanowi również doskonałą okazję do wzmocnienia budowania zespołu i współpracy, rozwijając w ten sposób nie tylko umiejętności techniczne i manualne (związane z obróbką ceramiki), ale także umiejętności społeczne, związane z interakcją z innymi.

Szczególna uwaga zostanie poświęcona temu, w jaki sposób młode osoby z niepełnosprawnością wzrokową mogą być zaangażowane w warsztaty ceramiczne, aby rozwijać swoje umiejętności artystyczno-manualne, a jednocześnie promować ich integrację społeczną i samorealizację. Obróbka ceramiki pozwoli im zwiększyć poczucie własnej wartości i autonomii, zwalczając lęk i niepewność. Ceramika jest w rzeczywistości bardzo innowacyjnym środkiem komunikacji, który w niewerbalny sposób wydobywa z jednostek uczucia i emocje.

Podręcznik jest jednak przeznaczony dla szerszego grona odbiorców, a zatem dla ogółu młodych ludzi, niezależnie od ich konkretnych schorzeń lub upośledzenia wzroku.

W szczególności będzie on obejmował i łączył wyniki trzech głównych działań prowadzonych przez wszystkich partnerów C.A.R.E:

Metodologię tworzenia ceramiki w Unii Europejskiej: studium porównawcze. Jest to badanie porównawcze na poziomie europejskim, mające na celu przeanalizowanie, w jaki sposób rola dyscyplin artystycznych i ceramiki jest rozpowszechniona i promowana w różnych krajach. W szczególności badanie porównawcze koncentruje się na różnych programach szkoleniowych w zakresie ceramiki istniejących w różnych krajach oraz na tym, w jaki sposób te krajowe programy i inicjatywy (specyficzne dla ceramiki) mogą promować integrację społeczną i zawodową młodych ludzi. Co więcej, badanie podsumowuje wyniki dwóch rodzajów badań: desk research i badań terenowych, które partnerzy przeprowadzili indywidualnie, przeprowadzając wywiady z różnymi specjalistami, psychologami, pracownikami socjalnymi, ekspertami w dziedzinie ceramiki, którzy dostarczyli przydatnych informacji zwrotnych na temat wdrażania nieformalnych działań z młodymi ludźmi, w oparciu o praktykę artystyczną i ceramikę.

Określenie kryteriów i wybór metod oraz adaptacja do działań prowadzących do wzmocnienia aktywności osób z niepełnosprawnością wzroku. Partnerzy opracowali i zebrali serię planów lekcji, zawierających szczegółowe instrukcje krok po kroku, jak przeprowadzić 100 godzin warsztatów ceramicznych. Zbiór obejmuje różne plany lekcji, podzielone na makro obszary tematyczne, koncentrujące się na tym, jak poprawić umiejętności osobiste i zawodowe podczas kształtowania gliny.

Zbiór praktyk edukacji pozaformalnej mających na celu rozwój umiejętności interpersonalnych i osobistych. Partnerzy zebrali szereg pozaformalnych i nieformalnych działań, mających na celu zwiększenie współpracy i budowanie zespołu wśród młodych ludzi, a tym samym zwiększenie dialogu i zaufania do innych. Działania te można łatwo zintegrować z warsztatami ceramicznymi i obróbką ceramiki. Zajęcia ceramiczne promują uczenie się przez działanie i mogą być prowadzone w grupach, stymulując w ten sposób wymianę doświadczeń i aktywne uczenie się młodych ludzi. Ci ostatni stają się bezpośrednimi odkrywcami na ścieżce edukacyjnej, opartej na eksploracji i współpracy z rówieśnikami.

Aby ułatwić realizację warsztatów ceramicznych dla młodych ludzi, partnerzy C.A.R.E opracowali serię planów lekcji, obejmujących 5 obszarów tematycznych (1. umysł; 2. ciało; 3. ceramiczne i praktyczne umiejętności techniczne; 4. profesjonalny kunszt; 5. bezpieczeństwo w pracy; 6. możliwości integracji na rynku pracy) oraz powiązane z nimi podtematy, w tym działania i szczegółowe plany lekcji krok po kroku. Plany lekcji zostały opracowane na potrzeby 100 godzin warsztatów ceramicznych z młodzieżą. Warsztaty te będą realizowane od lutego 2024 r. we wszystkich krajach partnerskich C.A.R.E i mogą być powielane w innych formalnych i pozaformalnych kontekstach edukacyjnych, a także w innych krajach. W związku z tym, podręcznik zawiera szereg praktycznych instrukcji, wskazówek i zaleceń (co robić, a czego nie robić), które mogą pomóc nauczycielom, wychowawcom lub innym zainteresowanym stronom we wdrażaniu dostosowanych do młodych ludzi warsztatów ceramicznych.

Tabela 1. Kategoryzacja planów lekcji

Obszar makro	Tematy
Umysł	Aspekty psychologiczne, zdrowie poznawcze i umiejętności miękkie
Ciało	Postawa, ruch, postrzeganie przestrzeni, dotyk (wrażenia dotykowe) i inne zmysły
Ceramika (praktyczne umiejętności techniczne)	Materiały i narzędzia, skład i chemia, zrównoważenie środowiskowe
Profesjonalny kunszt	Nawyki twórcze, tożsamość, określenie celu, użyteczność dzieła sztuki, forma i estetyka, ponowne przemyślenie projektów twórczych
Bezpieczeństwo w pracy	Ocena ryzyka, zapobieganie, rozwiązywanie problemów
Możliwości integracji na rynku pracy	Przedsiębiorczość i zdolność do zatrudnienia

Wprowadzenie do planów lekcji

Umysł: ten obszar tematyczny został zbadany przez FRAME (Polska) jako część jej wkładu w poniższy podręcznik w ramach C.A.R.E. W szczególności opracowano serię planów lekcji, których celem jest zrozumienie, w jaki sposób obróbka ceramiki pomaga lepiej poznać siebie (zbadać swoje uczucia, wartości i postrzeganie tożsamości), rozwijając szereg pozytywnych spostrzeżeń i emocji na poziomie mentalnym. Obróbka ceramiki pomaga również rozwijać określone zdolności umysłowe, takie jak wyobraźnia i kreatywność.

Ciało: ten obszar tematyczny został zbadany przez SIGMA (Grecja) jako część jej wkładu w poniższy podręcznik w ramach C.A.R.E. W szczególności opracowano serię planów lekcji i propozycji dostosowanych działań w następujących aspektach:

1.Percepcja własnego ciała,
2. Wykorzystanie i rozwój własnych zmysłów,
3. Percepcja emocji, inteligencja emocjonalna i sposób wyrażania emocji poprzez wykorzystanie własnego ciała podczas kształtowania ceramiki (w tym rozwój umiejętności manualnych). Wszystkie korzyści psychofizyczne i psychomotoryczne, które można rozwinąć podczas realizacji warsztatów ceramicznych, są zatem szczegółowo analizowane. Aspekty takie jak: percepcja i orientacja w przestrzeni, postawa i ergonomia są badane bardziej szczegółowo w obszarze tematycznym “ciało”.

Ceramika (praktyczne umiejętności techniczne): ten obszar tematyczny został zbadany przez CSI (Cypr) jako część wkładu do poniższego podręcznika w ramach C.A.R.E. Celem jest uświadomienie uczestnikom warsztatów ceramicznych właściwości i cech różnych narzędzi, aby wiedzieli, jak ich używać do właściwych celów i przy zachowaniu odpowiednich środków bezpieczeństwa podczas realizacji warsztatów ceramicznych. Należy pamiętać, że warsztaty ceramiczne będą oparte na obserwacji, badaniu materiałów, eksperymentowaniu z technikami i materiałami, a zatem uczeń będzie miał aktywną rolę w budowaniu własnego doświadczenia edukacyjnego opartego na ćwiczeniach i praktyceartystyczno-manualnej.

Profesjonalny kunszt: ten obszar tematyczny został zbadany przez PRISM (Włochy) jako część wkładu do poniższego podręcznika w ramach C.A.R.E. W ramach profesjonalnego kunsztu w szczególności pogłębione są artystyczne umiejętności manualne związane z przetwarzaniem ceramiki, dając szereg instrukcji i porad, jak poprawić zarówno umiejętności manualne (przechodząc od prostego kształtowania gliny do tworzenia bardziej wyszukanego produktu), jak i estetykę. Estetyka obejmuje wybór odpowiednich materiałów, właściwości techniczne i aspekty artystyczne, wybór kolorów i sposób ich łączenia w celu uzyskania ładnego produktu. Szczególną uwagę poświęca się dekorowaniu, które również wymaga studiowania i dogłębnej znajomości technik i właściwości każdego koloru.

Bezpieczeństwo w miejscu pracy: ten obszar tematyczny został przeanalizowany przez IERFOP (Włochy) jako część wkładu do poniższego podręcznika w ramach C.A.R.E. W szczególności ten makro obszar bada wszystkie aspekty związane z bezpieczeństwem miejsc i ludzi (w tym sposoby zapobiegania zagrożeniom fizycznym) podczas wdrażania warsztatów ceramicznych. Plany lekcji przedstawione dla “Bezpieczeństwa w miejscu pracy” koncentrują się w szczególności na:
1. Ogólne zasady postępowania, jak zachowywać się podczas realizacji warsztatów ceramicznych;
2. bezpieczeństwo materiałów i ich użycie (podczas warsztatów ceramicznych używa się proszków i bardzo ostrych przedmiotów, a także wysokich temperatur pieców);
3.bezpieczeństwo i dostosowanie przestrzeni (przestrzenie dostosowane do potrzeb wszystkich uczniów, w tym młodych osób niepełnosprawnych);
4.warunki i kryteria zarządzania przestrzeniami wewnętrznymi (np. laboratorium ceramiczne). W “bezpieczeństwie w miejscu pracy” dużą wagę przywiązuje się również do aspektu fizycznego, koncentrując się na wszelkich zagrożeniach dla zdrowia fizycznego ludzi (zagrożenia również w zakresie ergonomii lub z powodu wdychania pyłu, który może mieć wpływ na zdrowie fizyczne).

Możliwości integracji na rynku pracy: ten obszar tematyczny został zbadany przez ARDMORE (Irlandia) jako część wkładu do poniższego podręcznika w ramach C.A.R.E. W szczególności ten makro obszar tematyczny podkreśla znaczenie promowania umiejętności przedsiębiorczych młodych ludzi, wspierając ich zdolność do rozwijania innowacyjnych pomysłów i produktów.

W tym konkretnym przypadku partnerzy skupili się na tym, jak zaprojektować produkt ceramiczny, który zostanie wyobrażony, zaprojektowany i zrealizowany, a następnie wykorzystany przez odbiorców. Podczas warsztatów “Możliwości integracji na rynku pracy” młodzi uczniowie dowiedzą się, jak wymyślić, opracować i promować produkt, poprawiając w ten sposób swoje umiejętności w zakresie przedsiębiorczości i zwiększając swoje szanse na znalezienie pracy w dziedzinie ceramiki, rozwijając konkretne umiejętności i wiedzę specjalistyczną w tym sektorze.

Umiejętności rozwijane w C.A.R.E.

Glina zapewnia wyjątkowy i ekspresyjny sposób na odkrywanie i przetwarzanie emocji oraz doskonalenie umiejętności. W związku z tym, plany lekcji przedstawione w niniejszym podręczniku koncentrują się na tym, jak zwiększyć szereg indywidualnych (intrapersonalnych) i zbiorowych (interpersonalnych) umiejętności, które młodzi ludzie rozwijają, uczestnicząc w warsztatach ceramicznych. Aby ułatwić analizę, kompetencje, które wyłoniły się z planów lekcji, zostały pogrupowane w 2 makro grupy (A. umiejętności na całe życie i B. umiejętności dla mnie).

Umiejętności na całe życie: umiejętności przekrojowe pojawiające się podczas prowadzenia warsztatów ceramicznych i odnoszące się do umiejętności interpersonalnych, takich jak komunikacja z innymi i praca zespołowa. W szczególności warsztaty ceramiczne promują empatię, komunikację, rozwiązywanie problemów (rozumienie, zarządzanie i rozwiązywanie problemu), krytyczne myślenie, odporność (związaną również z radzeniem sobie ze stresem, błędami i porażkami), inteligencję emocjonalną związaną również z postrzeganiem własnych i cudzych emocji. Ogólnie rzecz biorąc, “umiejętności twarde” (związane z umiejętnością tworzenia przedmiotów ceramicznych i wiedzą techniczno-manualną) są łączone z tak zwanymi “umiejętnościami miękkimi” lub “umiejętnościami życiowymi” wymienionymi powyżej w tym dokumencie. Dzięki połączeniu tych dwóch umiejętności, młoda osoba uczestnicząca w warsztatach ceramicznych będzie miała większe szanse na znalezienie pracy, zwiększając tym samym swoje szanse na zatrudnienie.

Umiejętności dla mnie: zwiększenie wiary w siebie i swoje możliwości, samoświadomość, poczucie własnej wartości, samodzielność, poczucie własnej skuteczności, a także poprawa motywacji.

W odniesieniu do oczekiwanych korzyści dla osób uczestniczących w warsztatach ceramicznych w C.A.R.E i poza nim, głównymi korzyściami będą:

A. Korzyści związane z motoryką

Lepsza zręczność i percepcja sensoryczna oraz wykorzystanie zmysłów, w tym dotyku

Poprawa siły i kontroli mięśni

Lepsza postawa, korzyści ergonomiczne

B. Korzyści dla psychologii emocjonalnej

Zdolność do postrzegania własnych emocji

Umiejętność wyrażania emocji w mniej tradycyjny sposób, już nie za pomocą języka pisanego lub mówionego, ale poprzez manualną praktykę przetwarzania ceramiki i korzystania z 5 zmysłów

Umiejętność wyrażania własnych emocji

Umiejętność zarządzania emocjami: zarządzanie emocjami w taki sposób, aby osiągnąć zestaw celów i być w stanie pozytywnie zarządzać emocjami własnymi i innych (unikając poczucia osobistej frustracji i możliwości generowania konfliktów z innymi)

C. Korzyści dotyczące aspektów neuropsychologicznych:

Zwiększona koncentracja

Umiejętność radzenia sobie ze stresem

Zdolność do poprawy samooceny

Rozwój autonomii i niezależności

Spełnienie w osiąganiu własnych celów

D. Świadczenia socjalne:

Zwiększona interakcja między jednostkami, lepiej znana jako łączność społeczna, łączenie się z innymi, a tym samym rozwijanie empatii i przyjmowanie perspektywy (podczas wspólnego tworzenia i wzajemnej interpretacji glinianych dzieł)

Zdolność do zatrudnienia, ponieważ nabycie umiejętności twardych i miękkich zwiększy szanse na znalezienie pracy

Zrównoważony rozwój poprzez warsztaty ceramiczne

Obecnie w ceramice stosuje się innowacyjne, przyjazne dla środowiska praktyki, a zrównoważona produkcja ceramiki koncentruje się na minimalizacji odpadów podczas produkcji i ponownym wykorzystaniu lub recyklingu materiałów, gdy tylko jest to możliwe.

Zapewnienie zrównoważonego rozwoju w ceramice jest ważne z kilku powodów, ponieważ dotyczy kwestii środowiskowych, społecznych i ekonomicznych. W szczególności, wiele wyrobów ceramicznych jest wytwarzanych z nieodnawialnych zasobów, takich jak glina i minerały. Ponadto, proces produkcji generuje wiele odpadów i zużywa dużo energii, powodując duży ślad węglowy.

Jak zapewnić zrównoważony rozwój i właściwe zarządzanie odpadami w warsztacie ceramicznym?

Podczas warsztatów ceramicznych manipuluje się gliną, a jej pył może być również bardzo niebezpieczny dla zdrowia ludzkiego, jeśli jest wdychany przez długi czas. W związku z tym, zarówno instruktorzy, jak i uczestnicy warsztatów ceramicznych powinni być poinformowani o tym, jak prawidłowo manipulować gliną. W tym celu niniejszy podręcznik zilustruje ogólne zasady bezpieczeństwa, które należy stosować w laboratoriach gliny, warsztatach ceramicznych, a które dotyczą w szczególności sposobu obchodzenia się z gliną i jej utylizacji, zapewniając w ten sposób prawidłową gospodarkę odpadami.

Aby uniknąć nadmiernego zużycia gliny i generowania dodatkowych odpadów, glinę można również przekształcić, na przykład zaczynając od kawałków potłuczonych garnków lub innych materiałów odpadowych, aby pomóc zmniejszyć wpływ na środowisko. To samo można zrobić z różnymi kolorami i emaliami, które również można ponownie wykorzystać. Pamiętaj, aby ostrożnie obchodzić się z tymi kolorami i emaliami, które mogą być toksyczne dla ludzkiego zdrowia. Tam, gdzie to możliwe, używaj mniej toksycznych elementów i wybieraj ekologiczne kolory. Wreszcie, należy pamiętać, że piece do gotowania gliny mogą być jeszcze mniej zanieczyszczające, jeśli do ich spalania wykorzystywane są na przykład skrawki drewna lub odpady stolarskie. Można również zwiększać lub zmniejszać temperaturę pieców, aby oszczędzać energię.

Kilka wskazówek, jak prawidłowo obchodzić się z gliną, zmniejszyć ilość odpadów i zapewnić zrównoważone praktyki środowiskowe, można znaleźć pod poniższymi linkami:

https://juliannakunstler.com/ceramics1.php https://www.craftscouncil.org.uk/stories/how-make-your- pottery-practice-greener

Sugerowane lektury:

Artyści stosujący zrównoważone praktyki ceramiczne: https://www.artlink.com.au/articles/4435/material- thinking-and-sustainability-in-contempora/

Wskazówki dotyczące ekologicznego studia ceramicznego: https://www.kesemydesign.com/how-to-run-an- environmentally-responsible-ceramic-studio/ https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0959652620318722