Przegląd projektu CARE

Europejski projekt C.A.R.E. (Zwiększanie poczucia własnej wartości i szans na zatrudnienie osób z niepełnosprawnością wzrokową poprzez kształtowanie ich kompetencji psychomotorycznych w pracy z ceramiką) ma na celu wzmocnienie pozycji młodych ludzi z niepełnosprawnością wzroku (V.I.P.) poprzez zwiększenie ich potencjału jako jednostek, artystów i pracowników poprzez warsztaty ceramiczne. Rozwijając ich umiejętności psychomotoryczne, projekt ma na celu wspieranie ich rozwoju osobistego, kreatywności i perspektyw zatrudnienia w różnych dziedzinach, w tym w sztuce, kulturze, pracy socjalnej i zawodach manualnych.

Projekt opiera się na założeniu, że sztuka ceramiczna ma ogromny potencjał w promowaniu zarówno umiejętności intrapersonalnych, jak i interpersonalnych. Dzięki dotykowemu zaangażowaniu w pracę z gliną uczestnicy mogą poprawić swoje umiejętności motoryczne, świadomość przestrzenną, kreatywność i pewność siebie. Poza ekspresją artystyczną, projekt ma na celu wzmocnienie ich poczucia własnej wartości, integracji społecznej i integracji na rynku pracy.

 

Cele podręcznika

Obecny podręcznik ma przede wszystkim na celu zapewnienie praktycznych wskazówek i inspiracji dla młodych osób niepełnosprawnych, ze szczególnym uwzględnieniem osób niedowidzących (V.I.P.), które chcą rozwijać przedsiębiorczość. Podręcznik ma na celu umożliwienie młodym osobom zidentyfikowania luk w ich społecznościach oraz wykorzystania ich umiejętności i kreatywności do założenia własnych przedsiębiorstw. Chociaż podręcznik koncentruje się głównie na osobach z niepełnosprawnością wzroku, zawiera on również cenne spostrzeżenia mające zastosowanie do szerszej społeczności osób niepełnosprawnych.

Ostatecznie podręcznik ma na celu zwiększenie szans na zatrudnienie młodych osób niepełnosprawnych w różnych sektorach, w tym w sztuce, kulturze, życiu społecznym i pracy fizycznej, poprzez zapewnienie wglądu w kluczowe kompetencje i umiejętności, wspieranie integracji na rynku pracy i promowanie integracji społecznej.  Aby zapewnić dostępność, niniejszy podręcznik zostanie również wydrukowany w alfabecie Braille'a. Podręcznik jest zgodny z zobowiązaniem projektu do integracji i różnorodności poprzez zwiększenie zasięgu i możliwości dla osób niepełnosprawnych.

Przedsiębiorczość i niepełnosprawność: społeczna wartość przedsiębiorczości dla osób niedowidzących i niewidomych

Przedsiębiorcze myślenie dla osób niepełnosprawnych jest potężnym narzędziem do pokonywania codziennych wyzwań i tworzenia możliwości osobistego i zawodowego spełnienia. Przedsiębiorczy sposób myślenia to nie tylko zdolność do generowania możliwości biznesowych, ale także szereg umiejętności i zdolności, które są również związane ze ściśle osobistą i emocjonalną sferą jednostki (tzw. umiejętności miękkie, które obejmują zarówno umiejętności intrapersonalne, jak i interpersonalne). W rzeczywistości postawa przedsiębiorcza opiera się na zestawie cech, które mają zastosowanie nie tylko w świecie biznesu, ale także w życiu w ogóle, co czyni ją szansą nawet dla osób niepełnosprawnych. Wynika z tego, że postawa przedsiębiorcza jest połączeniem zarówno umiejętności technicznych (twarde umiejętności, takie jak zarządzanie finansami, planowanie i strategia biznesowa, marketing itp.), jak i umiejętności społecznych (umiejętności miękkie, takie jak kreatywność, krytyczne myślenie, empatia i inteligencja emocjonalna, relacje interpersonalne). W przypadku zastosowania do osób niepełnosprawnych, mentalność przedsiębiorcza, w całej swojej złożoności umiejętności, może przynieść nowe korzyści nie tylko na poziomie ekonomicznym, w zakresie generowania dochodu, ale także na poziomie społecznym, pozwalając na przezwyciężenie wyzwań interpersonalnych, których często doświadczają osoby niepełnosprawne.

Poniżej znajdują się niektóre z umiejętności, które są częścią przedsiębiorczego myślenia, ze szczególnym uwzględnieniem osób niepełnosprawnych:

Kreatywność: W przypadku osób niepełnosprawnych kreatywność staje się niezbędna do znalezienia alternatywnych rozwiązań dla fizycznych, społecznych lub ekonomicznych barier, z którymi mogą się spotkać. Podejście przedsiębiorcze pozwala im spojrzeć na trudności jako na możliwości wprowadzania innowacji, opracowywania niestandardowych rozwiązań, które spełniają określone potrzeby.

Odporność: Odporność to cecha, która pozwala osobom niepełnosprawnym z determinacją stawiać czoła trudnościom. Przedsiębiorczość wymaga umiejętności wyciągania wniosków z porażek i dostosowywania się do wyzwań. Osoby niepełnosprawne często rozwijają wysoki poziom odporności w życiu codziennym i mogą ją również stosować w przedsięwzięciach przedsiębiorczych, postrzegając każdą przeszkodę jako nową szansę na rozwój.

Zorientowanie na wyniki: Osoby niepełnosprawne, które przyjmują przedsiębiorczy sposób myślenia, mogą działać zdecydowanie i szybko, przejmując kontrolę nad swoim życiem i tworząc projekty lub inicjatywy, które odpowiadają na ich potrzeby, pokonując wszelkie ograniczenia fizyczne lub środowiskowe. Zorientowanie na działanie pozwala im realizować swoje marzenia i wdrażać innowacyjne pomysły, bez zaprzątania sobie głowy myśleniem i czekaniem.

Pasja: Pasja do tego, co się robi, jest podstawowym motorem przedsiębiorczości, a w przypadku osób niepełnosprawnych może przekładać się na chęć przełamywania barier i demonstrowania swoich umiejętności. Oprócz pasji, determinacja staje się potężnym zasobem, zwiększającym wytrwałość niezbędną do stawienia czoła codziennym trudnościom.

Uczenie się przez całe życie: Przedsiębiorczość wiąże się również z ciągłym zaangażowaniem w naukę nowych umiejętności i strategii doskonalenia siebie i swojej firmy. W przypadku osób niepełnosprawnych uczenie się przez całe życie i ciągłe szkolenie to nie tylko zdobywanie umiejętności zawodowych, ale także budowanie umiejętności radzenia sobie z wyzwaniami związanymi z niepełnosprawnością, takimi jak dostępność i integracja.

 

Korzyści z przedsiębiorczego myślenia dla osób niepełnosprawnych:

Przyjęcie przedsiębiorczego sposobu myślenia pozwala osobom niepełnosprawnym podążać ścieżkami kariery, które szanują ich rytm i potrzeby, promując większą autonomię i niezależność (umiejętności intrapersonalne). Co więcej, podejście przedsiębiorcze pomaga przezwyciężyć bariery społeczne i kulturowe, umożliwiając osobom niepełnosprawnym aktywny wkład w społeczeństwo poprzez projekty, które odpowiadają na konkretne potrzeby i tworzą wartość dla społeczności (umiejętności interpersonalne).

Ogólnie rzecz biorąc, przedsiębiorczy sposób myślenia pozwala osobom niepełnosprawnym przejąć kontrolę nad swoim życiem i losem zawodowym, identyfikując dostosowane możliwości biznesowe. W tym względzie podejście przedsiębiorcze może generować możliwości zatrudnienia, które nie zależą od tradycyjnych pracodawców, tworząc elastyczne rozwiązania zawodowe, które są dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. W konsekwencji samozatrudnienie będzie stymulować rozwój umiejętności miękkich, takich jak zarządzanie czasem, rozwiązywanie problemów i zdolność do podejmowania szybkich decyzji. Podsumowując, wszystkie te kompetencje odnoszą się zarówno do umiejętności intrapersonalnych, jak i interpersonalnych.

 

A co z przedsiębiorczym myśleniem osób niedowidzących i niewidomych?

W odniesieniu do osób niedowidzących i niewidomych myślenie przedsiębiorcze jest wzbogacone o dodatkowe rozważania oparte na badaniach i konkretnych przypadkach. Ogólnie rzecz biorąc, podobnie jak w przypadku innych osób niepełnosprawnych , głównymi motywacjami do podjęcia działalności gospodarczej są: większa niezależność osobista (30,5%), pokonanie osobistego wyzwania (27,1%), zwiększenie dochodów (33,9%) - Ortiz García P i Olaz Capitán ÁJ (2021). Dla osób niewidomych, podobnie jak dla wielu innych osób niepełnosprawnych, przedsiębiorczość oferuje wyjątkową możliwość niezależnego zarządzania swoim życiem, unikania dyskryminacji w miejscu pracy i tworzenia dostępnych miejsc pracy.

Przedsiębiorczość dla osób niepełnosprawnych to nie tylko indywidualny sukces, ale także znaczący wpływ społeczny na cały sektor biznesowy. W rzeczywistości firmy i przedsiębiorstwa prowadzone przez osoby niepełnosprawne, takie jak osoby niewidome, przyczyniają się do:

Włączenie społeczne i poprawa jakości życia

Tworzenie miejsc pracy dla innych wrażliwych grup

Zmniejszenie zależności od dotacji rządowych i umożliwienie ludziom autonomii z ekonomicznego punktu widzenia.

 

Umiejętności, które należy rozwijać w oparciu o obszary kompetencji EntreComp 3

Wbrew powszechnemu przekonaniu, upośledzenie wzroku i ślepota nie są przeszkodami w przedsiębiorczości, ale raczej szansą na rozwój unikalnych umiejętności. Osoby niedowidzące i niewidome często rozwijają umiejętności rozwiązywania problemów, krytycznego myślenia, zdolności adaptacyjnych i skutecznej komunikacji bardziej niż inni, z których wszystkie są ściśle powiązane z ramami EntreComp (ramy umiejętności przedsiębiorczych) - zobacz wideo. Trzy główne obszary badań EntreComp to:

1. Pomysły i możliwości - Rozpoznawanie i przekształcanie możliwości rynkowych w konkretne projekty.
2. Zasoby - Efektywne zarządzanie zasobami finansowymi, ludzkimi i technologicznymi.
3. In Action - Przekładanie pomysłów na działania poprzez planowanie strategiczne i przywództwo.

Doświadczenia życiowe tych ludzi przygotowują ich do strategicznego i kreatywnego myślenia, które znajduje odzwierciedlenie w skutecznych praktykach biznesowych.

Pomimo możliwości, osoby niedowidzące i niewidome napotykają poważne bariery, w tym trudności z pewnością siebie, dostępem do kapitału i obawą przed utratą dotacji rządowych z powodu pułapki korzyści (zaleca się poprawę dostępu do środków finansowych dla niepełnosprawnych przedsiębiorców). Co więcej, dostęp do szkoleń i wsparcia w zakresie przedsiębiorczości jest często ograniczony przez brak dostępnych materiałów. Jednak technologia i narzędzia wspomagające, takie jak czytniki ekranu, oprogramowanie do rozpoznawania mowy i asystenci AI, odgrywają kluczową rolę w przełamywaniu tych barier, umożliwiając osobom niedowidzącym i niewidomym efektywne prowadzenie działalności gospodarczej (np. zwiększając w ten sposób dostępność usług online w zakresie rejestracji i prowadzenia działalności gospodarczej). Aby osiągnąć ten cel, niezbędne są ukierunkowane programy szkoleniowe spełniające określone potrzeby oraz wsparcie finansowe na zakup technologii wspomagających.

Podsumowując, przedsiębiorczość to nie tylko możliwość dla osób niedowidzących i niewidomych, ale także dziedzina, w której mogą się one wyróżniać dzięki unikalnemu krytycznemu myśleniu, rozwiązywaniu problemów i umiejętnościom przywódczym. Kluczowe znaczenie ma wspieranie inkluzywnej kultury przedsiębiorczości, która uznaje osoby niepełnosprawne, a w szczególności osoby niedowidzące i niewidome, za przedsiębiorców, innowatorów i twórców wartości.

Jeśli zastosujemy ramy EntreComp (z trzema kluczowymi obszarami) w dziedzinie ceramiki i niepełnosprawności, korzyści będą liczne i znaczące, przekształcając w ten sposób zdolności dotykowe osób niewidomych i słabowidzących w potężny atut przedsiębiorczości. Zdolność do postrzegania kształtów, tekstur i szczegółów poprzez dotyk pozwala niewidomym ceramikom rozwijać charakterystyczny i innowacyjny styl projektowania, często charakteryzujący się bardzo szczegółowymi powierzchniami. Techniki takie jak modelowanie ręczne, rzucanie kołem i rzeźbienie reliefowe można dostosować za pomocą narzędzi dotykowych, dzięki czemu ceramika staje się bardziej dostępna. Co więcej, przy zastosowaniu EntreComp do ceramiki i niepełnosprawności, korzyści stają się jeszcze bardziej znaczące. Kluczowe kompetencje, takie jak identyfikacja możliwości, zarządzanie zasobami i działania strategiczne, mogą dodatkowo wzmocnić umiejętności już rozwinięte przez niewidomych ceramików. Na przykład, ich zwiększona wrażliwość dotykowa, w połączeniu z kreatywnym myśleniem, może prowadzić do innowacyjnego podejścia do projektowania i produkcji w przemyśle ceramicznym. Zarządzanie zasobami, zarówno ekonomicznymi, jak i materialnymi, staje się bardziej strategiczne, ponieważ dostosowują się do różnych wyzwań, w tym dostępu do technologii wspomagających oraz pokonywania barier społecznych i kulturowych. Ponadto umiejętności komunikacyjne, które niewidomi ceramicy często rozwijają, aby dzielić się swoją pracą i angażować odbiorców, mogą zostać wzmocnione dzięki ramom, umożliwiając im skuteczne promowanie swoich dzieł i tworzenie silnych sieci klientów i współpracowników.

Podsumowując, integrując umiejętności przedsiębiorcze, osoby niewidome i słabowidzące nie tylko rozwijają swój rozwój zawodowy, ale także przyczyniają się do szerszego wpływu społecznego i kulturowego, otwierając nowe ścieżki integracji i rozwoju kariery. Oto tabela, która łączy umiejętności przedsiębiorcze, konkretne aplikacje i potencjalne zawody w sektorze ceramicznym dla osób niewidomych. Przemysł ceramiczny oferuje różne możliwości, w których osoby niewidome mogą być zaangażowane, zarówno w kontekście produkcyjnym, jak i artystycznym, wykorzystując technologie i podejścia, które pokonują bariery wizualne.

 

Umiejętności w zakresie przedsiębiorczości	Zastosowania w betonie	Potencjalne miejsca pracy
Projektowanie i rozwój produktów	Projektowanie ceramiki i tworzenie dotykowych tekstur i dzieł sztuki	Projektant ceramiki, twórca produktów
Innowacje i technologia	Integracja technologii takich jak druk 3D w celu tworzenia spersonalizowanych modeli dla osób niewidomych.	Projektant ceramiki, twórca produktów
Szkolenia i edukacja	Tworzenie dostępnych szkoleń ceramicznych z pomocami dotykowymi i wskazówkami głosowymi, zarządzanie dostępnymi warsztatami ceramicznymi dla innych osób niewidomych.	Trener dla osób niewidomych w zakresie ceramiki i ogólnie w dziedzinie sztuki i rzemiosła.

WŁOCHY

Istniejące polityki dotyczące przedsiębiorczości

Edukacja w zakresie przedsiębiorczości na poziomie szkolnym i pozaszkolnym:

W ostatnich latach przedsiębiorczość młodych ludzi we Włoszech gwałtownie spadła, pogłębiona przez kryzys gospodarczy spowodowany pandemią Covid-19. W latach 2019-2020 liczba przedsiębiorców w wieku poniżej 30 lat spadła o 3,9%, podczas gdy liczba osób powyżej 50 roku życia wzrosła o 2,7%, co wskazuje na starzenie się klasy przedsiębiorców i zmniejszenie rotacji pokoleniowej. W latach 2011-2020 liczba osób samozatrudnionych w wieku poniżej 30 lat zmniejszyła się o 124 000 (-27,9%), zmniejszając wskaźnik zastępowalności młodych i starszych ze 153 do 85, sygnalizując poważne trudności w ciągłości działalności gospodarczej. Zjawisko to szczególnie dotknęło sektor rzemieślniczy, w którym liczba właścicieli poniżej 30. roku życia zmniejszyła się o 41,9%. Chociaż Włochy mają największą liczbę osób samozatrudnionych w Europie, liczba młodych przedsiębiorców stale spada, co stanowi problem dla wzrostu gospodarczego kraju i przekazywania umiejętności w tradycyjnych sektorach.

Na poziomie edukacyjnym Unia Europejska zdefiniowała osiem kluczowych kompetencji uczenia się przez całe życie, które każdy obywatel powinien nabyć w celu promowania rozwoju osobistego, aktywnego obywatelstwa, integracji społecznej i pełnego zatrudnienia (Komisja Europejska, 2007). Wśród nich szczególnie ważną rolę odgrywa ta dotycząca inicjatywności i przedsiębiorczości, ponieważ oznacza ona zdolność do przekształcania pomysłów w konkretne działania. Przedsiębiorczość ma fundamentalne znaczenie nie tylko w miejscu pracy, w zatrudnieniu lub samozatrudnieniu, ale także w każdej innej dziedzinie życia, takiej jak nauka, sport i życie prywatne. Zgodnie z dokumentem Komisji Europejskiej (2015), nauczanie przedsiębiorczości dotyczy wszystkich tych inicjatyw, które mają na celu przygotowanie jednostek do bycia odpowiedzialnymi i przedsiębiorczymi, wyposażonymi w umiejętności, wiedzę i postawy niezbędne do osiągnięcia swoich celów i prowadzenia pełnego życia.

Podstawową kwestią przy podejmowaniu tematu edukacji w zakresie przedsiębiorczości jest jej definicja. Przyjmując perspektywę, która uwzględnia wpływ społeczny wykraczający poza ekonomiczny, przedsiębiorczość nie jest rozumiana w wąskim znaczeniu, ale raczej jako szersza koncepcja, obejmująca wszystkie umiejętności, wiedzę i doświadczenia, które sprawiają, że dana osoba jest przedsiębiorcza. W tej wizji szkolenie w zakresie przedsiębiorczości nie oznacza po prostu dostarczania informacji technicznych lub regulacyjnych dotyczących rozpoczynania nowej działalności gospodarczej, ani nie ogranicza się do analizy tradycyjnych obszarów, takich jak strategia i marketing. Chodzi raczej o skupienie się na umiejętnościach przekrojowych, takich jak rozwiązywanie problemów, komunikacja i umiejętność pracy w zespole, które mają fundamentalne znaczenie dla rozwoju osobistego i zawodowego oraz stanowią podstawę sukcesu w każdym kontekście życia.

Analizy i badania przeprowadzone przez organizacje takie jak OECD i Komisja Europejska podkreślają znaczenie szkolenia w zakresie przedsiębiorczości i jego pozytywny wpływ w perspektywie długoterminowej. Znaczącym przykładem na poziomie międzynarodowym jest projekt Entrepreneurial Skills Pass (ESP), który pokazuje, że studenci, którzy otrzymują szkolenia z zakresu przedsiębiorczości, częściej uważają przedsiębiorczość za atrakcyjną opcję zatrudnienia.

Szkolenie w zakresie przedsiębiorczości nie tylko przygotowuje studentów do tworzenia nowych start-upów, ale także przyczynia się do rozwoju podstawowych umiejętności życiowych i zawodowych, czyniąc ich protagonistami innowacji i wzrostu gospodarczego.

Główne wyniki, które podkreślają pozytywny wpływ szkoleń z zakresu przedsiębiorczości obejmują:

Rozwój umiejętności transferowalnych: Przedsiębiorcze programy szkoleniowe, które promują rozwój umiejętności miękkich u uczniów, zachęcają do rozwijania umiejętności związanych z inteligencją osobistą, wykraczając poza prosty pomiar IQ.

Zatrudnienie i kariera: Szkolenie w zakresie przedsiębiorczości może zwiększyć możliwości zatrudnienia, ponieważ uczniowie nabywają umiejętności, które czynią ich bardziej konkurencyjnymi na rynku pracy. Co więcej, z czasem mogą zdecydować się na założenie własnej firmy.

Wpływ społeczno-gospodarczy: Wartość projektów przedsiębiorczych jest coraz częściej oceniana pod kątem ich wpływu na zatrudnienie i poprawę wskaźników związanych z dobrobytem społecznym, takich jak integracja, zatrudnienie młodzieży i włączenie społeczne.

Wyniki w nauce: Udział w programach przedsiębiorczości i rozwój umiejętności emocjonalnych (np. słuchanie siebie, interakcja z innymi i motywacja do osiągania celów) może zachęcić do bardziej konkretnego i odpowiedzialnego podejścia do nauki, co ostatecznie poprawi wyniki w nauce.

Umiejętności miękkie, takie jak komunikacja, kreatywność, przywództwo i rozwiązywanie problemów, mają fundamentalne znaczenie w środowisku przedsiębiorczości. Szkolenie w zakresie przedsiębiorczości pomaga uczniom rozwijać umiejętności przekrojowe, takie jak zarządzanie ryzykiem, krytyczne myślenie i umiejętność pracy w zespole. W szczególności koncepcja rozproszonego przywództwa promuje dzielenie się uprawnieniami decyzyjnymi, podczas gdy aktywne słuchanie i negocjacje są niezbędne do rozwiązywania konfliktów i osiągania porozumień. Umiejętności te mają kluczowe znaczenie dla sukcesu osobistego i zawodowego, wspierając pozytywne i produktywne środowisko pracy.

W 2019 r. Dyrekcja Generalna ds. Przepisów Szkolnych i Ewaluacji Włoskiego Systemu Edukacji Narodowej wysłała okólnik do wszystkich szkół średnich w celu strukturalnego wprowadzenia nauczania przedsiębiorczości do włoskiego systemu szkolnictwa.

Dzięki specjalnemu programowi nauczania szkoły otrzymają wsparcie w tworzeniu kursów szkoleniowych, które pozwolą uczniom przekształcić swoje pomysły w działania, rozwijając umiejętności takie jak kreatywność, innowacyjność, ocena i zarządzanie ryzykiem oraz umiejętność planowania i zarządzania projektami przedsiębiorczymi. Celem wprowadzenia edukacji w zakresie przedsiębiorczości jest zachęcanie do rozwijania postaw, wiedzy, umiejętności i zdolności, które nie tylko przygotowują uczniów do podejmowania działań przedsiębiorczych, ale są również przydatne w każdym środowisku pracy i do aktywnego angażowania się w życie społeczne. Są to zatem umiejętności przekrojowe, fundamentalne dla życia.

Inicjatywa ta jest zgodna z europejskim celem promowania i rozwijania umiejętności w zakresie przedsiębiorczości, nakreślonym przez Komisję Europejską w komunikacie z 2012 r. "Nowe podejście do edukacji: Inwestowanie w umiejętności na rzecz lepszych efektów społeczno-gospodarczych" i potwierdzonym w komunikacie z 2016 r. "Nowy europejski program na rzecz umiejętności". Celem jest zintegrowanie umiejętności przedsiębiorczych z umiejętnościami dyscyplinarnymi, dzięki czemu młodzi obywatele stają się kreatywni, aktywni i obdarzeni duchem inicjatywy.

Po raz pierwszy edukacja w zakresie przedsiębiorczości strukturalnie wkracza do włoskich szkół dzięki specjalnemu programowi nauczania stworzonemu przy udziale około 40 interesariuszy, w tym przedstawicieli krajowych, fundacji, firm, organizacji ze świata innowacji, współpracy i innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego. Poprzez Krajową Koalicję na rzecz Edukacji Przedsiębiorczości, organizacje te przyjęły Syllabus i zobowiązały się do wdrożenia działań szkolnych, które są z nim zgodne.

Syllabus podzielony jest na pięć głównych obszarów tematycznych:

Formy i możliwości rozpoczęcia działalności gospodarczej

Generowanie pomysłów, kontekst i potrzeby społeczne

Od pomysłu do przedsiębiorstwa: zasoby i umiejętności

Przedsiębiorstwo w akcji: radzenie sobie z rynkiem

Obywatelstwo ekonomiczne

 

Włochy są jednym z pierwszych krajów w Europie, które przyjęły model koncepcyjny "EntreComp" (Entrepreneurship Competence Framework), ramy odniesienia dla kompetencji przedsiębiorczych opracowane przez Komisję Europejską, których włoskie tłumaczenie, zredagowane przez ADI (Stowarzyszenie Włoskich Nauczycieli i Dyrektorów Szkół), zostało dołączone do okólnika wysłanego do szkół.

Dzięki programowi nauczania, przykładom działań dla każdego obszaru i modelowi "EntreComp" szkoły będą mogły wzbogacić swoją ofertę edukacyjną o konkretne kursy, promując metody nauczania, które zachęcają do praktycznego, skoncentrowanego na uczniu uczenia się w oparciu o konkretne przypadki i stymulując interdyscyplinarne połączenia między różnymi przedmiotami.

 

Procesy i polityki rządowe:

Przedsiębiorczość młodzieży we Włoszech: Przepisy, zachęty i najlepsze praktyki:

Przedsiębiorczość młodzieży we Włoszech jest wspierana przez różne przepisy i zachęty mające na celu promowanie tworzenia i rozwoju nowych firm. Szczególną uwagę poświęca się młodym ludziom w wieku do 35 lat, kobietom i osobom niepełnosprawnym, aby zapewnić możliwości integracji i zrównoważonego rozwoju gospodarczego.

Przepisy i zachęty dla młodych przedsiębiorców:

1. Dekret legislacyjny 185/2000 - Samoprzedsiębiorczość: Dekret ten ma na celu zachęcanie do zakładania mikro i małych przedsiębiorstw przez młodych ludzi w wieku do 35 lat i kobiety w każdym wieku, oferując nieoprocentowane pożyczki i bezpośrednie dotacje na wsparcie inwestycji produkcyjnych.
2. Przewodnik "Rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej: biznesplan": przewodnik podzielony na działania, pomysł, planowanie projektu, zasoby finansowe, wykonalność ekonomiczną i trwałość projektu oraz system zasad, opracowany przez Izbę Handlową.
3. ON - Nowe przedsiębiorstwa o zerowym oprocentowaniu: Inicjatywa, która wspiera młodych ludzi w wieku do 35 lat i kobiety w każdym wieku w zakładaniu nowych firm, pokrywając do 90% kwalifikujących się wydatków za pomocą kombinacji pożyczek o zerowym oprocentowaniu i bezpośrednich dotacji.
4. Resto al Sud: Program zarządzany przez Invitalia mający na celu zachęcanie do tworzenia nowych przedsiębiorstw w regionach południowych Włoch oraz na obszarach dotkniętych trzęsieniem ziemi w środkowych Włoszech. Dotacje obejmują zarówno koszty inwestycji, jak i kapitał obrotowy.
5. Więcej przedsiębiorczości: Środek przeznaczony dla młodych ludzi i kobiet, którzy chcą rozpocząć działalność rolniczą lub przejąć prowadzenie istniejącej firmy, z ułatwieniami w dostępie do gruntów i instrumentów finansowych.
6. Generation Land (ISMEA)Program ISMEA Generazione Terra jest przeznaczony dla młodych przedsiębiorców rolnych i ma na celu ułatwienie zakupu ziemi w celu rozszerzenia lub rozpoczęcia działalności rolniczej. Korzyści: Dostęp do własności gruntów, ulgi podatkowe i wsparcie w rozwoju przedsiębiorstwa rolnego.

Najlepsze praktyki w zakresie przedsiębiorczości młodzieży:

1. Szkolenia i wsparcie: Programy takie jak "Yes I Start Up" zapewniają specjalne szkolenia dla młodych NEET, aby pomóc im stworzyć skuteczny biznesplan i zarządzać własnym przedsiębiorstwem.
2. Dostęp do subsydiowanego finansowania: Wykorzystanie dostępnych ulg podatkowych, takich jak system ryczałtowy i finansowanie bez odsetek, zmniejsza koszty początkowe i poprawia stabilność finansową.
3. Networking i mentoring: Uczestnictwo w sieciach przedsiębiorców i programach mentorskich pomaga młodym ludziom uzyskać porady, wsparcie i możliwości współpracy w celu rozwoju ich działalności.

Wnioski: Przedsiębiorczość młodzieży we Włoszech korzysta z licznych możliwości finansowania i wsparcia, zarówno dla młodych ludzi w ogóle. Korzystanie z oficjalnych źródeł, takich jak Ministerstwo Polityki Młodzieżowej i Invitalia, jest niezbędne, aby uzyskać dostęp do najbardziej aktualnych informacji i dostępnych korzyści.

 

Możliwości

Interesariusze przedsiębiorczości

1. Camera di commercio: we włoskim systemie prawnym izby handlowe, przemysłowe, rzemieślnicze i rolnicze (CCIAA), powszechnie znane jako izby handlowe, są lokalnymi organami publicznymi z autonomią funkcjonalną, które nie są określone terytorialnie. Zgodnie z ustawą nr 580 z dnia 29 grudnia 1993 r., pełnią one funkcje w interesie ogólnym dla systemu gospodarczego w ramach terytorialnego okręgu kompetencji i w oparciu o zasadę pomocniczości, o której mowa w art. 118 Konstytucji, dbając o jego rozwój w ramach lokalnych gospodarek.
2. Junior Achievement (JA) to organizacja non-profit, która promuje edukację ekonomiczno-przedsiębiorczą, aby pomóc młodym ludziom w dokonywaniu przyszłych wyborów. Od 2015 roku, dzięki ponad 1000 wolontariuszy, JA wsparło ponad 300 000 uczniów we Włoszech. Programy skierowane są do uczniów w wieku od 11 do 18 lat i oferują praktyczne doświadczenia w zakresie przedsiębiorczości, wiedzy finansowej i orientacji zawodowej. JA oferuje kilka inicjatyw rozwijających umiejętności przedsiębiorcze:
   "Crescere che Impresa!" to inicjatywa ("Rozwój osobisty jest wyzwaniem!") dla młodych ludzi w wieku 11-14 lat, mająca na celu zwiększenie ich kompetencji w zakresie przedsiębiorczości.
   "10X Challenge" to 4-tygodniowe szkolenie na temat tego, jak założyć mikroprzedsiębiorstwo z niewielkim budżetem
   "Idee in azione" to cyfrowe ćwiczenie dla uczniów dotyczące generowania pomysłu, a następnie realizacji prototypu produktu.
   "Impresa in Azione" to inicjatywa dla młodych ludzi, która symuluje zarządzanie mini przedsiębiorstwem, promując role operacyjne i umiejętności menedżerskie.

Wszystkie te programy mają na celu rozwijanie wśród młodych ludzi takich umiejętności jak praca zespołowa, rozwiązywanie problemów, planowanie i wystąpienia publiczne.

 

Programy finansowania przedsiębiorczości

Przepisy i zachęty dla młodych przedsiębiorców z niepełnosprawnościami:

1. Regionalny Fundusz Zatrudnienia Osób Niepełnosprawnych: Zapewnia dotacje dla firm i prywatnych pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne, finansując dostosowanie miejsca pracy i usuwanie barier architektonicznych.
2. Zachęty do zatrudniania osób niepełnosprawnych: Ustawa 68/1999 oferuje zachęty dla firm, które zatrudniają osoby niepełnosprawne, uznając wkład równy 70% wynagrodzenia przez 60 miesięcy w przypadku umów na czas nieokreślony lub określony na co najmniej 12 miesięcy.
3. Zachęty do zakładania firm z przewagą osób niepełnosprawnych: Niektóre regiony, takie jak Emilia-Romagna, zapewniają dotacje w wysokości do 75% kwalifikujących się wydatków, aby zachęcić osoby niepełnosprawne do samozatrudnienia.
4. Jednolity fundusz na rzecz integracji osób niepełnosprawnych: Jest to środek upraszczający i racjonalizujący, który będzie wspierał tworzenie wzajemnie powiązanych i zintegrowanych linii interwencji, przezwyciężając obecną fragmentację zasobów, która działa na niekorzyść osób niepełnosprawnych i rodzin, ale także pracy władz lokalnych i organizacji trzeciego sektora.
5. Fundusz na rzecz przedmieść sprzyjających włączeniu społecznemu: Jego celem jest promowanie integracji osób niepełnosprawnych i zwalczanie marginalizacji na obrzeżach dużych miast.
6. Zachęty do integracji osób niepełnosprawnych na rynku pracy: Zachęty dla organizacji świadczących usługi pośrednictwa i wsparcia w zakresie pośrednictwa pracy dla osób niepełnosprawnych. Wkłady dla agencji pośredniczących i organizacji trzeciego sektora, które świadczą usługi pośrednictwa pracy dla osób niepełnosprawnych i które śledzą je w okresie po umieszczeniu jako menedżerowie ds. niepełnosprawności.
7. Revenue Agency: organizacja odpowiedzialna za administrację finansową we Włoszech, która zapewnia wszystkie szczegółowe i aktualne informacje na temat finansowania.
8. "Fundusz kredytowy dla młodych ludzi: "Fondo studio"), który umożliwia zasłużonym młodym ludziom, którzy nie mają wystarczających środków finansowych, podjęcie studiów lub ukończenie edukacji dzięki pożyczce gwarantowanej przez państwo.

Programy mentorskie i szkoleniowe

Nowe pokolenia uczniów eksperymentują z innowacyjnymi formami uczenia się i "inspiracją przedsiębiorczością". Tradycyjnie uczenie się oparte na projektach opierało się na modelu, w którym uczniowie uczęszczali do szkoły fizycznej, realizowali program nauczania ustalony przez nauczyciela i ukończyli przydzielony projekt. Jednak edukacja ewoluuje dzięki nowym technologiom i dedykowanemu oprogramowaniu, które oferuje dostęp do ogromnej ilości treści online, często bezpłatnie.

Te nowe metody "inspiracji online" pozwalają uczniom odkrywać swoje pasje, rozwijać mentalność "budowania/testowania/myślenia" typową dla przedsiębiorczości i rozpoczynać projekty, jednocześnie kontynuując edukację w sposób autonomiczny i spersonalizowany. W ten sposób uczniowie mogą odkrywać tematy, które nie są częścią tradycyjnego programu nauczania, ale które zachęcają do tworzenia i aktywnej realizacji pomysłów.

Oto kilka przykładów platform i społeczności, które wspierają ten rodzaj nauki:

Reddit

Discord

Roblox

Codeverse

Platforma EYE

 

Przedsiębiorczość nie jest traktowana jako ciągły przedmiot szkolny, w wyniku czego wielu młodych ludzi nie ma jasnej wizji tego, co oznacza bycie przedsiębiorcą. Według historyka Antona Howesa, przedsiębiorczość nie jest wrodzoną zdolnością człowieka, ale jest przekazywana poprzez inspirację. Kontekst społeczny odgrywa fundamentalną rolę, o czym świadczy badanie, w którym podkreślono, że ludzie, którzy wchodzą w interakcje z przedsiębiorcami, częściej sami stają się przedsiębiorcami. Sugeruje to, że ekosystem przedsiębiorczości, jeśli się rozwinie, może zainspirować i pozytywnie wpłynąć na większą liczbę młodych ludzi do podjęcia kariery przedsiębiorcy.

We Włoszech kilka inicjatyw napędza tę "przedsiębiorczą inspirację", stwarzając młodym ludziom możliwości kontaktu z przedsiębiorcami i wzmacniając innowacyjny ekosystem.

1. WeDo Academy, uruchomiona w 2021 r. przez nauczyciela Daniele Manni, promuje innowacyjne podejście do nauczania, które zachęca młodych ludzi do rozwijania przedsiębiorczego sposobu myślenia. Projekt oferuje inicjatywy pozalekcyjne dla uczniów w wieku 10 lat i starszych, podzielone na cztery moduły: Kids, Teen, Over 18 i Summer Camp. Projekt pilotażowy, obóz letni, który odbył się w Lecce w lipcu 2021 r., objął 26 uczniów w wieku od 10 do 19 lat w intensywnym 35-godzinnym pełnym zanurzeniu.
2. Wśród pojawiających się inicjatyw jest "MaBasta", start-up przeciwko cyberprzemocy założony przez Mirko Cazzato, studenta Manni, wybranego do Global Student Prize 2021 i uznanego za studenta roku w regionie Apulii.
3. Aurora Fellows, założona we wrześniu 2020 r., jest organizacją non-profit, która oferuje młodym Europejczykom w wieku od 15 do 20 lat program rozwoju osobistego i umiejętności miękkich, mający na celu wprowadzenie ich w świat biznesu. W przeciwieństwie do innych programów, Fellowship nie koncentruje się na tradycyjnych treściach edukacyjnych, ale umożliwia uczestnikom dostosowanie trzyletniego programu szkoleniowego, interakcję z międzynarodowymi mentorami i dostęp do programów przedsiębiorczości z firmami partnerskimi. Ponadto uczestnicy mogą otrzymać stypendium w wysokości 10 000 euro na rozwój swojego pomysłu. Wśród stypendystów są Chiara Schettino, założycielka ContHackto, oraz Riccardo Russo, menedżer ds. rozwoju w firmie Blink. Studenci uczestniczą również w wydarzeniach takich jak FAO's Food & Climate Shapers Boot Camp.
4. Vento - Venture Originator to innowacyjny program inspirowany inicjatywami budowania przedsięwzięć, takimi jak Entrepreneur First i Antler. Stworzony przez zespół SEI - School of Entrepreneurship & Innovation w 2018 roku, Vento zaangażował około 500 młodych ludzi w wieku od 17 do 26 lat, tworząc kilka start-upów, które zebrały 1 milion euro. Vento wybiera młode talenty z umiejętnościami technologicznymi i przedsiębiorczymi i dopasowuje je do wyzwań włoskich firm zainteresowanych innowacjami. Zespoły intensywnie pracują nad tymi wyzwaniami przez 4 miesiące, otrzymując wynagrodzenie. Pod koniec programu startupy są prezentowane inwestorom, ale Vento nie wymaga prowizji ani udziałów w utworzonych firmach.

 

Wyzwania ekosystemu przedsiębiorczości

Młodzi przedsiębiorcy we Włoszech, podobnie jak w wielu innych krajach, stają przed różnymi wyzwaniami podczas rozpoczynania i rozwijania działalności gospodarczej. Niektóre z głównych przeszkód, jakie mogą napotkać, obejmują dostęp do początkowego kapitału finansowego, uzyskanie finansowania dla nowego przedsięwzięcia może być trudne. Banki często wahają się pożyczać pieniądze młodym, niesprawdzonym przedsiębiorcom, a Włochy mają stosunkowo niski wskaźnik inwestycji venture capital w porównaniu z innymi krajami europejskimi.

Co więcej, Włochy mają reputację biurokratycznej nieefektywności, ze złożonymi procedurami i przepisami, które mogą być trudne w nawigacji, szczególnie dla nowych przedsiębiorców.

Dostęp do talentów może być wyzwaniem, podczas gdy Włochy mają wysoko wykształconą siłę roboczą, przyciąganie i zatrzymywanie najlepszych talentów może być trudne ze względu na wysokie stopy bezrobocia, zwłaszcza wśród młodszych Włochów, oraz konkurencyjny globalny rynek pracy. Ponadto w niektórych regionach Włoch może panować kultura niechęci do podejmowania ryzyka, co może prowadzić do braku ducha przedsiębiorczości. Dodatkowo, strach przed porażką może zniechęcać młodych ludzi do podejmowania własnych przedsięwzięć.

Podsumowując, podczas gdy młodzi przedsiębiorcy we Włoszech stoją przed szeregiem wyzwań, wiele z tych przeszkód można pokonać poprzez planowanie strategiczne, wykorzystywanie dostępnych zasobów, takich jak rządowe programy wsparcia, oraz korzystanie z nowoczesnych narzędzi, takich jak platformy cyfrowe i możliwości nawiązywania kontaktów. Zdolność adaptacji i wytrwałość są kluczem do sukcesu we włoskim ekosystemie przedsiębiorczości.

Studia przypadków - udane historie niepełnosprawnych przedsiębiorców

We Włoszech mieliśmy świetną okazję do przeprowadzenia wywiadu:

Roberta Gatto: Roberta jest dotknięta słabym wzrokiem i pomimo tej niepełnosprawności z powodzeniem ukończyła studia w zakresie języków obcych i komunikacji. Obecnie zajmuje się pisaniem artykułów do cotygodniowego magazynu Ierfop Onlus. Tematy poruszane w magazynie koncentrują się głównie na kwestiach społecznych, takich jak niepełnosprawność, integracja i dostępność.

oraz

Alessandro Cossu: Alessandro jest niedowidzącym młodym mężczyzną, który uwierzył w swój potencjał i dzięki organizacji non-profit Ierfop był w stanie ukończyć studia jako operator centrali telefonicznej i realizować swoje marzenie o zostaniu fotografem.

Krótkie wywiady z Robertą i Alessandro zostały opublikowane na kanale CARE YouTube w formie filmów, aby zmaksymalizować zaangażowanie i wpływ projektu. Ich doświadczenia zapewniają nieoceniony wgląd w proces przedsiębiorczości młodych osób niepełnosprawnych.

Aby obejrzeć wywiady, odwiedź playlistę CARE na YouTube „Przedsiębiorczość bez granic”

 

 

IRLANDIA

Istniejące polityki dotyczące przedsiębiorczości dla osób z upośledzeniem wzroku

W ostatnich latach Irlandia poczyniła postępy w promowaniu przedsiębiorczości i edukacji w zakresie przedsiębiorczości, ale istnieje zauważalna luka we wsparciu dla osób z upośledzeniem wzroku. Podczas gdy ogólna polityka zachęca do przedsiębiorczości wśród osób niepełnosprawnych, brakuje dostosowanych inicjatyw dla osób z wadami wzroku. Na przykład, nie ma konkretnego wsparcia rządowego dla niepełnosprawnych przedsiębiorców, co prowadzi do tego, że niektórzy z nich zamykają swoje firmy z powodu niewystarczającej pomocy. Vision Ireland zwróciła się do rządu o 490 000 euro rocznie na finansowanie podstawowych usług dla osób z utratą wzroku, takich jak usługa Eye Clinic Liaison, którą Vision Ireland wprowadziła w 2019 roku. Usługa ta zapewnia emocjonalne i praktyczne wsparcie dla użytkowników usług. Obecnie w Irlandii ukierunkowane polityki dla przedsiębiorców z dysfunkcją wzroku pozostają słabo rozwinięte, ale miejmy nadzieję, że to się zmieni.

 

Polityka przedsiębiorczości dla osób niepełnosprawnych

W 2021 r. Technological University Dublin uruchomił "Entrepreneurship for People with Disabilities Programme", 12-tygodniowy kurs online skierowany do osób niepełnosprawnych zainteresowanych przedsiębiorczością. Kurs ten obejmuje podstawowe tematy, takie jak planowanie biznesowe i prognozy finansowe, oferując mentoring i kredyty po jego ukończeniu. Od czasu jego uruchomienia cieszy się on ogromnym zainteresowaniem, ze średnią 40 zgłoszeń rocznie i trzema startupami powstającymi każdego roku.

 

Edukacja w zakresie przedsiębiorczości na poziomie szkolnym i pozaszkolnym:

Poziom podstawowy: Programy takie jak Junior Entrepreneur Programme i BizWorld Ireland mają na celu rozwijanie umiejętności przedsiębiorczych wśród małych dzieci. Program Junior Entrepreneur prowadzi kursy w ciągu roku szkolnego, przez 12-16 tygodni, co ma na celu nauczenie dzieci cennych umiejętności przedsiębiorczych i umożliwienie im zaangażowania się w działania pielęgnujące ich kreatywność i umiejętności przedsiębiorcze.

Poziom szkoły średniej: W Irlandii czwarty rok nauki w szkole średniej jest nieobowiązkowy. Nazywa się on Transition Year. Transition Year (TY) pozwala uczniom angażować się w działania związane z przedsiębiorczością, takie jak doświadczenie zawodowe i kreatywne projekty. Program Przedsiębiorczości Studenckiej angażuje ponad 22 000 studentów w prowadzenie własnych firm.

Poziom szkolnictwa wyższego (dalsza edukacja, college, uniwersytet): Wiele instytucji szkolnictwa wyższego oferuje programy przedsiębiorczości i obozy letnie, wspierane przez władze szkolnictwa wyższego, w celu wspierania innowacji i umiejętności biznesowych. Dostępne jest wsparcie dla osób niepełnosprawnych. DARE, skrót od Disability Access Route to Education, to program, który pozwala na zmniejszenie liczby punktów potrzebnych do uzyskania dostępu do określonych kursów, a także wiele innych form wsparcia.

Uczenie się przez całe życie: Uczenie się przez całe życie obejmuje różne formalne i nieformalne możliwości uczenia się, które mają na celu zwiększenie umiejętności, wiedzy i rozwoju osobistego. Program Przedsiębiorczości dla Osób Niepełnosprawnych wspiera osoby dorosłe z niepełnosprawnościami w realizacji przedsięwzięć przedsiębiorczych. Jest to fantastyczna okazja dla każdej osoby niepełnosprawnej, która chciałaby założyć własną firmę (ważne jest, aby pamiętać, że jest to otwarte tylko dla osób, które jeszcze nie rozpoczęły działalności gospodarczej) Inicjatywa ta została współzałożona przez Open Doors Initiative.

 

Procesy i polityki rządowe:

Citizens Information Ireland oferuje szczegółowe wskazówki dotyczące zakładania działalności gospodarczej w Irlandii. Doradzają oni w niektórych kwestiach, takich jak planowanie, rejestracja i kwestie finansowe. Są to świetne miejsca, aby dowiedzieć się o bardziej konkretnych miejscach, do których można się udać w celu uzyskania poszukiwanych informacji. Ich porady są zawsze poufne i zazwyczaj Irlandczycy udają się do lokalnych Citizens Advice z wielu różnych powodów. Są one świetnym punktem wyjścia, gdy masz pytania, ale nie wiesz, od czego zacząć.

Work and Access to kolejne świetne źródło wsparcia i informacji. Zapewnia wsparcie finansowe dla pracodawców i pracowników w celu zmniejszenia barier w miejscu pracy dla osób niepełnosprawnych.

Usługi Vision Ireland dla firm oferują wiele form wsparcia dla firm, aby stały się bardziej dostępne i integracyjne dla klientów z upośledzeniem wzroku. Misją Vision Ireland jest "Umożliwienie osobom niewidomym i niedowidzącym przezwyciężenia barier, które utrudniają im niezależność i uczestnictwo w życiu społecznym". Organizacja oferuje wiele szkoleń i usług, które mogą pomóc zarówno pracodawcom, jak i pracownikom. Trenerzy Vision Ireland są ekspertami w swojej dziedzinie i mają wiele do zaoferowania. Więcej informacji można znaleźć pod poniższym linkiem.

Polityka przedsiębiorczości społecznej:

Irlandia opracowała polityki wspierające przedsiębiorstwa społeczne, takie jak Krajowa Polityka Przedsiębiorstw Społecznych dla Irlandii na lata 2019-2022 i nadchodząca Polityka na lata 2024-2027. Polityki te mają na celu promowanie świadomości, wzrostu i pomiaru wpływu w sektorze przedsiębiorstw społecznych. Chociaż nie istnieje żadna konkretna forma prawna dla przedsiębiorstw społecznych, ramy prawne wspierają ich funkcjonowanie, oferując podstawy dla osób z upośledzeniem wzroku zainteresowanych przedsiębiorczością społeczną.

 

Możliwości

Przedsiębiorczość Interesariusze i wsparcie

W Irlandii istnieje wiele podmiotów i organizacji wspierających przedsiębiorców, w tym agencje rządowe, organizacje prywatne, organizacje pozarządowe i instytucje edukacyjne. Organizacje takie jak Enterprise Ireland zapewniają wsparcie finansowe, mentoring i dostęp do rynku dla startupów.

Organizacje rządowe:

Lokalne Biura Przedsiębiorczości (LEO) znajdują się w całej Irlandii i są dobrze znane z oferowania porad, finansowania, dotacji i wydarzeń networkingowych dla małych firm.

IDA Ireland wspiera firmy dążące do zwiększenia skali działalności i uzyskania dostępu do rynków międzynarodowych.

Enterprise Ireland oferuje również bardzo konkurencyjny fundusz startowy, który zapewnia finansowanie dla szybko rozwijających się startupów.

Organizacje prywatne:

Guinness Enterprise Centre & Dogpatch Labs zapewnia przestrzeń biurową, mentoring i wsparcie dla startupów.

Izby handlowe mają lokalne i regionalne izby, takie jak Dublin Chamber, które zapewniają tworzenie sieci kontaktów i zasoby biznesowe.

Organizacje pozarządowe (NGOS):

StartUp Ireland to krajowa sieć oferująca programy rozwoju biznesu i opiekę mentorską.

Social Entrepreneurs Ireland oferuje ogromne wsparcie dla przedsięwzięć o wpływie społecznym w zakresie finansowania i mentoringu.

Business in the Community Ireland (BITCI) to świetne miejsce do nawiązywania kontaktów w sprawach związanych z inicjatywami społecznymi w biznesie. Ich celem jest aktywne łączenie firm z inicjatywami społecznymi.

Sektor prywatny i inwestorzy:

Istnieją inne opcje biznesowe i inwestorzy, tacy jak firmy Venture Capital i Angel Investors. Zapewniają one finansowanie i mentoring za pośrednictwem sieci takich jak Halo Business Angel Network (HBAN).

Instytucje edukacyjne:

Uniwersytety takie jak UCD Innovation i Trinity College's Tangent oferują programy innowacji i wsparcie biznesowe.

Aktorzy społeczni i wspólnotowi:

Lokalne sieci często mają programy przedsiębiorczości młodzieży, takie jak Young Social Innovators (YSI), a następnie istnieją ogólnounijne systemy wsparcia, takie jak Horizon Europe, które oferują zasoby i mentoring.

 

Programy finansowania przedsiębiorczości

Irlandia oferuje szereg dotacji i możliwości finansowania dla młodzieży i przedsiębiorców z niepełnosprawnościami:

Dla młodych przedsiębiorców:

Competitive Start Fund (CSF): Oferuje dotacje do 50 000 euro dla innowacyjnych startupów.

Program Young Entrepreneur Programme (YEP) oferuje mentoring, finansowanie i tworzenie sieci kontaktów dla przedsiębiorców poniżej 35 roku życia.

Student Entrepreneur Awards oferuje nagrody pieniężne i opiekę mentorską dla studentów trzeciego stopnia.

Przedsiębiorcy z niepełnosprawnościami:

Projekt Aktywizacji Osób Niepełnosprawnych (DAP) zapewnia osobom niepełnosprawnym środki finansowe na rozpoczęcie działalności gospodarczej.

Social Entrepreneurs Ireland (SEI) oferuje dotacje społeczne, które mają na celu wspieranie przedsiębiorstw społecznych, w tym tych prowadzonych przez osoby niepełnosprawne.

Lokalne Biuro Przedsiębiorczości oferuje wsparcie biznesowe dla niepełnosprawnych przedsiębiorców i

Program Integracji Społecznej i Aktywizacji Społeczności (SICAP) oferuje finansowanie i wsparcie dla różnych grup, w tym dla osób niepełnosprawnych.

Dotacje UE:

Istnieje kilka świetnych dotacji UE, z których mogą skorzystać osoby niepełnosprawne, takich jak

Program Horyzont Europa wspiera innowacyjne przedsięwzięcia, zwłaszcza w dziedzinie technologii i wpływu społecznego.

Erasmus dla młodych przedsiębiorców, który oferuje transgraniczny program wymiany dla młodych przedsiębiorców z dofinansowaniem UE.

Europejskie Forum Osób Niepełnosprawnych (EDF) to świetne miejsce, aby uzyskać więcej informacji, które pomogą niepełnosprawnym przedsiębiorcom uzyskać dostęp do funduszy UE.

Istnieje również kilka świetnych funduszy prywatnych i pozarządowych, takich jak Begin to Succeed Banku Irlandii, który oferuje mentoring i finansowanie dla młodych i niepełnosprawnych przedsiębiorców.

Istnieją również różne konkursy dla startupów i nagrody, takie jak Social Enterprise Awards Ireland, które doceniają przedsiębiorstwa społeczne, w tym te prowadzone przez młodych lub niepełnosprawnych przedsiębiorców oraz Enterprise Awards przyznawane przez IDA i Enterprise Ireland, które obejmują kategorie dla młodych i niepełnosprawnych przedsiębiorców.

Dostępne dodatkowe wsparcie:

Istnieją również programy mentorskie prowadzone przez organizacje takie jak Enterprise Ireland i SEI.

Microfinance Ireland (MFI) oferuje niewielkie pożyczki dla przedsiębiorców, którzy nie mogą zapewnić sobie tradycyjnego finansowania.

Programy te zapewniają wsparcie finansowe, mentoring i zasoby, aby pomóc młodym i niepełnosprawnym przedsiębiorcom w rozpoczęciu i rozwijaniu działalności.

 

Programy mentorskie i szkoleniowe

Irlandia oferuje szereg programów szkoleniowych i warsztatów dostosowanych do wspierania młodych przedsiębiorców, w tym osób niepełnosprawnych, w rozwijaniu podstawowych umiejętności biznesowych i dostępie do mentoringu. Niektóre kluczowe programy obejmują:

Projekt aktywizacji osób niepełnosprawnych (DAP)

Dzięki szkoleniom i warsztatom uczestnicy koncentrują się na umiejętnościach biznesowych, takich jak planowanie, marketing i zarządzanie finansami, a także mogą skorzystać z mentoringu, aby pomóc w rozwoju biznesu. Uczestnicy mogą również dowiedzieć się o finansowaniu i o tym, jak przedsiębiorcy mogą ubiegać się o odpowiednie dotacje.

Przedsiębiorcy społeczni w Irlandii (SEI)

Social Entrepeneurs Ireland oferuje duże wsparcie w postaci programów mentorskich i szkoleniowych oraz możliwości dla osób niepełnosprawnych. Mają różne programy, takie jak Impact Programme, który ma na celu wspieranie "przedsiębiorców społecznych we wzmacnianiu ich fundamentów i skalowaniu ich rozwiązań w celu uzyskania długoterminowego wpływu" Poprzez swoje programy mogą oferować finansowanie, mentoring, coaching, budowanie społeczności oraz porady marketingowe, prawne i finansowe.

Mają również Akademię Pomysłów, w której jeśli masz pomysł lub rozwiązanie, które może pomóc w dokonaniu zmiany, możesz skorzystać ze szkoleń, finansowania, mentoringu i porad, które pomogą przekształcić ten pomysł w rzeczywistość. Według ich własnych słów, są one zgodne z ustawami o równym statusie z lat 2000-2018, w których "przyjmujemy aplikacje ze wszystkich środowisk i zobowiązujemy się do zapewniania równych szans bez względu na tożsamość płciową, stan cywilny, stan rodzinny, wiek, niepełnosprawność, orientację seksualną, rasę, pochodzenie etniczne lub religię".

Lokalne biura ds. przedsiębiorczości (LEO)

Oferują one świetną opiekę mentorską, zwłaszcza na kursie Start Your Own Business Course, który obejmuje wszystkie niezbędne elementy biznesowe, takie jak badania rynku i zarządzanie finansami, ale także oferuje indywidualną opiekę mentorską i programy szkoleniowe. Oferują również szkolenia z umiejętności cyfrowych w formie warsztatów. Skupiają się one na wykorzystaniu platform cyfrowych do marketingu i zaangażowania klientów. Posiadają również wiedzę na temat dostępnych kursów, programów i wsparcia dla osób niepełnosprawnych w zakresie przedsiębiorczości.

Vision Ireland.

Vision Ireland to świetne miejsce, aby dowiedzieć się, co jest dostępne w całym kraju w zakresie mentoringu i programów szkoleniowych, takich jak kursy oferowane w ramach programów szkoleniowych w zakresie przedsiębiorczości oferowanych przez TU Dublin. Często mają oni informacje o różnych szkoleniach dostępnych w różnych okresach w ciągu roku.

Włącz Irlandię

Enable Ireland często oferuje warsztaty na temat samozatrudnienia, które koncentrują się na odkrywaniu opcji samozatrudnienia i praktycznych umiejętności biznesowych, w tym coachingu i mentoringu.

Krajowy organ ds. niepełnosprawności (NDA)

Niepełnosprawności "został ustanowiony w czerwcu 2000 roku. Jesteśmy niezależnym organem ustawowym, który zapewnia rządowi informacje i porady w zakresie polityki i praktyki istotnej dla życia osób niepełnosprawnych".

Stanowią one bogactwo informacji i oferują szkolenia dla przedsiębiorców, które obejmują samozatrudnienie i warsztaty zarządzania przedsiębiorstwem.

Oferują również wytyczne dotyczące dostępności i zasoby umożliwiające poruszanie się po wyzwaniach prawnych i związanych z dostępnością w biznesie.

Platformy internetowe

Platformy takie jak Enterprise Nation, Skillsnet i Coursera oferują przystępne kursy online z zakresu przedsiębiorczości, marketingu w mediach społecznościowych, planowania finansowego i nie tylko.

Programy te mają na celu wyposażenie przedsiębiorców, zwłaszcza tych niepełnosprawnych, w umiejętności, opiekę mentorską i zasoby potrzebne do odniesienia sukcesu w biznesie.

 

Wyzwania ekosystemu przedsiębiorczości

Młodzi niepełnosprawni przedsiębiorcy w Irlandii napotykają różne wyzwania podczas rozpoczynania i rozwijania swojej działalności. Niektóre z głównych wyzwań obejmują takie kwestie, jak dostęp do fizycznych pomieszczeń. W wielu przypadkach miejsca pracy mogą być niedostępne lub mieć ograniczoną dostępność lub ograniczoną dostępność sprzętu adaptacyjnego. Transport może być ogromnym wyzwaniem i może być bardzo ograniczający. Możliwym rozwiązaniem może być poszukiwanie dostępnych przestrzeni coworkingowych, dotacji rządowych i opcji pracy zdalnej.

Kolejnym dużym wyzwaniem może być dostęp do finansowania i brak wiedzy na temat dostępnych dotacji i produktów finansowych. Niektóre z możliwych rozwiązań to zbadanie dotacji rządowych, opcji mikrofinansowania, finansowania społecznościowego i wyspecjalizowanych sieci, takich jak aniołowie biznesu.

Kwestie prawne i zgodności dotyczące dostępności i udogodnień związanych z niepełnosprawnością mogą również okazać się sporym wyzwaniem. Niektóre możliwe rozwiązania mogą polegać na zasięgnięciu porady prawnej od organizacji takich jak National Disability.

Władze i dostęp do zasobów Lokalnych Biur Przedsiębiorstw (LEO). Będą one w stanie dostarczyć wszystkich potrzebnych informacji. Niestety, piętno społeczne i dyskryminacja są nadal częścią naszego świata, a negatywne uprzedzenia ze strony inwestorów lub partnerów mogą potencjalnie ograniczać możliwości nawiązywania kontaktów.

Niektóre z możliwych rozwiązań to budowanie sieci wsparcia z takimi organizacjami jak Social Entrepreneurs Ireland i wypróbowanie platform internetowych w celu zwiększenia zasięgu.

Mimo że obecnie dostępnych jest znacznie więcej szkoleń niż kiedyś, brak dostosowanych programów szkoleniowych dla niepełnosprawnych przedsiębiorców może nadal stanowić wyzwanie. Możliwym rozwiązaniem dla jest poszukiwanie i uczestnictwo w programach szkoleniowych dla osób niepełnosprawnych lub uczestnictwo w kursach online, które uwzględniają określone potrzeby.

Dla niektórych przedsiębiorców istnieją pewne wyzwania związane ze zdrowiem i może być trudno pogodzić warunki zdrowotne z wymogami prowadzenia działalności gospodarczej. Niektóre możliwe rozwiązania to próba przyjęcia strategii zarządzania czasem, delegowanie zadań, kiedy tylko możesz, i upewnienie się, że masz dostęp do zasobów odnowy biologicznej i wsparcia dla własnego dobrego samopoczucia.

Korzystając z dostępnych programów i wspierając dostępnych młodych przedsiębiorców z niepełnosprawnościami w Irlandii, można mieć nadzieję, że z powodzeniem poruszają się po ekosystemie przedsiębiorczości.

 

Studia przypadków - udane historie niepełnosprawnych przedsiębiorców

Studium przypadku 1: Dermot Asple

Dermot Asple spełnił marzenie, przeciwstawił się przeciwnościom losu i jest teraz opublikowanym autorem. Jego książka zatytułowana "My Life" została wydana w Wexford Arts Centre w grudniu 2023 roku. Aby zapoznać się z pełnym artykułem w gazecie, kliknij ten link.

Poniżej znajdują się odpowiedzi Dermota na pytania zadane podczas wywiadu:

Czy możesz opowiedzieć nam o swojej podróży i co zainspirowało Cię do napisania książki i filmu dokumentalnego?

Dermot: "Zawsze miałem w głowie pomysł na napisanie książki. To było w mojej głowie odkąd byłem nastolatkiem. Chciałem udowodnić ludziom, że mogę zrobić wszystko, na co tylko się zdecyduję. Chciałem opowiedzieć swoją historię. Postanowiłem zacząć ją pisać podczas lockdownu".

Jakie są największe wyzwania, przed którymi stanąłeś jako osoba niepełnosprawna podczas pisania swojej książki? Jak pokonałeś te wyzwania? Jakie kluczowe wsparcie otrzymałeś?

Dermot: "Przez lata ludzie nie wierzyli we mnie i nie sądzili, że faktycznie mogę napisać książkę. Musiałem udowodnić im i sobie, że jestem w stanie zrealizować ten projekt. Musiałem znaleźć pomoc. Potrzebowałem kogoś z odpowiednim doświadczeniem, kto poprowadziłby mnie we właściwym kierunku. I znalazłem to w autorze Eamonie Colferze".

Co społeczeństwo i instytucje mogą zrobić, aby lepiej wspierać niepełnosprawnych artystów?

Dermot: "Uwierz w nas. Daj nam dostęp do narzędzi i informacji, abyśmy mogli spełnić nasze marzenia! Niech nas usłyszą!"

Gdzie ludzie mogą znaleźć twoje prace?

Dermot: "Moja książka nosi tytuł "Moje życie" autorstwa Dermota Asple. Jest ona obecnie w sprzedaży w Red Books Wexford i Red Kettle Wexford w cenie 10 euro. Można ją również kupić online za pośrednictwem linku:

https://theirishbookshop.com/products/my-life-dermot-asple

Obecnie jestem w trakcie kręcenia filmu dokumentalnego z twórcą Michaelem Bensonem. Ten krótki film dokumentalny powinien zostać ukończony i gotowy do pokazania w kinach przed końcem 2025 roku".

Studium przypadku 2: Sharon Colgen

Po wypadku samochodowym w 2004 roku, który spowodował uraz kręgosłupa, Sharon Colgen stała się pełnoprawnym użytkownikiem wózka inwalidzkiego. Pomimo tego, Sharon była zdeterminowana, aby nadal żyć jak najlepiej. Sharon wiedziała, że jest tu nie bez powodu i naprawdę chciała kontynuować swoje życie w najlepszy możliwy sposób. Sharon chciała również pomagać innym osobom niepełnosprawnym i do dziś aktywnie to robi.  Sharon powiedziała: "Jeśli usuniesz "D" z niepełnosprawności, to to, co masz "to zdolność"" Sharon chce, aby wszyscy niepełnosprawni wiedzieli, że "masz zdolność robienia wszystkiego, co chcesz robić, po prostu robisz to w inny sposób i to jest jedyna różnica" Sharon prowadzi audycję radiową pod nazwą "Speedy Wheels" dwa razy w tygodniu. Jest to audycja radiowa poświęcona kulturze celtyckiej i nazywa się Country Jive.

Aby obejrzeć wywiad, odwiedź playlistę CARE na YouTube „Przedsiębiorczość bez granic”

 

 

CYPR

Istniejące polityki dotyczące przedsiębiorczości

Edukacja w zakresie przedsiębiorczości na poziomie szkolnym i pozaszkolnym:

Kształceniu w zakresie przedsiębiorczości na Cyprze brakuje scentralizowanej strategii na poziomie szkolnictwa podstawowego i średniego. Chociaż nie ma dedykowanego programu nauczania przedsiębiorczości, cypryjskie Ministerstwo Edukacji, Sportu i Młodzieży zintegrowało rozwój umiejętności cyfrowych z systemem edukacji, dostosowując się do strategii 2020 dotyczącej planu działania w zakresie edukacji cyfrowej (2021-2027). Podejście to ma na celu kultywowanie kultury cyfrowej w szkołach, potencjalnie pośrednio wspierając kompetencje przedsiębiorcze.

W raporcie Global Entrepreneurship Monitor (GEM) 2021/2022 zidentyfikowano luki w nauczaniu kreatywności, ekonomii rynkowej i przygotowania do rozpoczęcia działalności gospodarczej w szkołach. Aby rozwiązać te kwestie, w raporcie GEM zalecono ulepszenie programów nauczania w celu uwzględnienia działań wspierających kreatywność, samowystarczalność i osobistą inicjatywę; wprowadzenie kursów z zakresu zarządzania finansami i zasad ekonomii rynkowej; promowanie pracy grupowej nad rozwojem pomysłów biznesowych; oraz zachęcanie kobiet do udziału w dziedzinach STEM.

Według raportu Global Entrepreneurship Monitor (GEM) 2024/2025, jakość edukacji w zakresie przedsiębiorczości w szkole, choć nadal uważana za bardzo niską (<3,0), wykazała poprawę z 2,1 do 2,9 w ciągu ostatniego roku. Wskazuje to na pozytywny impuls w kierunku poprawy edukacji w zakresie przedsiębiorczości na poziomie podstawowym.

Chociaż w standardowym programie nauczania nie ma obowiązkowych kursów przedsiębiorczości, organizacje takie jak Junior Achievement (JA) Cyprus oferują programy mające na celu zaszczepienie umiejętności przedsiębiorczych wśród uczniów. Na przykład program "Nasza społeczność" wprowadza uczniów trzeciej klasy w role obywateli i firm w społeczności, a program "Firma" pozwala uczniom w wieku od 15 do 18 lat doświadczyć prowadzenia prawdziwej firmy. Warto również zauważyć, że niektóre prywatne szkoły na Cyprze zaczęły włączać kursy lub zajęcia związane z przedsiębiorczością do własnych programów nauczania, starając się wypełnić tę lukę we wczesnej edukacji w zakresie przedsiębiorczości.

Na poziomie szkolnictwa wyższego, instytucje szkolnictwa wyższego na Cyprze zaczęły włączać kursy przedsiębiorczości i inicjatywy mające na celu promowanie postaw przedsiębiorczych wśród studentów. Wysiłki te są jednak specyficzne dla danej instytucji i nie są częścią ujednoliconej strategii krajowej. Raport Global Entrepreneurship Monitor (GEM) 2021/2022 sugeruje włączenie kursów z zakresu zarządzania biznesem i finansami, a także zakładania i rozwijania nowych firm do wszystkich programów akademickich. Zaleca również angażowanie przedsiębiorców jako gościnnych wykładowców, promowanie staży studenckich w startupach oraz oferowanie krótkich kursów absolwentom zainteresowanym przedsiębiorczością.

Programy uczenia się przez całe życie na Cyprze oferują różne warsztaty i seminaria na temat przedsiębiorczości, prowadzone głównie przez organizacje prywatne i pozarządowe (NGO). Programy te mają na celu wyposażenie osób w umiejętności niezbędne do zakładania i zarządzania własnymi firmami.

Cypryjska strategia uczenia się przez całe życie na lata 2021-2027 ma na celu ustanowienie kompleksowych ram uczenia się przez całe życie. Mówiąc dokładniej, ustanowienie kompleksowych ram koncentrujących się na zmniejszaniu bezrobocia wśród młodzieży, podnoszeniu kwalifikacji siły roboczej, zwiększaniu udziału dorosłych w uczeniu się przez całe życie oraz dostosowywaniu możliwości uczenia się do potrzeb rynku pracy, szczególnie w kontekście transformacji cyfrowej i ekologicznej.

Pomimo braku systematycznej integracji edukacji w zakresie przedsiębiorczości na wszystkich poziomach edukacji na Cyprze, podejmowane są ciągłe wysiłki i zalecenia mające na celu zwiększenie jej obecności, w szczególności poprzez inicjatywy pozalekcyjne i ukierunkowane strategie.

 

Procesy i polityki rządowe:

Krajowe źródła informacji na temat rozpoczynania działalności gospodarczej:

Cypr oferuje kilka oficjalnych zasobów, aby pomóc osobom fizycznym w rozpoczęciu działalności gospodarczej. Kluczowe źródła informacji obejmują:

1. Pełniący funkcję pojedynczego punktu kontaktowego portal Business in Cyprus zapewnia kompleksowe informacje na temat planowania, rozpoczynania, prowadzenia i finansowania działalności gospodarczej na Cyprze. Zawiera szczegółowe informacje na temat zezwoleń, wymogów prawnych i wytycznych sektorowych. (gov.cy )
2. Departament Rejestru Spółek i Syndyka zarządza rejestracją spółek, spółek osobowych, nazw firm i innych podmiotów prawnych. Jego strona internetowa oferuje e-usługi rejestracji firm oraz dostęp do oficjalnych formularzy i opłat. (gov.cy)
3. Portal rządowy (Gov.cy), jako centralny portal internetowy Republiki Cypryjskiej, zawiera szeroką gamę usług cyfrowych i informacji związanych z różnymi departamentami rządowymi, w tym usługi związane z biznesem. (cy)

Wyżej wymienione platformy wspólnie zapewniają niezbędne zasoby dla przedsiębiorców poruszających się po procesie rozpoczynania działalności gospodarczej na Cyprze.

Polityka przedsiębiorczości społecznej na Cyprze:

W 2020 r. Cypr wprowadził ustawę o przedsiębiorstwach społecznych (ustawa 207(I)/2020), która stanowi podstawę prawną dla przedsiębiorstw społecznych w tym kraju. Ustawa zezwala prywatnym spółkom z ograniczoną odpowiedzialnością i spółdzielniom na rejestrację jako przedsiębiorstwa społeczne, z wymogiem przeznaczenia znacznej części zysków na cele społeczne. Jest to część rosnącego uznania roli, jaką przedsiębiorczość społeczna może odegrać we wspieraniu integracji społecznej i stawianiu czoła wyzwaniom społecznym.

Cooperative Societies Service (SCS) jest organem rządowym odpowiedzialnym za nadzorowanie przedsiębiorczości społecznej na Cyprze. Prawo zapewnia również sprawiedliwe wynagrodzenie w przedsiębiorstwach społecznych w celu promowania równości i zrównoważonego rozwoju.

Jednak polityka przedsiębiorczości społecznej pozostaje ograniczona, a dalsze wsparcie dla grup marginalizowanych, w tym młodzieży i osób niepełnosprawnych, jest potrzebne, aby zapewnić tym grupom możliwość rozwoju jako przedsiębiorcy.

Najnowsze polityki rządowe mające na celu poprawę dostępu do finansowania:

Cypryjski rząd wdrożył również nowe polityki mające na celu poprawę dostępu do finansowania dla przedsiębiorców. Obejmuje to rozwiązania w zakresie funduszy kapitałowych zaprojektowane w celu zapewnienia przedsiębiorcom finansowania badań, oceny i rozwoju wstępnych koncepcji biznesowych. Dodatkowo, finansowanie kontynuacyjne jest dostępne dla absolwentów Acceleration Compartment, pomagając przedsiębiorcom przenieść ich działalność na wyższy poziom. Inicjatywa ta jest częścią szerszych działań rządu mających na celu stymulowanie przedsiębiorczości i wspieranie rozwoju biznesu w kraju.

 

Możliwości

Pomimo różnych wyzwań, istnieją obiecujące możliwości dla przedsiębiorczości na Cyprze. W raporcie GEM 2024/2025 zauważono, że odsetek dorosłych zamierzających rozpocząć własną działalność gospodarczą w ciągu najbliższych trzech lat wzrósł z mniej niż jednej piątej do prawie jednej czwartej. Ponadto świadomość i pewność siebie w zakresie przedsiębiorczości pozostają wysokie, przy czym dwóch na trzech dorosłych zna kogoś, kto założył firmę w ciągu ostatnich dwóch lat, a trzech na pięciu uważa, że posiada umiejętności i wiedzę potrzebne do założenia własnej firmy.

Nowe polityki mające na celu poprawę dostępu do finansowania, takie jak te związane z Acceleration Compartment, mają na celu pomóc przedsiębiorcom w rozwijaniu ich koncepcji i rozwijaniu ich projektów. Ponadto uznanie potrzeby bardziej ustrukturyzowanej edukacji w zakresie przedsiębiorczości na różnych poziomach może jeszcze bardziej zwiększyć możliwości dla początkujących przedsiębiorców.

 

Interesariusze przedsiębiorczości

Na Cyprze kilka zainteresowanych stron odgrywa kluczową rolę we wspieraniu przedsiębiorców, zwłaszcza młodych i aspirujących osób, poprzez różne usługi, zasoby i mentoring. Interesariusze ci obejmują zarówno podmioty rządowe, jak i pozarządowe:

1. Agencje rządowe:

Poprzez różne programy, Ministerstwo Energii, Handlu i Przemysłu zapewnia programy finansowania, dotacje i zachęty dla startupów, MŚP, młodych, zrównoważonych i konkurencyjnych firm.

Ponadto Cypryjska Izba Handlowo-Przemysłowa (CCCI) wspiera przedsiębiorców, zapewniając informacje, możliwości nawiązywania kontaktów i usługi doradcze.

Ponadto Cypryjski Urząd Rozwoju Zasobów Ludzkich (HRDA) wspiera przedsiębiorczość, zapewniając programy szkoleniowe, kształcenie zawodowe i inicjatywy, które zwiększają umiejętności siły roboczej, w tym programy dostosowane do małych firm i start-upów. Inicjatywy te pomagają przedsiębiorcom rozwijać umiejętności niezbędne do tworzenia i rozwoju biznesu.

2. Podmioty inkubujące i wspierające:

IDEA, organizacja non-profit, która oferuje programy szkoleniowe dla początkujących firm z różnych sektorów, w tym kultury. Ich programy koncentrują się na rozwijaniu przedsiębiorczych postaw, transformacji cyfrowej i innowacji biznesowych.

Cyprus Entrepreneurship Competition (CyEC) to platforma dla przedsiębiorców na wczesnym etapie rozwoju, którzy mogą uzyskać wskazówki, opiekę mentorską i możliwość rozpoczęcia działalności. Konkurs ma na celu pomoc start-upom w uzyskaniu zasobów potrzebnych do rozwoju.

3. Organizacje pozarządowe i przedsiębiorstwa społeczne:

Creative Europe Desk Cyprus zapewnia informacje na temat możliwości w ramach programu Kreatywna Europa, w szczególności dla przedsiębiorców z branży kultury i branży twórczej.

Cypryjska Rada Młodzieży oferuje różne inicjatywy wspierające młodych ludzi, w tym zasoby do zakładania firm i przedsiębiorstw społecznych.

 

Programy finansowania przedsiębiorczości

Cypr oferuje szereg dotacji i możliwości finansowania mających na celu wspieranie młodych przedsiębiorców i start-upów, w tym osób niepełnosprawnych:

1. Program Thalia (2021-2027) to rządowa inicjatywa finansowa mająca na celu promowanie tworzenia nowych, zrównoważonych firm skupiających się na młodzieży. Program pomaga przedsiębiorcom w finansowaniu wczesnych etapów ich działalności, pomagając im rozwijać pomysły w rentowne i konkurencyjne przedsięwzięcia.
2. W ramach szerszej strategii rządu mającej na celu poprawę dostępu do finansowania, fundusz Cyprus Equity Fund wspiera przedsiębiorców w badaniu, ocenie i rozwijaniu ich wstępnych koncepcji. Zapewnia również dalsze finansowanie absolwentom programów akceleracyjnych, którzy wykazali się obiecującymi wynikami w swoich przedsięwzięciach.
3. Program Kreatywna Europa , choć nie jest przeznaczony specjalnie dla osób niepełnosprawnych, pomaga przedsiębiorcom z branży kulturalnej i kreatywnej w dostępie do finansowania i zasobów.
4. Fundusz Cyprus Entrepreneurship Fund (CIF) zapewnia wsparcie finansowe dla start-upów i firm na wczesnym etapie rozwoju na Cyprze. Fundusz ma na celu zachęcanie do innowacji i przedsiębiorczości poprzez oferowanie zarówno finansowania kapitałowego, jak i dłużnego wschodzącym firmom z różnych sektorów.
5. Cypryjscy przedsiębiorcy mają dostęp do różnych unijnych programów finansowania, w szczególności dla innowacyjnych i zaawansowanych technologicznie start-upów. Horyzont Europa to jeden z głównych unijnych programów finansowania badań i innowacji, skierowany raczej do organizacji niż osób fizycznych. Wymaga on tworzenia międzynarodowych konsorcjów i wspiera wspólne projekty na dużą skalę, kładąc duży nacisk na badania, rozwój i innowacje. Z drugiej strony Erasmus dla młodych przedsiębiorców jest dostępny dla osób fizycznych i wspiera aspirujących lub nowo założonych przedsiębiorców, oferując im możliwość spędzenia czasu za granicą w innym europejskim przedsiębiorstwie w celu zdobycia praktycznej wiedzy i umiejętności w celu wzmocnienia własnej firmy. Ponadto Cypr kwalifikuje się do różnych dotacji UE w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), które wspierają przedsiębiorczość społeczną, zatrudnienie młodzieży i integrację osób niepełnosprawnych.
6. Program JA StartUp oferuje studentom w wieku od 18 do 30 lat możliwość prowadzenia własnej firmy. Przez okres trzech miesięcy uczestnicy pracują w zespołach nad rozwojem pomysłu na biznes, korzystając ze wskazówek pracowników akademickich, mentorów i platformy internetowej. Najlepsze zespoły prezentują swoje firmy w krajowym konkursie, a zwycięzcy reprezentują Cypr na Gen-E, największym wydarzeniu przedsiębiorczości w Europie.
7. Założony przez Sir Steliosa Hadji-Ioannou, Stelios Awards for Young Entrepreneurs , oferuje 100 000 euro młodym cypryjskim przedsiębiorcom poniżej 35 roku życia, którzy rozpoczęli działalność gospodarczą w ciągu ostatnich pięciu lat. Konkurs ten docenia innowacyjne przedsięwzięcia przedsiębiorcze i działa jako katalizator rozwoju gospodarczego na Cyprze, ze szczególnym uwzględnieniem przedsiębiorstw prowadzonych przez młodzież.

Te programy finansowania, w połączeniu z programami mentorskimi i szkoleniowymi, tworzą środowisko wspierające przedsiębiorczość na Cyprze, zapewniając niezbędne środki finansowe, aby pomóc młodym przedsiębiorcom, w tym osobom niepełnosprawnym, rozwijać się i odnosić sukcesy.

 

Programy mentorskie i szkoleniowe

Cypr oferuje różnorodne szkolenia w zakresie przedsiębiorczości i możliwości mentoringu, zaspokajając różne potrzeby w różnych sektorach i branżach. Programy te są ułatwiane zarówno przez organizacje publiczne, jak i prywatne, mające na celu wspieranie wzrostu i rozwoju aspirujących i istniejących przedsiębiorców.

Cypryjska Izba Przemysłowo-Handlowa (CCCI) oferuje szereg programów szkoleniowych, które obejmują warsztaty z zakresu planowania biznesowego, marketingu i zarządzania finansami, a także programy mentorskie, które łączą przedsiębiorców z doświadczonymi liderami biznesu. CCCI organizuje również seminaria poświęcone transformacji cyfrowej i innowacjom w biznesie.

Youth Board of Cyprus (ONEK) koncentruje się na przedsiębiorczości młodzieży, oferując warsztaty mające na celu pomoc młodym osobom w rozwijaniu umiejętności przedsiębiorczych, a także programy wsparcia dla startupów, które zapewniają wskazówki dotyczące zakładania i zarządzania firmami. Ponadto programy mentorskie ONEK mają na celu budowanie połączeń i ułatwianie możliwości nawiązywania kontaktów dla młodych przedsiębiorców.

IDEA Innovation Centre, jeden z największych inkubatorów startupów na Cyprze, zapewnia intensywne obozy przedsiębiorczości, indywidualną opiekę mentorską z profesjonalistami z branży oraz warsztaty z przywództwa, pitchingu inwestycyjnego i skalowania biznesu. Programy te są dostosowane do potrzeb przedsiębiorców, którzy chcą rozwijać swoje startupy i doskonalić umiejętności zarządzania biznesem.

Junior Achievement Cyprus (JA Cyprus) oferuje szereg programów skierowanych do szkół i uniwersytetów, w tym program JA Company, który umożliwia uczniom tworzenie i zarządzanie własnymi firmami, oraz program JA StartUp, który jest skierowany do studentów uniwersytetów z pomysłami biznesowymi i oferuje im możliwość rozwoju i prowadzenia własnej firmy.

Cypryjski Uniwersytet Technologiczny (CUT) oferuje kursy z zakresu przedsiębiorczości i innowacji zarówno dla studentów, jak i absolwentów. Uczelnia oferuje również mentoring i możliwości finansowania, a także programy akceleracji biznesu we współpracy z liderami branży.

Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT) - Cyprus Hub prowadzi szkolenia dla przedsiębiorców i programy akceleracji startupów koncentrujące się na innowacjach klimatycznych, zrównoważonej przedsiębiorczości i przedsiębiorczości cyfrowej. Ułatwia również pozyskiwanie finansowania i organizuje wydarzenia networkingowe z udziałem europejskich inwestorów.

Cypryjskie Centrum Produktywności (KEPA), podlegające Ministerstwu Pracy, oferuje warsztaty z zarządzania biznesem, finansów i marketingu cyfrowego, a także szkolenia z przedsiębiorczości dla osób bezrobotnych i bezpłatne konsultacje dla właścicieli startupów. Usługi te mają na celu wyposażenie osób w umiejętności niezbędne do rozpoczęcia działalności gospodarczej i zarządzania nią.

Program Erasmus dla młodych przedsiębiorców, inicjatywa finansowana przez UE, zapewnia młodym przedsiębiorcom możliwość szkolenia za granicą z doświadczonymi przedsiębiorcami przez okres od 1 do 6 miesięcy. Program ten oferuje mentoring w zakresie strategii rozwoju biznesu i dostęp do europejskich możliwości finansowania. Więcej informacji na temat tego programu można znaleźć na oficjalnej platformie EYE.

Centrum Innowacji Społecznych (CSI), poprzez swoje projekty finansowane z programu Erasmus+, wspiera przedsiębiorców społecznych i wzmocnienie pozycji młodzieży. Organizuje programy szkoleniowe w zakresie przedsiębiorczości, innowacji i umiejętności cyfrowych, warsztaty na temat przedsiębiorczości społecznej, zrównoważonych modeli biznesowych oraz wydarzenia networkingowe dla startupów i organizacji pozarządowych.

 

Wyzwania ekosystemu przedsiębiorczości

Młodzi przedsiębiorcy na Cyprze stoją przed kilkoma utrzymującymi się wyzwaniami pomimo niedawnej poprawy. Zgodnie z planem działania polityki GEM na lata 2024/2025, ogólne środowisko przedsiębiorczości pozostaje mniej niż zadowalające, a wynik Krajowego Indeksu Kontekstu Przedsiębiorczości (NECI) wahał się między 4,0 a 4,2 w ciągu ostatnich czterech lat. Chociaż wynik nieznacznie wzrósł w 2024 r. ze względu na postępy w edukacji przedsiębiorczości i normach społecznych, nadal istnieją krytyczne kwestie.

Kluczowe wyzwania obejmują nieodpowiednie warunki finansowania przedsiębiorczości, nieskuteczne programy rządowe oraz słabe transfery na badania i rozwój. Dostęp kobiet do zasobów pozostaje niewystarczający, co przyczynia się do niskich wskaźników przedsiębiorczości kobiet. Przedsiębiorczość na wczesnym etapie spadła, częściowo z powodu ograniczonych możliwości finansowania, nieskutecznego wsparcia rządowego i nieodpowiedniej edukacji w zakresie przedsiębiorczości.

Strach przed porażką nadal stanowi istotną barierę - ponad połowa osób, które zidentyfikowały dobre możliwości, unika zakładania firm z obawy przed niepowodzeniem. Ponadto zrównoważony rozwój nie jest traktowany priorytetowo, a tylko jeden na trzech przedsiębiorców ceni wpływ społeczny lub środowiskowy ponad rentowność.

Podczas gdy przedsiębiorczość społeczna zyskuje coraz większe uznanie, nadal brakuje ukierunkowanych polityk wspierających zmarginalizowane grupy, takie jak młodzież i osoby niepełnosprawne. Bardziej spójny i inkluzywny ekosystem jest niezbędny do rozwiązania tych kwestii i zwiększenia wzrostu przedsiębiorczości na Cyprze.

 

Studia przypadków - udane historie niepełnosprawnych przedsiębiorców 

Na Cyprze przeprowadzono dwa wywiady z dwoma inspirującymi młodymi przedsiębiorcami, którzy przezwyciężyli wyzwania związane z niepełnosprawnością i zbudowali udane kariery w swoich dziedzinach. Ich historie są świadectwem odporności i mocnymi przykładami tego, jak niepełnosprawność może współistnieć z doskonałością zawodową i wpływem społecznym. Ich celem jest motywowanie i prowadzenie innych młodych ludzi z niepełnosprawnościami, którzy chcą wyruszyć w przedsiębiorczą podróż.

Vasiliki Charitonos - projektantka mody

Vasiliki Charitonos to utalentowana projektantka mody żyjąca z dystrofią mięśniową. Pomimo wyzwań z tym związanych, realizowała swoją pasję do projektowania mody i z powodzeniem założyła własną markę. Poprzez swoją pracę nie tylko wyraża swoją kreatywność, ale także opowiada się za integracją i dostępnością w branży modowej.

Podczas wywiadu Vasiliki omówiła swoją podróż jako przedsiębiorca, przeszkody, które napotkała, oraz zasoby, które pomogły jej odnieść sukces. Podzieliła się również cennymi radami dla aspirujących młodych przedsiębiorców z niepełnosprawnościami, podkreślając znaczenie odporności, kreatywności i wytrwałości.

Strona internetowa: www.vasilikiofficial.com/, Facebook: @Vasiliki, Instagram: @vasiliki_official__

Christos Xiourouppas - zarejestrowany psycholog kliniczny

Christos Xiourouppas jest zarejestrowanym psychologiem klinicznym z wadą wzroku. Pomimo przeszkód, pozostał oddany swojemu celowi i z powodzeniem ukończył studia psychologiczne, ostatecznie zakładając własną praktykę kliniczną.

W wywiadzie dla projektu CARE Christos podzielił się cennymi spostrzeżeniami na temat swoich doświadczeń w poruszaniu się po zawodzie zdrowia psychicznego jako osoba niepełnosprawna. Zastanawiał się nad postawami społecznymi wobec niepełnosprawności w środowiskach zawodowych, podkreślając potrzebę większej świadomości i polityki integracyjnej.

Christos zachęcał młode osoby niepełnosprawne, które aspirują do podjęcia pracy zawodowej, aby podążały za swoimi marzeniami i z pewnością siebie broniły swoich potrzeb.

Facebook: @ Χρίστος Ξιούρουππας Κλινικός Ψυχολόγος Instagram: @christosx_clinicalpsych

Krótkie wywiady z Vasiliki i Christosem zostały opublikowane na kanale CARE YouTube w formie filmów, aby zmaksymalizować zaangażowanie i wpływ projektu. Ich doświadczenia zapewniają nieoceniony wgląd w proces przedsiębiorczości młodych osób niepełnosprawnych.

Aby obejrzeć wywiady, odwiedź playlistę CARE na YouTube „Przedsiębiorczość bez granic”

 

 

GRECJA

Istniejące polityki dotyczące przedsiębiorczości

Edukacja w zakresie przedsiębiorczości na poziomie szkolnym i pozaszkolnym:

W ostatnich latach działania i programy edukacji biznesowej zostały wdrożone w szkołach w całym kraju. W Grecji przedsiębiorczość jest wspierana na różnych poziomach edukacji w celu rozwijania umiejętności młodzieży i dorosłych:

Szkolnictwo podstawowe i średnie: Przedsiębiorczość nie jest przedmiotem obowiązkowym, ale istnieją programy takie jak "Praktyki zawodowe i przedsiębiorczość" oraz "Junior Achievement Greece", które rozwijają umiejętności uczniów w zakresie przedsiębiorczości.

Uniwersytety: Przedsiębiorczość jest nauczana poprzez kursy i specjalistyczne programy, a wiele instytucji oferuje centra przedsiębiorczości i partnerstwa z firmami.

Uczenie się przez całe życie: Szkolenia i programy rozwoju umiejętności w zakresie przedsiębiorczości dla młodzieży i dorosłych są wspierane przez Europejski Fundusz Społeczny i program Erasmus+.

Ogólnie rzecz biorąc, Grecja promuje przedsiębiorczość poprzez działania edukacyjne i dotowane programy wspierające młodych przedsiębiorców. W Grecji główna luka wynika głównie z braku kompleksowego krajowego planu rozwoju umiejętności przedsiębiorczych poprzez edukację szkolną, jak podkreśliła Grecka Federacja Przedsiębiorstw (SEV).

 

Procesy i polityki rządowe:

Istnieje kilka krajowych źródeł informacji na temat zakładania działalności gospodarczej w Grecji:

Platforma gov.gr zapewnia usługi cyfrowe w zakresie zakładania jednoosobowej działalności gospodarczej, umożliwiając obywatelom ukończenie procesu online. (https://www.gov.gr/)

Krajowy Rejestr Procedur Administracyjnych (NRAD) "Mitos": rejestruje i standaryzuje wszystkie procedury administracyjne państwa, ułatwiając dostęp do informacji na temat rozpoczynania działalności gospodarczej, udostępnianych za pośrednictwem oficjalnej platformy Mitos.

Przewodnik dla cudzoziemców: Dostarcza informacji na temat rozpoczynania działalności gospodarczej w Grecji przez obywateli spoza UE, w tym wymaganych dokumentów i zezwoleń, zgodnie z oficjalną stroną Ministerstwa Migracji i Azylu.

Polityka przedsiębiorczości społecznej w Grecji

W Grecji przedsiębiorczość społeczna jest wspierana przez ustawę 4019/2011, która definiuje przedsiębiorstwa społeczne i ich zasady działania. Przedsiębiorstwa społeczne mają na celu korzyści społeczne i produkcję towarów lub usług o charakterze zbiorowym. Grecja podąża za europejską polityką gospodarki społecznej, zachęcając do rozwoju pomysłów biznesowych z misją społeczną. Istnieją również dotacje i programy edukacyjne wspierające przedsiębiorczość społeczną.

Państwo greckie promuje środki mające na celu wspieranie nowych przedsiębiorców, modernizację istniejących przedsiębiorstw, ułatwienie dostępu do finansowania, poprawę i uproszczenie procedur i zasad funkcjonowania środowiska biznesowego, wsparcie dla struktur informacyjnych i wsparcie dla działalności gospodarczej (tworzenie sieci "punktów kompleksowej obsługi"). Państwo dąży również do stworzenia bardziej korzystnego otoczenia podatkowego poprzez reformę opodatkowania osób prawnych i zachęt inwestycyjnych. Strategicznym celem polityki na rzecz przedsiębiorczości i MŚP jest uwolnienie ich ogromnego potencjału w celu poprawy konkurencyjności, zwiększenia zatrudnienia, wzmocnienia rozwoju gospodarczego i spójności społecznej. Głównym instrumentem wdrażania polityki przedsiębiorczości jest Program Operacyjny "Konkurencyjność", który wyróżnia 43 kierunki działań, z których 19 dotyczy wsparcia i bezpośredniej pomocy dla przedsiębiorstw, jak wyszczególniono na stronie internetowej Sekretariatu Generalnego Inwestycji Publicznych i NSRO.

 

Możliwości

Interesariusze przedsiębiorczości

W Grecji organy rządowe i władze publiczne odgrywają ważną rolę we wspieraniu przedsiębiorców, zwłaszcza potencjalnych przedsiębiorców.

Grecki Bank Rozwoju (HDB): Grecki Bank Rozwoju (HDB) stworzył ramy wsparcia dla nowych przedsiębiorców poprzez doradztwo i kursy, a także możliwości finansowania.

OAED (DYPA - Publiczna Służba Zatrudnienia): zapewnia dotacje dla bezrobotnych na rozpoczęcie działalności gospodarczej.

ESPA: Umowa o partnerstwie na rzecz ram rozwoju (ESPA) na lata 2021-2027 jest wdrażana za pośrednictwem programów operacyjnych. Programy operacyjne to wieloletnie programy powiązane z sektorami i/lub określonymi regionami geograficznymi na poziomie międzynarodowym, krajowym lub lokalnym. Dotyczą one wsparcia dla istniejących przedsiębiorstw lub finansowania nowych przedsiębiorstw, różnych kategorii w danym okresie.

 

Izby handlowe i stowarzyszenia zawodowe:

Ateńska Izba Przemysłowo-Handlowa: Ateńska Izba Handlowo-Przemysłowa zapewnia pomoc młodym przedsiębiorcom i start-upom poprzez organizowanie seminariów doradczych i szkoleń z zakresu umiejętności zawodowych oraz informowanie ich o źródłach finansowania.

Grecka Konfederacja Profesjonalistów, Rzemieślników i Kupców (GSEVEE): GSEVEE jest organizacją pracodawców trzeciego szczebla w całej Grecji i wśród głównych krajowych partnerów społecznych. Jej celem jest obrona, promowanie i konsolidacja zawodowych, ekonomicznych i społecznych interesów profesjonalistów, rzemieślników i kupców w Grecji.

Greckie inicjatywy rządowe:

Elevate Greece: Elevate Greece to inicjatywa rządu greckiego, która ma na celu mapowanie start-upów i wspieranie ich rozwoju, a ostatecznym celem jest stworzenie silnego ekosystemu innowacji.

Egg-enter Grow Go (wspólne działanie Eurobanku i Corallia Clusters Initiative): Egg - enter grow go to wiodący program inkubacji i akceleracji. Oferuje możliwości odpowiedniego finansowania startupów, mentoringu, działalności komercyjnej, tworzenia sieci kontaktów i ekstrawersji z 2 platformami dla startupów i nowych firm, które muszą przyspieszyć swój rozwój.

 

Programy finansowania przedsiębiorczości

Spółdzielnie socjalne o ograniczonej odpowiedzialności (KoiSPE): Dzięki (KoiSPE) po raz pierwszy w Grecji (1999) zinstytucjonalizowano "przedsiębiorstwa społeczne" na rzecz integracji społeczno-zawodowej osób z zaburzeniami psychicznymi. W tym kontekście inicjatywa ta jest przedstawiana jako struktury przedsiębiorcze, które są powołane do tworzenia i działania w oparciu o inną, alternatywną kulturę w procesie promocji zatrudnienia. Do tej pory 25 takich jednostek przedsiębiorstw społecznych zostało pomyślnie utworzonych i działa, tworząc trwałe miejsca pracy dla ponad 700 osób.

People's Trust (organizacja pozarządowa): People's Trust wspiera nowe i istniejące firmy w Grecji, zwłaszcza te z ograniczonym dostępem do finansowania, oferując mikrodotacje i nieoprocentowane pożyczki do 15 000 euro. Jednocześnie zapewnia doradztwo biznesowe poprzez mentoring, coaching, dostęp do inkubatorów i nawiązywanie kontaktów z profesjonalistami.

Poprzez programy szkoleniowe wzmacnia ekosystem przedsiębiorczości w całym kraju, promując przedsiębiorczość młodzieży i rozwój regionalny.

DYPA: DYPA wdraża program dotacji dla przedsiębiorstw na zatrudnienie bezrobotnych należących do specjalnych i wrażliwych grup społecznych oraz bezrobotnych napotykających przeszkody w integracji lub reintegracji na rynku pracy.

 

Programy mentorskie i szkoleniowe

ΕΥΕ (Erasmus dla młodych przedsiębiorców): Europejski program wymiany dla przedsiębiorców, znany jako Erasmus dla młodych przedsiębiorców (EYE), ma na celu wspieranie aspirujących europejskich przedsiębiorców poprzez zapewnienie im umiejętności niezbędnych do założenia i prowadzenia małej firmy w Europie.

Global Entrepreneurship Bootcamp: Jest to intensywny program, który skupia młodych przedsiębiorców z całego świata, oferując możliwości nawiązywania kontaktów, mentoring i rozwój biznesu. Częściowe i pełne stypendia są dostępne na podstawie oceny.

Reload Greece Bootcamp: RG Greece to organizacja z siedzibą w Wielkiej Brytanii, która zapewnia nowemu pokoleniu przedsiębiorców wskazówki, wsparcie i środki do tworzenia przedsięwzięć o wpływie społecznym lub gospodarczym. RG Bootcamp to siedmiodniowy program przedakceleracyjny organizowany we współpracy z ALBA Graduate Business School. Obejmuje on szkolenia w takich obszarach, jak dopasowanie produktu do rynku, badania rynku, finanse, marketing i prezentacja propozycji biznesowych. Uczestnicy mogą wygrać nagrody, takie jak stypendia i dostęp do przestrzeni coworkingowych.

Start-Up Greece: Start-Up Greece to organizacja non-profit, której misją jest promowanie, łączenie i rozwijanie przedsiębiorczości Greków w branży technologicznej. Inicjatywa ma na celu podkreślenie greckiego ekosystemu startupów i zmaksymalizowanie jego globalnego wkładu. Poprzez promowanie innowacji dąży do zapewnienia zrównoważonego rozwoju i dobrobytu w skali globalnej. Kilka z jej usług jest oferowanych bezpłatnie, a niektóre są dodatkowo oferowane w ramach rocznej subskrypcji.

 

Wyzwania ekosystemu przedsiębiorczości

Młodzi przedsiębiorcy w Grecji napotykają kilka wyzwań, które mogą utrudniać pomyślne uruchomienie i rozwój ich firm. Zrozumienie tych przeszkód i zbadanie potencjalnych strategii ich pokonania ma kluczowe znaczenie dla wspierania bardziej wspierającego ekosystemu przedsiębiorczości.

1. Brak kapitału i finansowania

Zabezpieczenie kapitału jest jednym z głównych wyzwań dla wielu startupów. Każdy przedsiębiorca musi radzić sobie z brakiem gotówki i pracować w ramach ograniczonych zasobów. Przedsiębiorcy często napotykają trudności w znalezieniu finansowania, zarówno od inwestorów, jak i poprzez kredyty bankowe.

Rozwiązanie: Dywersyfikacja źródeł finansowania z wykorzystaniem rynków kapitałowych, a także Venture Capital (inwestowanie w zaawansowane technologicznie startupy) i Private Equity (inwestowanie w spółki nienotowane na giełdzie), crowdfunding, anioły biznesu i akceleratory startupów są niezbędne do przezwyciężenia trudności w dostępie do finansowania.

2. Biurokracja i ramy regulacyjne

Biurokracja w Grecji może stanowić przeszkodę w zakładaniu i prowadzeniu działalności gospodarczej. Wymagania dotyczące zezwoleń, deklaracji podatkowych i składek ubezpieczeniowych często utrudniają działalność nowym przedsiębiorcom, którzy nie są zaznajomieni z procedurami.

Rozwiązanie: Zasięgnięcie porady prawnej i księgowej od samego początku może pomóc w zapewnieniu właściwego zrozumienia procedur. Uczestnictwo w programach wsparcia dla nowych przedsiębiorców może również dostarczyć wskazówek.

3. Brak doświadczenia i wiedzy biznesowej

Dobrze jest być podekscytowanym rozpoczęciem nowego przedsięwzięcia, ale doświadczeni kandydaci wiedzą, że ponad 90% nowych firm kończy się niepowodzeniem. Dzieje się tak dlatego, że większość nowych właścicieli firm musi zdobyć odpowiednią wiedzę biznesową. Możesz być ekspertem w swojej sztuce, ale nie w zarządzaniu księgowością, logistyką, ludźmi, technologią i zgodnością z przepisami. Możesz nie być w stanie przewidzieć ryzyka dla swojej firmy na podstawie obecnego poziomu wiedzy.   

Rozwiązanie: Czytanie książek, uczestnictwo w seminariach i konsultacje z ekspertami pomogłyby młodym przedsiębiorcom poszerzyć wiedzę biznesową. Inną przydatną radą byłoby zatrudnienie odpowiednich osób do zarządzania operacjami.

4. Brak infrastruktury fizycznej i cyfrowej

W wielu regionach Grecji dostęp do nowoczesnej infrastruktury, takiej jak odpowiednie pomieszczenia biznesowe, szybki internet i narzędzia technologiczne, jest ograniczony.

Rozwiązanie: Korzystanie z przestrzeni co-workingowych i wykorzystanie narzędzi cyfrowych może obniżyć koszty infrastruktury fizycznej. Ponadto programy NSRO i fundusze europejskie mogą finansować rozwój technologiczny nowych przedsiębiorstw.

5. Konkurencja i strategia wejścia na rynek

Konkurencja na rynkach jest zacięta, a wiele startupów stara się wyróżnić. Rozpoznawalność i zróżnicowanie oferty ma kluczowe znaczenie dla sukcesu.

Rozwiązanie:  Należy opracować silną strategię różnicowania, która koncentruje się na unikalnych punktach sprzedaży i oferuje wartość, której konkurencja nie zapewnia. Strategiczne badania rynku i ciągłe doskonalenie produktu lub usługi mogą również pomóc w walce z konkurencją.

6. Wyzwania społeczne i kulturowe

Sceptycyzm społeczeństwa wobec przedsiębiorczości może stwarzać przeszkody w znalezieniu partnerów i klientów. Jest to szczególnie prawdziwe w przypadku osób niepełnosprawnych, takich jak osoby niedowidzące, które napotykają dodatkowe przeszkody ze względu na brak dostępnych usług i informacji.

Rozwiązanie: Budowanie relacji poprzez tworzenie sieci kontaktów i angażowanie się w społeczności biznesowe może być korzystne. Ponadto wykorzystanie technologii do opracowania dostępnych rozwiązań biznesowych może zapewnić przewagę konkurencyjną.

7. Skala i wzrost

Skalowanie działalności i ekspansja na nowe rynki może być wyzwaniem, wymagającym inwestycji w infrastrukturę, zasoby ludzkie i zarządzanie. Istnieje różnica między przedsiębiorczością a prowadzeniem małej firmy. Startupy myślą o skalowaniu i staniu się uznaną marką. Skalowanie działalności wymaga zmiany procesów operacyjnych, starannego planowania, zarządzania zasobami, technologii i wielu innych. Skalowanie działalności nie jest łatwe.

Rozwiązanie: Opracowanie jasnego planu rozwoju, który obejmuje strategie skalowania i ekspansji. Ponadto warto rozważyć partnerstwa lub sojusze strategiczne, które mogą pomóc przyspieszyć wzrost i wykorzystać opłacalne rozwiązania, jak podkreślają platformy takie jak Greeco i spostrzeżenia Robina Waite'a, stratega biznesowego skoncentrowanego na skalowaniu i zrównoważonym wzroście.

 

Studia przypadków - udane historie niepełnosprawnych przedsiębiorców

W Grecji kilku młodych przedsiębiorców z upośledzeniem wzroku pokonało poważne wyzwania, aby założyć innowacyjne firmy. Ich podróże służą jako potężne przykłady odporności, kreatywności i potencjału przedsiębiorczości sprzyjającej włączeniu społecznemu.

1. Konstantinos Mazarakis i Aliki Ragkou - założyciele Pop2See

Konstantinos Mazarakis i Aliki Ragkou są założycielami Pop2See, innowacyjnego startupu technologicznego, który zwiększa dostępność edukacji dla uczniów niedowidzących. Ich platforma zapewnia narzędzia cyfrowe, które ułatwiają naukę i uczestnictwo w zajęciach edukacyjnych.

Pop2See zostało docenione za swój wpływ, szczególnie poprzez udział w Światowej Olimpiadzie Robotów (WRO 2022). Integrując technologię wspomagającą z doświadczeniem edukacyjnym, pomagają zapewnić, że uczniowie niedowidzący mogą w pełni zaangażować się w swoją edukację.

Ich praca podkreśla siłę technologii w przełamywaniu barier, pokazując, że współpraca i innowacje są kluczem do wspierania integracji.

Strona internetowa: www.pop2see.gr

Instagram: https://www.instagram.com/pop2see/

2. Ioanna-Maria Gertsou - założycielka Szkoły Psów Przewodników Lara

Ioanna-Maria Gertsou jest założycielką Lara Guide Dog School, pierwszej szkoły szkolenia psów przewodników w Grecji. Uznając krytyczną potrzebę pomocy w poruszaniu się osobom niedowidzącym, założyła szkołę, aby szkolić psy przewodniki i promować ich wykorzystanie, umożliwiając większą niezależność i dostępność.

Lara Guide Dog School wywarła znaczący wpływ na Grecję, podnosząc świadomość na temat psów przewodników i broniąc praw osób niedowidzących do swobodnego i bezpiecznego poruszania się. Dzięki partnerstwu z międzynarodowymi organizacjami psów przewodników, szkoła zapewnia wysokie standardy szkoleniowe i wspiera bardziej integracyjne społeczeństwo.

Praca Ioanny-Marii podkreśla znaczenie mobilności, niezależności i rzecznictwa, udowadniając, że inicjatywy na rzecz dostępności mogą zmienić życie.

Strona internetowa: www.laraguidedogs.gr

Instagram: https://www.instagram.com/laraguidedogs

 

W ramach projektu CARE przeprowadzono krótkie wywiady z Konstantinosem Mazarakisem i Aliki Ragkou (Pop2See) oraz Ioanną Marią Gertsou (Lara Guide Dog School). Wywiady te dostarczyły cennych informacji na temat przedsiębiorczej podróży młodych osób z upośledzeniem wzroku, podkreślając wyzwania, które pokonali i wpływ ich pracy.

Aby obejrzeć wywiady, odwiedź playlistę CARE na YouTube „Przedsiębiorczość bez granic”

 

 

POLSKA

Istniejące polityki dotyczące przedsiębiorczości

Polska prowadzi aktywną politykę wspierania przedsiębiorczości poprzez różne programy i inicjatywy. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) odgrywa kluczową rolę w realizacji tych działań, oferując wsparcie firmom na różnych etapach ich rozwoju. W 2025 r. PARP planuje uruchomić liczne nabory wniosków, w tym o dofinansowanie projektów badawczo-rozwojowych i międzynarodowych działań promocyjnych.

Ponadto polski rząd przeznacza znaczne środki z Narodowego Planu Odbudowy (NPR) i funduszy strukturalnych Unii Europejskiej na wsparcie polskiej przedsiębiorczości, w celu zwiększenia innowacyjności i konkurencyjności firm.

 

Edukacja w zakresie przedsiębiorczości na poziomie szkolnym i pozaszkolnym:

Szkoła podstawowa: W klasach 1-3 szkoły podstawowej postawy przedsiębiorcze są kształtowane poprzez edukację wczesnoszkolną, gdzie uczniowie uczą się o różnych zawodach i podstawowych umiejętnościach społecznych. W klasach 4-8 treści związane z przedsiębiorczością są nauczane w ramach różnych przedmiotów, takich jak nauki społeczne.

Szkoły średnie: Od 1 września 2023 r. wprowadzono nowy przedmiot "Biznes i zarządzanie", który zastąpił dotychczasowe "Podstawy przedsiębiorczości". Celem tej zmiany jest nauczanie przedsiębiorczości w sposób praktyczny i rozwijanie umiejętności zarządzania finansami. Przedmiot ten będzie również dostępny na egzaminie kończącym szkołę od 2027 roku.

Dodatkowe inicjatywy: Programy pozaszkolne, takie jak Junior Achievement (Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości), Szkolne Kluby Przedsiębiorczości, konkursy (np. Konkurs Przedsiębiorczości, Konkurs ZUS, Start-up Jump).

Szkolnictwo wyższe i edukacja pozaformalna: Na poziomie uniwersyteckim i w ramach uczenia się przez całe życie wiele uniwersytetów oferuje programy przedsiębiorczości. Na przykład Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie prowadzi Inkubator Przedsiębiorczości wspierający studentów w rozwijaniu ich własnych inicjatyw biznesowych.

 

Procesy i polityki rządowe:

Źródła informacji o zakładaniu działalności gospodarczej: Oficjalnym portalem rządowym, który dostarcza kompleksowych informacji na temat zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce jest Biznes.gov.pl. Na stronie tej można znaleźć poradniki, porady i aktualne przepisy dotyczące przedsiębiorczości.

Polityka przedsiębiorczości społecznej:

Polska prowadzi politykę wspierania przedsiębiorczości społecznej, która jest zapisana w dokumentach krajowych i europejskich, w tym:

Kluczowe dokumenty:

Krajowy Program Rozwoju Ekonomii Społecznej (KPRES) do 2023 r. i jego kontynuacja do 2030 r.

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego - wspiera rozwój podmiotów ekonomii społecznej.

Ustawa o ekonomii społecznej (2022) - wprowadziła definicję przedsiębiorstwa społecznego i możliwość ich certyfikacji.

Wsparcie:

OWES (Ośrodki Wsparcia Ekonomii Społecznej) - oferują doradztwo, szkolenia i dotacje na rozpoczęcie działalności (lista OWES: https://www.ekonomiaspoleczna.gov.pl).

Dotacje z funduszy UE (np. FERS, RPO) dla PES i przedsiębiorstw społecznych.

Programy lokalne i regionalne (np. regionalne strategie rozwoju publicznych służb zatrudnienia, LGD).

 

Polska aktywnie wspiera rozwój przedsiębiorczości społecznej. Program "Warto być Przedsiębiorstwem Społecznym!" na lata 2023-2025, realizowany przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, ma na celu wspieranie przedsiębiorstw społecznych poprzez różne formy wsparcia finansowego i merytorycznego.

Ponadto program "Odporność i rozwój ekonomii społecznej i przedsiębiorczości społecznej" na lata 2022-2025 wspiera podmioty ekonomii społecznej w reintegracji osób zagrożonych wykluczeniem społecznym i budowaniu potencjału w zakresie świadczenia usług społecznych.

Wszystkie te inicjatywy świadczą o zaangażowaniu Polski w rozwój przedsiębiorczości na różnych poziomach i dążeniu do stworzenia przyjaznego środowiska dla przedsiębiorców i innowatorów.

Wspieranie przedsiębiorczości wśród osób niepełnosprawnych w Polsce

Regulacje i polityki ramowe:

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - stanowi podstawę wspierania aktywności zawodowej i przedsiębiorczości tej grupy.

Strategia na rzecz osób niepełnosprawnych na lata 2021-2030 - obejmuje działania na rzecz równego dostępu do edukacji, rynku pracy, technologii i przedsiębiorczości.

Formy wsparcia dla niepełnosprawnych przedsiębiorców:

Dotacje z PFRON (Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych):

Dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej (do ok. 6-krotności średniego wynagrodzenia).

-Zwrot kosztów wyposażenia miejsca pracy.

-Szkolenia i kursy zawodowe.

-Programy "Aktywny Samorząd" i "Samodzielność - Aktywność - Mobilność!".

-Informacje: https://www.pfron.org.pl

Urząd pracy:

-Osoby z orzeczoną niepełnosprawnością mogą ubiegać się o dofinansowanie na rozpoczęcie działalności gospodarczej, zwrot kosztów szkolenia, a także pomoc doradczą.

-Działania są często dostosowane do indywidualnych możliwości i potrzeb.

Fundacje i organizacje pozarządowe:

-Fundacja Aktywizacja, Fundacja Integralia, Fundacja Pod Aniołem, Fundacja FRAME - oferują mentoring, warsztaty, wsparcie psychologiczne oraz rozwój umiejętności miękkich i zawodowych.

-Programy oparte na wzmacnianiu niezależności i przedsiębiorczości młodych osób niepełnosprawnych, np. projekt C.A.R.E.

 

Możliwości

Interesariusze przedsiębiorczości

W Polsce przedsiębiorczość wspierana jest przez szeroki wachlarz instytucji - zarówno publicznych, jak i prywatnych czy społecznych. Osoby planujące założenie własnej firmy mogą liczyć na różne formy pomocy - od doradztwa i szkoleń, przez dotacje, po dostęp do przestrzeni co-workingowych, mentoring czy inwestorów. Poniżej przedstawiamy kluczowe rodzaje podmiotów i ich rolę w systemie wsparcia.

Głównym źródłem wsparcia instytucjonalnego są agencje rządowe działające na rzecz rozwoju przedsiębiorczości. Należy do nich przede wszystkim Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP), która realizuje programy finansowane ze środków krajowych i unijnych. PARP oferuje m.in. dotacje dla start-upów i małych firm, programy akceleracyjne oraz szkolenia biznesowe.

Kolejnym ważnym podmiotem jest Polski Fundusz Rozwoju (PFR) - wspiera on finansowo przedsiębiorców, oferując instrumenty finansowe, fundusze inwestycyjne oraz rozwiązania na czas kryzysu (np. tarcze antykryzysowe). Ponadto osoby bezrobotne mogą skorzystać z pomocy powiatowych urzędów pracy, które oferują dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej, doradztwo zawodowe oraz kursy rozwijające umiejętności przedsiębiorcze.

W każdym województwie działa również Centrum Obsługi Przedsiębiorcy (COP), które pomaga w ubieganiu się o fundusze unijne i oferuje wsparcie doradcze dla lokalnych firm.

Inkubatory przedsiębiorczości odgrywają ważną rolę w rozwoju młodych firm, zwłaszcza Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości (ABI), które umożliwiają przedsiębiorcom prowadzenie działalności gospodarczej bez konieczności rejestrowania własnej firmy. ABI oferują również formalne wsparcie, doradztwo i dostęp do coworkingu.

Polska posiada również kilka programów akceleracyjnych, które wspierają rozwój innowacyjnych pomysłów biznesowych. W ramach platform startowych (np. "Start In Podkarpackie") młodzi przedsiębiorcy mogą korzystać z mentoringu, szkoleń i finansowania rozwoju swoich produktów lub usług.

Izby przemysłowo-handlowe zrzeszają przedsiębiorców i oferują wsparcie w postaci doradztwa biznesowego, reprezentowania interesów przedsiębiorców wobec administracji oraz organizacji wydarzeń branżowych i szkoleń. Krajowa Izba Gospodarcza (KIG) oraz izby regionalne (np. Łódzka Izba Przemysłowo-Handlowa) pełnią rolę integratorów i lobbystów, budując sieci powiązań między firmami.

W poszczególnych branżach działają również klastry przedsiębiorstw, czyli stowarzyszenia firm, instytucji naukowych i jednostek samorządu terytorialnego, które współpracują na rzecz innowacji, rozwoju technologii i eksportu.

W ostatnich latach wzrosła rola fundacji i stowarzyszeń, które wspierają przedsiębiorczość w elastyczny i dostosowany do grupy sposób. Jednym z przykładów jest Fundacja Youth Business Poland (YBP), która oferuje indywidualny mentoring, kursy online i programy wsparcia dla młodych ludzi, którzy chcą założyć własną firmę.

Organizacje pozarządowe często koncentrują się na wspieraniu osób znajdujących się w trudniejszej sytuacji na rynku pracy, takich jak kobiety powracające z urlopu macierzyńskiego, osoby niepełnosprawne czy mieszkańcy wsi. Cenną rolę odgrywają również organizacje takie jak Fundacja FRAME, które łączą działania edukacyjne, artystyczne i społeczne z rozwojem postaw przedsiębiorczych.

W Polsce dynamicznie rozwija się sektor ekonomii społecznej, który obejmuje spółdzielnie socjalne, fundacje prowadzące działalność gospodarczą oraz przedsiębiorstwa społeczne. Podmioty te tworzą miejsca pracy dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym i łączą działalność gospodarczą z misją społeczną.

W całym kraju działają również Ośrodki Wsparcia Ekonomii Społecznej (OWES), oferujące kompleksową pomoc w tworzeniu i prowadzeniu przedsiębiorstw społecznych - od doradztwa po animację społeczną i dotacje inwestycyjne.

Coraz więcej szkół średnich i uniwersytetów angażuje się w rozwijanie umiejętności przedsiębiorczych wśród młodych ludzi i studentów. Przykładem tego są centra przedsiębiorczości na uniwersytetach, które oferują mentoring, doradztwo, pomoc w rozwijaniu start-upów i organizują wydarzenia takie jak hackathony i Startup Weekendy.

Nowy przedmiot, Biznes i Zarządzanie, został wprowadzony do szkół średnich, aby przygotować uczniów do świata ekonomii i zakładania własnych inicjatyw.

Jak widać, potencjalny przedsiębiorca w Polsce nie jest pozostawiony sam sobie. Ma do dyspozycji bogaty i zróżnicowany ekosystem wsparcia, który obejmuje zarówno pomoc instytucjonalną, jak i lokalne inicjatywy społeczne, edukacyjne i biznesowe. Dzięki temu możliwe jest nie tylko założenie firmy, ale także jej efektywny rozwój - niezależnie od wieku, miejsca zamieszkania czy sytuacji życiowej.

 

Programy finansowania przedsiębiorczości

W Polsce młodzi ludzie i osoby niepełnosprawne, które marzą o założeniu własnej firmy lub realizacji pomysłu społecznego, mogą skorzystać z wielu dostępnych form wsparcia finansowego. Choć rozpoczęcie działalności gospodarczej może wydawać się wyzwaniem, istnieje cały ekosystem dotacji, programów i narzędzi, które mogą pomóc przekształcić pomysł w realne działanie.

Jednym z najbardziej dostępnych źródeł wsparcia są powiatowe urzędy pracy, które oferują bezzwrotne dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Są one skierowane m.in. do:

młodzi ludzie (do 30 roku życia),

absolwentów szkół i uniwersytetów oraz

osób z orzeczoną niepełnosprawnością.

 

Taka dotacja może wynieść nawet 40 000 zł (~9500 euro), a jej uzyskanie wiąże się z przygotowaniem prostego biznesplanu i spełnieniem kilku warunków formalnych. Wsparciu często towarzyszą szkolenia i doradztwo zawodowe. Jest to bardzo dobry wybór dla osób, które mają gotowy pomysł, ale brakuje im funduszy na start.

Info: gov.pl/web/rozwoj/zalozenie-dzialalnosci

Dla osób niepełnosprawnych dostępna jest również specjalistyczna pomoc oferowana przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). W ramach programu "Aktywny samorząd" można ubiegać się o:

dotacja na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej (do 100 000 PLN, ~23 800 euro),

wsparcie w zakupie sprzętu i oprogramowania,

zwrot kosztów przystosowania stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej.

 

Poza aspektem finansowym, programy PFRON bardzo często zapewniają również opiekę doradczą i psychologiczną, która jest niezwykle cenna dla osób wkraczających w świat przedsiębiorczości.

Informacje: www.pfron.org.pl

Warto również wiedzieć, że wiele projektów wspieranych przez Unię Europejską, zwłaszcza na poziomie regionalnym, obejmuje komponenty wspierające młodych ludzi i osoby niepełnosprawne. Programy te często obejmują:

kursy przygotowujące do pracy w biznesie,

doradztwo i wsparcie mentorskie,

mikrodotacje lub fundusze inwestycyjne.

 

Takie projekty realizowane są m.in. przez lokalne organizacje pozarządowe, samorządy, fundacje i ośrodki edukacyjne. Warto śledzić ogłoszenia w urzędach marszałkowskich lub na portalach takich jak www.funduszeeuropejskie.gov.pl.

Nie każdy młody człowiek jest od razu gotowy na rozpoczęcie działalności gospodarczej - czasem potrzebuje najpierw przetestować swój pomysł w bezpiecznym środowisku. Temu właśnie służą programy takie jak "Równać Szanse", realizowane przez Polsko-Amerykańską Fundację Wolności.

Program wspiera młodych ludzi z małych miast i wsi, dając im możliwość:

planować z własnej inicjatywy,

otrzymać grant w wysokości kilku tysięcy złotych,

rozwijać umiejętności przywódcze i społeczne.

 

Chociaż program nie jest ściśle "zorientowany na biznes", buduje kapitał społeczny, który może zaowocować przedsiębiorczością w przyszłości - zwłaszcza tą opartą na potrzebach lokalnej społeczności.

Info: rownacszanse.pl

W Polsce istnieje wiele fundacji i stowarzyszeń, które kompleksowo wspierają przedsiębiorczość młodych ludzi lub osób niepełnosprawnych. Przykładami mogą być:

Fundacja Youth Business Poland, która oferuje mentoring, wsparcie w pisaniu biznesplanu i przygotowanie do wejścia na rynek, (org.pl)

Fundacja Integralia ( https://integralia.pl/ ) oraz Fundacja Aktywizacja ( https://aktywizacja.org.pl/ ), które wspierają aktywność zawodową i przedsiębiorczą osób niepełnosprawnych.

 

Takie organizacje rzadziej oferują gotówkę do ręki, ale pomagają ludziom zdobyć niezbędne umiejętności, kontakty i pewność siebie - które są równie ważne jak środki finansowe.

Platformy crowdfundingowe są dostępne dla osób z ciekawym pomysłem, który może zyskać wsparcie społeczności. Serwisy takie jak Kickstarter, Wish czy Patronite umożliwiają zebranie funduszy na:

rozpoczęcie działalności gospodarczej,

zakup sprzętu lub materiałów,

organizacja wydarzenia lub kampanii społecznej.

 

Jest to świetna opcja dla młodych twórców, rzemieślników, artystów, edukatorów lub osób niepełnosprawnych, którzy chcą połączyć swój projekt z zaangażowaniem społecznym.

W przypadku bardziej rozwiniętych pomysłów lub planów rozwoju biznesu można skorzystać z niskooprocentowanych pożyczek oferowanych przez:

Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK),

regionalne fundusze pożyczkowe (np. Fundusz Rozwoju Przedsiębiorczości w Łodzi).

 

Takie wsparcie często nie wymaga wkładu własnego ani historii kredytowej, co czyni je bardziej dostępnym dla młodych osób rozpoczynających swoją przygodę z biznesem.

W Polsce istnieje wiele opcji finansowania dla osób, które chcą wykorzystać swój potencjał jako przedsiębiorcy - w tym tych, którzy dopiero wkraczają w dorosłość lub napotykają bariery wynikające z niepełnosprawności.

Łącząc dotacje, edukację, mentoring i wsparcie społeczne, możliwe jest stworzenie środowiska, w którym każdy, niezależnie od punktu wyjścia, może działać i rozwijać swój potencjał.

Programy mentorskie i szkoleniowe

Osoby chcące rozwijać swoją przedsiębiorczość - zarówno młodzież, jak i dorośli - mają w Polsce do dyspozycji wiele bezpłatnych lub łatwo dostępnych form wsparcia edukacyjnego. Należą do nich zarówno nowoczesne platformy internetowe, jak i międzynarodowe programy, lokalne szkolenia i warsztaty prowadzone przez fundacje i instytucje publiczne. Co ważne, wiele z tych inicjatyw jest dostępnych również dla osób niepełnosprawnych.

Oto przegląd najciekawszych z nich:

EYE - Erasmus dla młodych przedsiębiorców

To program dla tych, którzy chcą poznać przedsiębiorczość "od środka" - w praktyce i za granicą. Erasmus dla młodych przedsiębiorców (EYE) to międzynarodowa inicjatywa Komisji Europejskiej, która umożliwia osobom planującym rozpoczęcie działalności gospodarczej wyjazd do innego kraju UE i współpracę z doświadczonym przedsiębiorcą.

Przez okres od 1 do 6 miesięcy uczestnicy programu pracują w prawdziwej firmie, poznają jej funkcjonowanie, uczą się zarządzania, marketingu, pozyskiwania klientów i rozwiązywania codziennych problemów. W tym czasie otrzymują również stypendium na pokrycie kosztów pobytu (od 530 do 1100 euro miesięcznie, w zależności od kraju).

To nie tylko program edukacyjny, ale także okazja do nawiązania międzynarodowych kontaktów biznesowych, rozwinięcia pewności siebie i przygotowania do samodzielnego działania.

Informacje: erasmus-entrepreneurs.eu

 

Akademia PARP - bezpłatne kursy online dla przedsiębiorców

Akademia PARP to platforma e-learningowa stworzona przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. Oferuje ponad 50 bezpłatnych kursów online, które można ukończyć w dowolnym czasie i tempie.

Zakres tematyczny jest bardzo szeroki - od podstaw zakładania działalności gospodarczej, przez marketing i e-commerce, po zarządzanie projektami i umiejętności miękkie. Po ukończeniu każdego kursu uczestnik otrzymuje certyfikat.

Jest to idealna opcja dla osób, które chcą zdobyć solidne podstawy bez wychodzenia z domu - zarówno dla młodzieży, jak i dorosłych.

Info: akademia.parp.gov.pl

Navoica to ogólnopolska platforma kursów MOOC (Massive Open Online Courses) prowadzonych przez najlepsze uczelnie w Polsce. Można tu również znaleźć kursy z zakresu przedsiębiorczości, innowacji, ekonomii i umiejętności przyszłości.

Wszystkie kursy są bezpłatne, dostępne zdalnie i kończą się wydaniem certyfikatu. To świetna propozycja dla tych, którzy chcą rozwijać się w profesjonalnym środowisku akademickim bez konieczności zapisywania się na pełne studia.

Informacje: www.navoica.pl

Startup PFR to program edukacyjny Polskiego Funduszu Rozwoju, stworzony z myślą o osobach, które planują rozpocząć innowacyjny biznes lub chcą przekuć pomysł w realny projekt. Platforma oferuje serię praktycznych kursów online, które krok po kroku przeprowadzają uczestników przez proces zakładania startupu.

Udział w programie daje dostęp do sieci mentorów, praktyków biznesu i inwestorów. Jest to idealna ścieżka dla młodych ludzi, którzy chcą pracować w branży kreatywnej, technologicznej lub społecznej, ale nie wiedzą jeszcze, jak zacząć.

Informacje: www.startup.pfr.pl  

W Polsce wiele organizacji pozarządowych prowadzi lokalne i ogólnokrajowe warsztaty przedsiębiorczości, zwłaszcza dla młodych ludzi, kobiet, osób niepełnosprawnych i mieszkańców wsi.

Na przykład:

Fundacja Youth Business Poland prowadzi indywidualne programy mentorskie dla młodych ludzi, którzy chcą rozpocząć działalność gospodarczą.

Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego promuje edukację cyfrową i przedsiębiorczość opartą na nowych technologiach.

 

Takie warsztaty są często połączone z finansowaniem, wsparciem doradczym i możliwością udziału w konkursach grantowych.

W prawie każdym województwie istnieją Ośrodki Wspierania Przedsiębiorczości, fundusze rozwojowe i urzędy pracy, które regularnie organizują szkolenia dla osób planujących rozpoczęcie działalności gospodarczej. Należą do nich m.in.

warsztaty z pisania biznesplanu,

spotkania z doradcami,

sesje networkingowe i dni przedsiębiorczości.

 

Działania te są szczególnie cenne dla osób z mniejszych miejscowości, które chcą skorzystać z lokalnych zasobów i kontaktów.

Coraz więcej programów edukacyjnych jest projektowanych z myślą o dostępności - kursy mają napisy, opisy audio, możliwość zdalnego uczestnictwa, a mentorzy są szkoleni do pracy z osobami o różnych potrzebach.

Programy takie jak "Aktywny Samorząd" czy działania Fundacji Aktywizacja i Integralia łączą szkolenia zawodowe z poradnictwem psychologicznym, dzięki czemu uczestnicy czują się pewniej i mają większe szanse na sukces.

Niezależnie od wieku, miejsca zamieszkania czy poziomu doświadczenia, w Polsce każdy, kto chce rozwijać swoją przedsiębiorczość, może znaleźć coś dla siebie. Szkolenia i warsztaty są dostępne zarówno online, jak i offline, obejmując wszystko, od podstaw biznesu po rozwój marki osobistej, umiejętności cyfrowe i innowacyjne usługi społeczne.

Chcesz zacząć? Najlepszym pierwszym krokiem może być... jedno kliknięcie - i wzięcie udziału w kursie, który poszerzy Twoje horyzonty.

 

Wyzwania ekosystemu przedsiębiorczości

Założenie własnej firmy to dla wielu młodych ludzi marzenie o niezależności, rozwoju osobistym i wywieraniu wpływu na świat. Zanim jednak uda się osiągnąć pierwszy sukces, często trzeba zmierzyć się z wieloma trudnościami. Młody przedsiębiorca w Polsce - choć pełen energii, kreatywności i entuzjazmu - może napotkać kilka barier, które mogą go zniechęcić jeszcze zanim zdobędzie pierwszego klienta.

Poniżej przedstawiamy najczęstsze wyzwania, przed którymi mogą stanąć młodzi ludzie rozpoczynający działalność gospodarczą - oraz możliwe sposoby ich przezwyciężenia.

Brak kapitału początkowego: Jednym z największych wyzwań dla młodych przedsiębiorców jest brak kapitału początkowego. Często mają pomysł, pasję i motywację, ale nie mają pieniędzy na wynajęcie lokalu, zakup sprzętu, stworzenie strony internetowej lub rozpoczęcie pierwszej kampanii reklamowej.

Na szczęście istnieją realne formy wsparcia finansowego. Powiatowe urzędy pracy oferują dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej - nawet do kilku tysięcy euro. Osoby niepełnosprawne mogą skorzystać ze środków PFRON, a młodzi ludzie z programów edukacyjnych i finansowych, takich jak "Równe Szanse" czy Erasmus dla Młodych Przedsiębiorców (EYE), który oferuje nie tylko mentoring, ale także stypendium na studia za granicą.

Brak wiedzy na temat zakładania i prowadzenia firmy: Wielu młodych ludzi ma świetne pomysły, ale nie wie, od czego zacząć. Rejestracja firmy, wybór systemu podatkowego, księgowość, kwestie prawne i marketing mogą wydawać się bardzo skomplikowane, zwłaszcza na początku.

Gdzie można znaleźć wsparcie? W Polsce istnieje wiele bezpłatnych platform edukacyjnych, takich jak Akademia PARP czy Navoica, które oferują kursy z zakresu przedsiębiorczości, marketingu, zarządzania i podatków. Można się na nich dowiedzieć, jak krok po kroku założyć firmę i odpowiedzialnie ją prowadzić. Coraz więcej organizacji, takich jak Fundacja Youth Business Poland czy inkubatory przedsiębiorczości, oferuje również mentoring, czyli opiekę doświadczonej osoby, która dzieli się swoją wiedzą i wspiera na początku drogi.

Brak miejsca do pracy: Nie każdy ma możliwość pracy w domu - zwłaszcza jeśli prowadzi działalność usługową, rzemieślniczą lub edukacyjną. Wynajęcie przestrzeni może być zbyt kosztowne, a stworzenie miejsca pracy od podstaw jest nierealne dla młodej osoby.

Jak można to rozwiązać? W większych miastach i na uczelniach dostępne są przestrzenie coworkingowe i inkubatory przedsiębiorczości - miejsca, w których można korzystać z biura, sali konferencyjnej lub sprzętu, często za symboliczną opłatą lub za darmo. W Akademickich Inkubatorach Przedsiębiorczości (ABI) można nawet prowadzić działalność gospodarczą bez konieczności rejestrowania własnej firmy - pod "parasolem" inkubatora.

Trudności w pozyskiwaniu klientów i promowaniu marki: Nawet najlepszy produkt lub usługa nie sprzeda się sama, jeśli nikt o niej nie słyszał. Dla młodych przedsiębiorców promocja i sprzedaż mogą być najtrudniejszą częścią biznesu. Trzeba nie tylko dotrzeć do klientów, ale także zbudować zaufanie i przekonać ich, że warto skorzystać z naszej oferty.

Jak się promować? Internet oferuje szeroki wachlarz możliwości. Media społecznościowe - Instagram, Facebook, TikTok - mogą stać się narzędziem profesjonalnej komunikacji i sposobem na budowanie społeczności wokół marki. Dostępne są kursy online z marketingu internetowego i brandingu (np. w Akademii PARP), które uczą, jak skutecznie i niedrogo się promować.

Brak sieci kontaktów i wsparcia społecznego: Młodzi przedsiębiorcy często pracują w pojedynkę, bez zespołu, partnera biznesowego lub środowiska, które rozumie ich wyzwania. Może to prowadzić do zniechęcenia, braku wiary we własne możliwości i poczucia osamotnienia.

Co może pomóc? Pomocne mogą tu być różne formy networkingu i wzajemnego wsparcia - udział w spotkaniach, warsztatach, konkursach pomysłów biznesowych, programach inkubacyjnych czy wydarzeniach takich jak Startup Weekend. Wiele z nich skupia młodych ludzi z różnych środowisk, którzy mogą się wzajemnie wspierać i inspirować. Warto też poszukać mentora - osoby z doświadczeniem, która podzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem.

Zderzenie z formalnościami i przepisami: Niepewność prawna, niezrozumiałe formularze, ciągłe zmiany przepisów - to elementy, które mogą zniechęcić każdego, kto rozpoczyna działalność. Młodzi przedsiębiorcy często boją się, że popełnią błąd i będą musieli za niego zapłacić.

Jak się w tym odnaleźć? Warto skorzystać z dostępnych narzędzi, np. rządowego portalu biznes.gov.pl, który krok po kroku prowadzi przez proces zakładania firmy. Wiele urzędów pracy i lokalnych organizacji oferuje również bezpłatne konsultacje z doradcami, z których warto skorzystać zanim pojawi się problem.

Niska pewność siebie i strach przed porażką: Często to nie brak wiedzy, ale wewnętrzne blokady powstrzymują młodych ludzi przed podjęciem działań. Boją się, że im się nie uda, że zostaną osądzeni, że się skompromitują. To naturalne - zwłaszcza w kulturze, która często pokazuje sukces, ale nie mówi o drodze do niego.

Co może pomóc? Budowanie odporności psychicznej, udział w warsztatach rozwoju osobistego, uczestnictwo w grupach wsparcia i słuchanie historii osób, które przeszły podobną drogę. Pomocne są również doświadczenia w projektach społecznych, gdzie młodzi ludzie uczą się działać, testować, popełniać błędy i wyciągać z nich wnioski.

Chociaż na drodze młodego przedsiębiorcy stoi wiele wyzwań, dziś - jak nigdy dotąd - dostępne są narzędzia, które pomogą im je pokonać. Nie jest to ścieżka dla każdego, ale dla tych, którzy chcą próbować, szukać, działać i uczyć się w praktyce - jest to ścieżka pełna możliwości.

Bo przedsiębiorczość to nie tylko założenie firmy. To przede wszystkim postawa: aktywna, odważna, kreatywna. A taka postawa - przy odpowiednim wsparciu - może zaprowadzić Cię daleko.

 

Studia przypadków - udane historie niepełnosprawnych przedsiębiorców

Joasia Puchała: Działanie poza widzialnym

Profil:
Joasia Puchała jest młodą polską aktorką z alternatywną percepcją sensoryczną - terminem, którego używa do opisania swojego unikalnego sposobu doświadczania świata jako osoba słabowidząca. Dzięki swojemu podwyższonemu słuchowi Joanna jako dziecko rozwinęła głęboką pasję do polskiego dubbingu, która później doprowadziła ją do świata aktorstwa.

Ukończyła dwuletnie Studium Teatralne KADR, gdzie występowała w spektaklach dyplomowych reżyserowanych przez brazylijskiego aktora André de la Cruza. W 2023 roku zagrała w "Przyjęciu", a w 2024 roku wystąpiła w polskiej prapremierze "Ballady o Marii Marten". Po pierwszym roku studiów otrzymała nagrodę Cristal Iluminate, przyznawaną pamięci Ewy Ampulskiej.

Joanna wzięła również udział w Performing Justice - spektaklu teatralnym stworzonym przez 21 artystów z niepełnosprawnościami i tożsamościami neurodywergentnymi z całej Polski, którego premiera odbyła się w Teatrze Nowym w Warszawie we współpracy z Ambasadą USA i Fundacją Kulawa Warszawa.

Jej głos i rzecznictwo rozbrzmiewają poza sceną. Jest częścią Młodzieżowej Koalicji Performatywnej na rzecz Czasu Chaosu, w ramach której współtworzy Podcast na rzecz Czasu Chaosu. W marcu 2025 r. jej odcinek omawiający wyzwania związane z edukacją teatralną osób z niepełnosprawnościami pojawił się na Spotify i został zaprezentowany podczas Konferencji Profesjonalizacji Aktorstwa Osób z Niepełnosprawnościami w Gdańsku. Współtworzyła również potężną rozmowę na temat aseksualności i praw osób z niepełnosprawnościami z okazji Międzynarodowego Dnia Aseksualności 2025.

Obecnie Joasia występuje w spektaklu Brzydkie Kaczątko w Teatrze Pinokio w Łodzi i kontynuuje edukację artystyczną w Alternatywnej Szkole Aktorskiej ASA. Występuje również jako aktorka drugoplanowa w kilku polskich serialach telewizyjnych, a także trenuje taniec (jazz, modern, współczesny), śpiew operowy i tenis dla niewidomych.

Podróż Joanny nie obyła się bez trudności. Opisuje, jak ludzie nadal często postrzegają aktorstwo jako terapię dla osób niepełnosprawnych, a nie ważny zawód. Była wykluczana z ćwiczeń podczas zajęć aktorskich, pytana o swój wzrok, a nawet usuwana z planów filmowych z powodu pełnosprawnych założeń.

Wszystko zmieniło się jednak, gdy podczas obrony pracy magisterskiej z kulturoznawstwa zadała sobie pytanie:

"Gdyby nic mnie nie powstrzymywało - co tak naprawdę chciałabym zrobić?".
Jej odpowiedź była natychmiastowa: działać. Wtedy strach zamienił się w działanie.

"Poszedłem na moje pierwsze zajęcia z aktorstwa z walącym sercem, niepewny, czy jestem wystarczająco dobry. Ale zostałem - i szedłem dalej".

Rada Joasi dla innych niepełnosprawnych młodych ludzi marzących o karierze artystycznej jest jasna i wzmacniająca:

"Ograniczenia istnieją tylko w umysłach sprawnych ludzi. Jeśli ciągle mówi ci się, że jesteś słabszy, możesz zacząć w to wierzyć - ale to nie jest prawda. Szukaj ludzi, którzy cię wspierają, a nie tych, którzy budują nieprzekraczalne sufity. Jeśli ktoś mówi ci, że do niego nie pasujesz - odejdź i znajdź miejsce, które cię przyjmie. Pokaż się światu, aplikuj na castingi i twórz własne możliwości. Domagaj się dostępności i sprawiedliwości - to są twoje prawa, a nie przywileje".

Joanna wierzy, że niepełnosprawni artyści wnoszą na scenę wyjątkowość - ich ruch, percepcja i obecność tworzą charakterystyczną ekspresję, którą należy docenić. Marzy o przyszłości, w której:

Występy z udziałem niepełnosprawnych aktorów nie muszą być "ogłaszane" jako specjalne.

Każda przestrzeń teatralna i kulturalna jest domyślnie dostępna.

Różnorodność w sztuce nie jest już kwestionowana - jest celebrowana.

 

Gdzie znaleźć Joannę:

Występ na żywo: Teatr Pinokio w Łodzi
Podcast: "Podcast na Czas Chaosu" na Spotify
Media społecznościowe:
Facebook
Instagram

Joasia żyje zgodnie z mottem: "Bój się i zrób to mimo wszystko" i pokazuje nam wszystkim, że odwaga to nie brak strachu - to wybór działania pomimo niego.

Aby obejrzeć wywiad, odwiedź playlistę CARE na YouTube „Przedsiębiorczość bez granic”

Zostanie przedsiębiorcą wymaga nie tylko zidentyfikowania realnego pomysłu na biznes, ale także posiadania odpowiednich narzędzi i strategii, aby skutecznie go rozwijać. Zapewnia to praktyczne narzędzia, szablony i innowacyjne rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji, aby pomóc początkującym przedsiębiorcom przekształcić ich pomysły w odnoszące sukcesy firmy.

 

Wykorzystanie generatywnej sztucznej inteligencji do realizacji pomysłów: Znajdź swoją pasję i przekształć ją w zarabiający biznes.

Narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji oferują cenne wsparcie dla początkujących przedsiębiorców w rozwijaniu, udoskonalaniu i materializowaniu ich pomysłów biznesowych. Technologie te służą nie tylko jako pomoc w produktywności, ale także jako kreatywni współpracownicy, pomagając kształtować koncepcje i oceniać potencjał biznesowy od najwcześniejszych etapów. Korzystając z tych narzędzi, osoby fizyczne mogą odkrywać swoje pasje i przekształcać je w zarabiające przedsiębiorstwa.

Platformy AI, takie jak ChatGPT i Gemini, są szczególnie przydatne w fazie tworzenia pomysłów. Mogą one pomóc w identyfikacji potrzeb rynkowych, generowaniu pomysłów biznesowych i badaniu trendów branżowych. Na przykład, można poprosić: "Zaproponuj pomysły biznesowe łączące zrównoważony rozwój i usługi cyfrowe" lub "Jakie są zagrożenia i możliwości związane z otwarciem salonu pielęgnacji zwierząt w małym obszarze miejskim?". Tego rodzaju pytania mogą pomóc początkującym przedsiębiorcom zastanowić się nad wykonalnością, konkurencją i innowacyjnością.

Generatywna sztuczna inteligencja może również pomóc w podstawowej analizie SWOT i opracowaniu modelu biznesowego. Polecenia takie jak "Czy możesz pomóc mi stworzyć analizę SWOT dla ręcznie robionej marki kosmetyków?" lub "Wygeneruj zarys szczupłego biznesplanu dla aplikacji dostarczającej jedzenie, koncentrującej się na opcjach wegańskich" pozwalają użytkownikom na wczesne zbadanie planowania strategicznego i uzupełnią dedykowaną sekcję SWOT, która znajduje się w dalszej części tego rozdziału.

Przechodząc do realizacji, narzędzia takie jak Copy.ai i Jasper wspierają generowanie treści na strony internetowe, marketing i zasięg, podczas gdy Canva AI i DALL-E mogą pomóc w wizualnym budowaniu marki, projektowaniu logo i materiałów promocyjnych. Narzędzia te umożliwiają przedsiębiorcom stworzenie spójnej tożsamości marki bez zaawansowanych umiejętności projektowania. Tymczasem platformy takie jak Notion AI i Taskade mogą być wykorzystywane do strukturyzowania procesu rozwoju biznesu, nakreślania kamieni milowych i organizowania zadań. W przypadku prototypowania i wizualizacji koncepcji na wczesnym etapie , narzędzia takie jak Runway ML i Adobe Firefly zapewniają dynamiczne opcje testowania i udoskonalania pomysłów na produkty.

Używane w przemyślany sposób, te narzędzia AI mogą przyspieszyć podróż od pomysłu do wdrożenia, zwiększając kreatywność, przejrzystość i pewność siebie. Wskazówki dotyczące etycznego wykorzystania sztucznej inteligencji w przedsiębiorczości, wraz z praktycznymi szablonami SWOT, znajdują się w kolejnych sekcjach, aby zapewnić odpowiedzialne i ustrukturyzowane stosowanie tych technologii.

 

Wytyczne dotyczące etycznego wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji w praktyce zawodowej i biznesowej

W dobie dynamicznego rozwoju technologicznego, w tym generatywnej sztucznej inteligencji (AI), kwestia jej etycznego wykorzystania staje się coraz ważniejsza. W rzeczywistości technologie AI uwalniają znaczny potencjał, ale musimy zapewnić ich sprawiedliwość, inkluzywność i odpowiedzialne wykorzystanie, chroniąc w ten sposób prawa wszystkich osób, w tym osób niepełnosprawnych, takich jak młodzi ludzie V.I., którzy są główną grupą docelową projektu CARE.

Niniejszy przewodnik stanowi kompendium dobrych praktyk mających na celu wspieranie specjalistów i przedsiębiorstw w odpowiedzialnym i przejrzystym korzystaniu ze sztucznej inteligencji.

1. Zasada przejrzystości i otwartości
   Zawsze wskazuj, kiedy zawartość została wygenerowana przez sztuczną inteligencję.
   Oznaczanie automatycznie generowanych materiałów, zwłaszcza treści wrażliwych (np. deepfake, opinie, porady).
   Ułatw klientom identyfikację źródeł treści i intencji stojących za wiadomościami.

Każdy użytkownik AI, niezależnie od branży, powinien otwarcie ujawniać, kiedy treści zostały wygenerowane przez sztuczną inteligencję. Dotyczy to w szczególności treści publikowanych publicznie, takich jak artykuły, grafiki, filmy, podcasty, oferty marketingowe lub rekomendacje produktów.

Przejrzystość oznacza również ujawnienie celów wykorzystania sztucznej inteligencji: czy jest to automatyzacja obsługi klienta, analiza danych czy tworzenie treści. W świecie, w którym powstają głębokie podróbki i zmanipulowane informacje , kluczowe jest budowanie zaufania poprzez otwarte deklarowanie roli sztucznej inteligencji w tworzeniu wiadomości

2. Weryfikacja i zwalczanie dezinformacji
   Przed publikacją należy sprawdzić treści generowane przez sztuczną inteligencję w niezależnych źródłach.
   Używaj narzędzi AI do sprawdzania faktów, ale weryfikuj ich wyniki ręcznie.
   Utrzymywanie wysokich standardów rzetelności, zwłaszcza w komunikacji publicznej i marketingu.

Generatywna sztuczna inteligencja może tworzyć realistycznie brzmiące, ale nieprawdziwe treści. Dlatego każdy materiał powinien zostać sprawdzony przed jego publikacją. Zaleca się korzystanie z różnych źródeł do sprawdzania faktów, nie tylko tych opartych na sztucznej inteligencji.

Odpowiedzialność etyczna polega tutaj na zapobieganiu rozprzestrzenianiu się fałszywych informacji, które mogą wpływać na decyzje konsumentów, opinię publiczną lub reputację firm i osób. Jest to szczególnie ważne w branżach takich jak PR, media, zdrowie, edukacja i finanse.

3. Ochrona prywatności i danych osobowych
   Zgodność z RODO i lokalnymi przepisami.
   Uzyskanie świadomej zgody na przetwarzanie danych osobowych.
   Zminimalizuj gromadzenie danych i zastosuj anonimizację tam, gdzie to możliwe.

Działania oparte na sztucznej inteligencji często wiążą się z przetwarzaniem danych osobowych. Każda firma musi przestrzegać obowiązujących przepisów, takich jak RODO, ale także przestrzegać zasady minimalizacji danych.

Etyczne podejście oznacza przetwarzanie tylko tych danych, które są niezbędne, a także zapewnienie możliwości wycofania zgody i przejrzystości w informowaniu użytkowników o sposobie przetwarzania ich danych. Ochrona prywatności jest podstawą zaufania do marki.

4. Rozpoznawanie uprzedzeń i promowanie inkluzywności
   Audyt algorytmów i treści pod kątem stronniczości (płciowej, rasowej, kulturowej).
   Upewnij się, że dane szkoleniowe odzwierciedlają różnorodność społeczną
   Projektuj komunikaty i produkty tak, aby były dostępne dla różnych odbiorców.

Sztuczna inteligencja może powielać istniejące uprzedzenia, np. płciowe, rasowe, kulturowe, jeśli została przeszkolona na nieobiektywnych danych. Niezbędne jest regularne audytowanie i testowanie narzędzi AI pod tym kątem.

Promowanie różnorodności oznacza projektowanie systemów i komunikatów z myślą o wszystkich grupach społecznych. Jest to nie tylko aspekt etyczny, ale także strategia rozwoju, która pomaga dotrzeć do szerszego grona odbiorców.

5. Poszanowanie praw autorskich i własności intelektualnej
   Nie publikuj treści generowanych przez sztuczną inteligencję bez sprawdzenia legalności ich źródeł.
   Materiały Mark zainspirowane czyjąś kreatywnością.
   Przestrzegaj zasad licencjonowania zawartości AI i nie kopiuj jej bez pozwolenia.

6. Nadzór ludzki i możliwość interwencji
   Zapewnienie ludzkiego zaangażowania w proces tworzenia treści - sztuczna inteligencja nie może działać całkowicie autonomicznie.
   Ustanowienie procedur interwencji i korekty - np. w przypadku błędu lub nieetycznego zachowania modelu.

Treści generowane przez SI mogą wykorzystywać istniejące utwory chronione prawem autorskim. Dlatego ważne jest, aby świadomie sprawdzać, czy model AI nie narusza czyichś praw.

Firmy powinny edukować pracowników w zakresie licencjonowania treści, korzystania z otwartych zasobów i zasad dozwolonego użytku. Promowanie poszanowania własności intelektualnej jest oznaką odpowiedzialnej i nowoczesnej organizacji.

7. Zrozumienie kontekstu i personalizacja
   Przeanalizuj, dla kogo i w jakim celu generowane są treści.
   Dostosowanie AI do lokalnego kontekstu kulturowego i językowego.
   Upewnij się, że przekaz jest spójny z misją i wartościami firmy.

Nawet najlepszy algorytm nie zastąpi etycznej ludzkiej oceny. Dlatego konieczne jest zapewnienie, że wszystkie automatycznie generowane treści są sprawdzane i poprawiane przez ludzi.

Zaleca się, aby sztuczna inteligencja była narzędziem wspierającym, a nie autonomicznym decydentem, zwłaszcza jeśli chodzi o zdrowie, finanse, edukację, oceny pracowników lub rekomendacje produktów.

8. Odpowiedzialna automatyzacja
   Automatyzuj tylko te działania, które nie naruszają granic etycznych (np. spam, fałszywe recenzje).
   Testowanie systemów AI pod kątem ich wpływu na relacje z klientami.

Treści generowane przez SI powinny być dostosowane do kontekstu kulturowego, społecznego i językowego odbiorcy. Etyczne korzystanie ze sztucznej inteligencji oznacza unikanie formalnej, masowej komunikacji na rzecz spersonalizowanych i odpowiednich treści.

Personalizacja nie powinna prowadzić do manipulacji, ale do poprawy jakości komunikacji i budowania wartościowych relacji z odbiorcami.

9. Edukacja i rozwój kompetencji w zakresie sztucznej inteligencji w zespole
   Regularnie szkolić zespół w zakresie etycznego korzystania ze sztucznej inteligencji.
   Promowanie kultury odpowiedzialności i świadomości technologicznej.
   Ucz się ze studiów przypadku i dziel się dobrymi praktykami.

Automatyzacja powinna być stosowana tylko w procesach, które naprawdę tego wymagają. Nieetyczne jest automatyzowanie odpowiedzi, które są ważne dla klientów, takich jak reklamacje lub decyzje kredytowe, bez możliwości skontaktowania się z człowiekiem.

Sztuczna inteligencja powinna wspierać pracę ludzi, a nie zastępować ich w obszarach wymagających empatii, osądu i odpowiedzialności.

10. Ciągłe monitorowanie i ocena
    Przeprowadzanie regularnych audytów etycznych AI (analiza danych, działania algorytmiczne, wpływ na społeczeństwo).
    Zbieraj informacje zwrotne od klientów i pracowników na temat działania systemów AI.
    Publikowanie raportów przejrzystości dotyczących wykorzystania sztucznej inteligencji w firmie.

Etyczne wykorzystanie sztucznej inteligencji wymaga ciągłej edukacji zespołu. Szkolenia z zakresu etyki AI, prywatności danych i aspektów prawnych powinny stać się standardem w organizacjach.

Warto budować kulturę innowacji i refleksji, w której pracownicy rozumieją nie tylko "jak" korzystać ze sztucznej inteligencji, ale także "dlaczego" należy to robić odpowiedzialnie.

Kluczowe korzyści z etycznego podejścia do sztucznej inteligencji

Przyjęcie zasad etycznej sztucznej inteligencji nie tylko spełnia wymogi odpowiedzialnego zarządzania, ale także przynosi konkretne, długoterminowe korzyści dla organizacji:

Większe zaufanie klientów i partnerów biznesowych - przejrzystość, uczciwość i poszanowanie praw użytkowników sprawiają, że konsumenci chętniej korzystają z usług i produktów firmy, a partnerzy są bardziej skłonni do współpracy.

Lepsza reputacja marki i przewaga konkurencyjna - firmy stosujące etyczne praktyki pozytywnie wyróżniają się na tle konkurencji. Klienci coraz częściej wybierają podmioty, które działają zgodnie z wartościami społecznymi i środowiskowymi.

Zgodność z przepisami i minimalizacja ryzyka prawnego - przestrzeganie zasad ochrony danych, poszanowanie własności intelektualnej i unikanie dyskryminacji pomaga uniknąć kosztownych sporów prawnych i sankcji.

Budowanie społecznie odpowiedzialnego wizerunku organizacji - etyczne wykorzystanie AI wspiera rozwój odpowiedzialnego biznesu, który dba nie tylko o zyski, ale także o wpływ na ludzi i środowisko. To kapitał zaufania, który przekłada się na lojalność klientów i długotrwałe relacje biznesowe.

 

Etyczne wykorzystanie generatywnej sztucznej inteligencji to nie tylko wybór, ale i obowiązek odpowiedzialnego lidera. Przestrzeganie zasad przejrzystości, ochrony danych, różnorodności i ludzkiego nadzoru buduje zaufanie, chroni przed ryzykiem prawnym i wspiera zrównoważony rozwój technologiczny.

Niniejszy przewodnik ma na celu zainspirowanie do refleksji i stworzenia indywidualnej polityki etycznej w każdej firmie i organizacji.

Ponadto etyczna sztuczna inteligencja powinna obejmować szereg standardów spełniających potrzeby osób niepełnosprawnych. Konieczne jest włączenie młodych ludzi z niepełnosprawnością intelektualną w proces projektowania i zapewnienie, że treści i narzędzia sztucznej inteligencji są dostosowane do ich konkretnych potrzeb w zakresie dostępnych tekstów (dostępne czytniki ekranu, interakcje głosowe) oraz wytycznych dotyczących dostępności treści internetowych (WCAG) dla sztucznej inteligencji, w celu przezwyciężenia możliwych barier.

 

Szablony analizy SWOT (mocne i słabe strony, szanse i zagrożenia)

W tej sekcji dowiesz się, jak przeprowadzić analizę SWOT swojej firmy i zidentyfikować jej mocne i słabe strony oraz wykorzystać je do osiągnięcia sukcesu.

Celem analizy SWOT jest dokładne zbadanie otoczenia podmiotu pod kątem szans i zagrożeń, a także ustalenie wszelkich mocnych i słabych stron, aby określić strategie dalszego działania, które są zgodne z celami organizacji.

Technika ta jest przeznaczona do stosowania na wstępnych etapach procesów decyzyjnych i może być wykorzystywana jako narzędzie do oceny strategicznej pozycji organizacji. Ma ona na celu określenie celów przedsięwzięcia biznesowego lub projektu oraz identyfikację czynników wewnętrznych i zewnętrznych, które są korzystne i niekorzystne dla osiągnięcia tych celów. Litery w SWOT oznaczają:

Mocne strony

Słabe strony

Możliwości

Zagrożenia

Praktyczne wskazówki dotyczące wdrażania

W przypadku analizy SWOT należy w miarę możliwości zaangażować osoby ze wszystkich ważnych obszarów firmy. Doprowadzi to do lepszych wyników. Na początkowym etapie można jednak przeprowadzić analizę samodzielnie. Jeśli przeprowadzasz analizę SWOT jako zespół, możesz to zrobić w następujący sposób:

1. Analiza PESTLE polega na opisaniu wpływu, jaki na daną organizację wywierają czynniki polityczne, ekonomiczne, społeczne, technologiczne, środowiskowe i prawne. Analiza ta jest pomocna w przygotowywaniu strategicznych planów rozwoju, co często wymaga bliższego przyjrzenia się swojej instytucji pod kątem zachodzących w niej procesów. Pogrupuj wyniki analizy PESTLE (czynniki zewnętrzne z sześciu obszarów analizy PESTLE) w szanse i zagrożenia. Rozpocznij od zidentyfikowania wszystkich pozytywnych skutków czynników zewnętrznych, które mają wynik 12 lub więcej punktów. Są to szanse, które zostały już zidentyfikowane.

Następnie zidentyfikuj wszystkie negatywne skutki czynników zewnętrznych, które uzyskały co najmniej 12 punktów. Są to zagrożenia, które zostały już zidentyfikowane.

Zastanów się, czy istnieją dalsze szanse lub zagrożenia, które do tej pory pominąłeś. Poniższe pytania mogą w tym pomóc:

 Możliwości:

Skąd biorą się możliwości na rynku, które mogą wspierać cele naszej firmy?

Jakie trendy można zaobserwować obecnie i w przyszłości?

Jakie okoliczności prawne i polityczne są zgodne z naszą podstawową działalnością?

 

Zagrożenia:

Skąd biorą się zagrożenia na rynku, które mogą zagrozić celom naszej firmy?

Którym trendom rynkowym nasza firma nie poświęca wystarczającej uwagi?

Które trendy zagrażają naszej przewadze konkurencyjnej?

Które decyzje / tendencje polityczne i prawne mogą mieć szkodliwy wpływ na naszą działalność?

 

Mocne strony:

Co sprawia, że nasza firma jest lepsza od konkurencji?

Jaki jest nasz unikalny punkt sprzedaży?

Jakie dynamiczne umiejętności posiada nasza firma?

W jakim stopniu firma jest doceniana przez pracowników?

 

Słabe strony:

Gdzie pracujemy poniżej średniej w porównaniu do naszych konkurentów?

W jakich obszarach brakuje nam ważnej wiedzy specjalistycznej?

W których działach / zespołach / na których stanowiskach brakuje pracowników?

Jakie powtarzające się błędy popełniliśmy w przeszłości, które nie powinny mieć miejsca?

 

2. Teraz porównaj ze sobą cztery pola zawierające wyniki dotyczące mocnych i słabych stron, szans i zagrożeń i wykorzystaj je do określenia strategii, którą musisz wdrożyć.

ROZDZIAŁ 1: Definicja i znaczenie przedsiębiorczości

-Ortiz García P i Olaz Capitán ÁJ (2021) Przedsiębiorczość osób niepełnosprawnych: Od umiejętności do wartości społecznej. Front. Psychol. 12: 699833. doi: 10.3389/fpsyg.2021.699833

-OECD (2014), Policy Brief on Entrepreneurship for People with Disabilities (Polityka dotycząca przedsiębiorczości osób niepełnosprawnych).

Obszary kompetencji i postępy w nauce: https://joint-research-centre.ec.europa.eu/entrecomp-entrepreneurship-competence-framework/competence-areas-and-learning-progress_en

-Europejskie Ramy Kompetencji w zakresie Przedsiębiorczości: https://www.youtube.com/watch?v=UwZPcJky0Ko

Harvard Business School Online, "10 cech przedsiębiorców odnoszących sukcesy": https://online.hbs.edu/blog/post/characteristics-of-successful-entrepreneurs

-"Droga do samowystarczalności: Przewodnik po przedsiębiorczości dla niepełnosprawnej młodzieży": https://dpi.wi.gov/sites/default/files/imce/mmee/pdf/entrepreneurship_guide.pdf

 

ROZDZIAŁ 2: Stan wiedzy na temat przedsiębiorczości młodzieży w każdym kraju (w tym młodych przedsiębiorców niepełnosprawnych)

WŁOCHY

-Laboratorium Przedsiębiorczości do szkolenia nauczycieli w zakresie przedsiębiorczości: https://www.ufficiostampa.provincia.tn.it/content/download/35253/607732/file/Ricercazione_2015_vol7_n_2.pdf#page=111

Szkolenie w zakresie przedsiębiorczości: https://consorzioquinn.it/wp-content/uploads/2025/01/Levoluzione-dellalta-formazione_full_31012025.pdf#page=91

Młodzi przedsiębiorcy we Włoszech i w UE Kontekst: https://www.cna.it/wp-content/uploads/2022/09/10_APPROFONDIMENTO_GIOVANI-IMPRENDITORI.pdf

Program nauczania przedsiębiorczości w szkołach średnich: https://www.mim.gov.it/-/pubblicato-il-sillabo-per-l-educazione-all-imprenditorialita-nella-scuola-secondaria-

-Najlepsze zachęty dla młodych przedsiębiorców we Włoszech: Pożyczki i dotacje 2024: https://www.contributieuropa.com/le-migliori-agevolazioni-per-giovani-imprenditori-italia-2024/

Rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej: projekt przedsiębiorczości: https://www.to.camcom.it/guida-mettersi-proprio-il-progetto-imprenditoriale

Trzy rodzaje przedsiębiorców według kodeksu cywilnego: https://www.to.camcom.it/13-i-tre-tipi-di-imprenditore-il-codice-civile

-Fundusze i zachęty :https://disabilita.governo.it/it/attivita-svolte-e-in-programma/fondi-e-incentivi/

Dofinansowanie dla osób niepełnosprawnych: https://www.sunrisemedical.it/blog/finanziamenti-per-disabili

-Fundusz kredytów młodzieżowych : https://www.politichegiovanili.gov.it/politiche-giovanili/accordi-e-compartecipazioni/fondo-per-il-credito-ai-giovani/

-Zostanie przedsiębiorcą we Włoszech: liczby, wyzwania i programy, które inspirują młodych ludzi: https://www.economyup.it/innovazione/diventare-imprenditori-in-italia-i-numeri-le-difficolta-e-8-programmi-che-ispirano-i-giovani/

-Erasmus dla młodych przedsiębiorców: https://www.erasmus-entrepreneurs.eu/

IRLANDIA

-Ścieżka dostępu do edukacji dla osób niepełnosprawnych: https://www.accesscollege.ie

Program przedsiębiorczości dla osób niepełnosprawnych: https://www.tudublin.ie/explore/news/aib-and-tu-dublin-entrepreneurship-for-people-with-disabilities-programme-2024-.html

-Eye Clinic Liaison Officer (ECLO): https://vi.ie/eye-clinic-liaison-officer-eclo/

-Vision Ireland: https://vi.ie/

-Technological University Dublin: https://www.tudublin.ie/

-Program dla młodych przedsiębiorców: https://www.juniorentrepreneur.ie

-The Student Enterprise: https://www.studententerprise.ie

-Inicjatywa Otwarte Drzwi: https://www.opendoorsinitiative.ie/

-Citizens Information Ireland: https://www.citizensinformation.ie

Praca i dostęp: https://www.gov.ie/en/department-of-social-protection/services/work-and-access/

-Vision Ireland: https://www.vi.ie

-Lokalne Biura Przedsiębiorczości (LEO): https://www.localenterprise.ie/

-IDA Ireland: https://www.idaireland.com/

-Enterprise Ireland: https://www.enterprise-ireland.com/en/

-Centrum Przedsiębiorczości Guinnessa: https://www.gec.ie/

-Dogpatch Labs: https://dogpatchlabs.com/

-Izby handlowe: https://chambers.ie/

-StartUp Ireland: https://startups.ie/

-Social Entrepreneurs Ireland: https://www.socialentrepreneurs.ie/

-Business in the Community Ireland (BITCI): https://bitc.ie/

-Projekt aktywizacji osób niepełnosprawnych (DAP): Social Entrepreneurs Ireland (SEI): https://www.oireachtas.ie/en/debates/question/2017-03-02/129/#:~:text=The%20objective%20of%20this%20programme,to%20obtain%20and%20sustain%20employment.

-Lokalne Biuro Przedsiębiorczości: https://www.localenterprise.ie/

Program Integracji Społecznej i Aktywizacji Społeczności (SICAP): https://www.gov.ie/en/department-of-rural-and-community-development/policy-information/social-inclusion-and-community-activation-programme-sicap/

-Microfinance Ireland (MFI): https://microfinanceireland.ie/

-Social Entrepreneurs Ireland: https://www.socialentrepreneurs.ie/

 

CYPR

Edukacja w zakresie przedsiębiorczości na poziomie szkolnym i pozaszkolnym:

-Ministerstwo Edukacji, Sportu i Młodzieży Cypru: https://www.moec.gov.cy/en/

Plan działania w dziedzinie edukacji cyfrowej (2021-2027): https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digital-education/action-plan

Plan działania w dziedzinie edukacji cyfrowej (2021-2027): https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digital-education/action-plan

-UNESCO, Integracja technologii w systemie edukacji na Cyprze: https://education-profiles.org/europe-and-northern-america/cyprus/~technology

-Raport Global Entrepreneurship Monitor (GEM) na lata 2021/2022: -https://www.gemconsortium.org/file/open?fileId=50691

Artykuł na temat "Cypryjska edukacja i kultura przedsiębiorczości wymagają rozwoju": https://cyprus-mail.com/2023/04/07/cyprus-entrepreneurial-education-and-culture-in-need-of-development/

-Raport Global Entrepreneurship Monitor (GEM) 2024/2025: https://www.gemconsortium.org/file/open?fileId=51621

-Junior Achievement (JA) Cyprus: https://jacyprus.org/en/

-JA, program "Nasza społeczność": https://jacyprus.org/en/our-community/

-JA, program "Firma": https://jacyprus.org/en/company-programme/

-Cypryjska strategia uczenia się przez całe życie na lata 2021-2027: https://www.moec.gov.cy/eiao/en/life_long_learning_strategy.html

Krajowe źródła informacji na temat rozpoczynania działalności gospodarczej:

-Business in Cyprus Portal: https://www.businessincyprus.gov.cy/

-Departament Rejestru Spółek i Syndyka: https://www.companies.gov.cy/en/

-Portal rządowy: https://www.gov.cy/en/

Polityka przedsiębiorczości społecznej na Cyprze:

Artykuł "Przedsiębiorstwa społeczne - prawo, jego stosowanie i rejestracja jako przedsiębiorstwo społeczne zgodnie z prawem cypryjskim": https://mouktaroudes.com/social-enterprises-the-law-its-application-and-registering-as-a-social-enterprise-under-cyprus-law/

Projekt "Social Agile", raport krajowy "Młodzież i przedsiębiorczość społeczna na Cyprze": https://sociallyagile.eu/wp-content/uploads/2023/12/Cyprus-Report-.pdf?

-Cooperative Societies Service (SCS): http://www.cssda.gov.cy/

Agencje rządowe:

-Ministerstwo Energii, Handlu i Przemysłu: https://www.gov.cy/meci/en/

Cypryjska Izba Przemysłowo-Handlowa (CCCI): https://ccci.org.cy/

-Human Resource Development Authority of Cyprus (HRDA): https://www.anad.org.cy/wps/portal/hrda/hrdaExternal/!ut/p/z1/04_Sj9CPykssy0xPLMnMz0vMAfIjo8ziPTw8HD0s_Q383F3DjAwCLVydTV2CLY39XUz0w_Wj9KOASgxwAEcD_YLsbEUAbztbrg!!/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/

Podmioty inkubujące i wspierające:

Centrum Innowacji IDEA: https://ideacy.net/en-gb/Idea/

-Cyprus Entrepreneurship Competition (CyEC): https://cyec.org.cy/

Organizacje pozarządowe i przedsiębiorstwa społeczne:

-Creative Europe Desk Cyprus: https://www.fundingprogrammesportal.gov.cy/en/programs/creative-europe-crea/

-Youth Board of Cyprus: https://onek.org.cy/en/

Systemy finansowania przedsiębiorczości

Program Thalia (2021-2027): https://thalia.com.cy/en/home-en/

-Cyprus Equity Fund: https://www.eif.org/what_we_do/resources/cyprus-equity-fund/index.htm

Program Kreatywna Europa: https://culture.ec.europa.eu/creative-europe/about-the-creative-europe-programme

-Cyprus Entrepreneurship Fund (CIF): https://www.eif.org/what_we_do/resources/cypef/index.htm

-Horizon Europe: https://research-and-innovation.ec.europa.eu/funding/funding-opportunities/funding-programmes-and-open-calls/horizon-europe_en

-Erasmus dla młodych przedsiębiorców: https://www.erasmus-entrepreneurs.eu/

Europejski Fundusz Społeczny (EFS): https://european-social-fund-plus.ec.europa.eu/en

-JA StartUp Programme: https://jacyprus.org/en/startup/

Nagrody Stelios dla młodych przedsiębiorców: https://steliosfoundation.com.cy/stelios-awards-for-young-entrepreneurs-in-cyprus/

Programy mentorskie i szkoleniowe

Cypryjska Izba Przemysłowo-Handlowa (CCCI): http://www.ccci.org.cy/

-Youth Board of Cyprus (ONEK): http://www.onek.org.cy/

-Centrum Innowacji IDEA: http://www.ideacy.net/

-Junior Achievement Cyprus (JA Cyprus): http://www.jacyprus.org/

-Politechnika Cypryjska (CUT): http://www.cut.ac.cy/

-Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT): http://www.eit.europa.eu/

-Centrum Produktywności Cypru (KEPA): http://www.kepa.gov.cy/

PlatformaEYE: https://www.erasmus-entrepreneurs.eu/

-Centrum Innowacji Społecznych (CSI): https://csicy.com/

GRECJA

-Kształcenie młodzieży pod kątem przyszłego bezrobocia w Grecji: https://bristoluniversitypressdigital.com/monochap/book/9781529200119/ch005.xml

-International Journal of Educational Administration and Policy Studies: https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1384447.pdf

-DYPA - Greckie Publiczne Służby Zatrudnienia: https://www.dypa.gov.gr/active-employment-policies

Ateńska Izba Przemysłowo-Handlowa: https://acci.gr/en/mission-and-goals/

Grecka Konfederacja Profesjonalistów, Rzemieślników i Kupców (GSEVEE): https://www.gsevee.gr/en-us/about

-The Egg - Enter-Grow-Go: https://www.theegg.gr/en/

-DIAPLOUS Spółdzielnie socjalne: https://diaplous.eu/en/social-cooperatives-koispe/

-The People's Trust: https://www.thepeoplestrust.org/

POLSKA

Ministerstwo Edukacji i Nauki - podstawa programowa dla szkół: https://www.gov.pl/web/edukacja/podstawy-programowe

-Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP): https://www.parp.gov.pl/

-Platforma edukacyjna NAVOICA - kurs dotyczący innowacji i przedsiębiorczości: https://navoica.pl/

-Erasmus dla młodych przedsiębiorców: https://www.erasmus-entrepreneurs.eu/

-Biznes.gov.pl - rządowy portal o zakładaniu i prowadzeniu działalności gospodarczej: https://www.biznes.gov.pl/

-OECD Country Note on Poland's Entrepreneurship Education: https://www.oecd.org/education/entrepreneurship-education-in-poland.htm

-Youth Business Poland: https://youthbusiness.org/members/youth-business-poland/

-Krajowa Izba Gospodarcza (KIG): https://kig.pl/

-Poznański Park Naukowo-Technologiczny (PPNT): https://ppnt.poznan.pl/

-Fundacja Widzieć Inaczej - Akademia ATnis: https://www.facebook.com/WidzimyInaczej/

-PFR Ventures / Polski Fundusz Rozwoju: https://pfrventures.pl/

Programy aktywizacji młodzieży: https://www.gov.pl/web/rodzina/aktywizacja-osob-niepelnosprawnych

-Ośrodki Wsparcia Ekonomii Społecznej (OWES): https://ekonomiaspoleczna.gov.pl/

 

ROZDZIAŁ 3: Narzędzia i wskazówki dotyczące zostania przedsiębiorcą

Wskazówki dotyczące etycznego wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji w praktyce zawodowej i biznesowej

-Związek Firm Public Relations (ZFPR) - Warszawa Zasady: Zasady etycznego wykorzystania AI w PR Źródło: Dokument "dane na temat etyki w korzystaniu z AI.docx" (na podstawie publikacji ZFPR i ICCO, 2024).
-ICCO (The International Communications Consultancy Organisation) - Warszawskie zasady etycznego wykorzystania AI w public relations, 2023 r.
Komisja Europejska (Komisja Europejska) - Wytyczne etyczne dotyczące godnej zaufania sztucznej inteligencji, 2019, https://digital-strategy.ec.europa.eu.
Future of Life Institute - Asilomar AI Principles, https://futureoflife.org/ai-principles Coursera / Uczelnia Łazarskiego - Kursy nt. etyki AI i wykorzystania AI w biznesie

-Reuters (2018) - Amazon wycofuje tajne narzędzie rekrutacyjne AI, które wykazywało uprzedzenia wobec kobiet
 Dostęp: https://www.reuters.com

-ALK - Akademia Leona Koźmińskiego (2023) - Niewidzialne kobiety: odkrywanie uprzedzeń ze względu na płeć w generowanych przez AI wizerunkach profesjonalistów.
-Jak etycznie wykorzystywać sztuczną inteligencję w marketingu www.widoczni.com 

Etyczna sztuczna inteligencja w komunikacji i obsłudze klienta: www.engage-ai.co

Szablony analizy SWOT (mocne i słabe strony, szanse i zagrożenia)

-Asana: Analiza SWOT:https://asana.com/resources/swot-analysis

-Aegean Journal of Environmental Sciences (Hovardas, 2015): https://www.env.aegean.gr/wp-content/uploads/2015/06/Hovardas_AEJES_2015.pdf

-Komisja Europejska Wiki: Analiza SWOT: https://wikis.ec.europa.eu/spaces/ExactExternalWiki/pages/50109063/SWOT+Analiza

-Investopedia: Analiza SWOT: https://www.investopedia.com/terms/s/swot.asp