Co jest czym: typologie
Najważniejszym warunkiem procesu widzenia jest podstawowy element: światło, forma energii elektromagnetycznej, które wpada do naszych oczu i wchodzi w interakcję z receptorami światłoczułymi umieszczonymi na siatkówce. Ta interakcja inicjuje sekwencję zdarzeń, w których generowane są impulsy nerwowe. Impulsy te przemierzają skomplikowane szlaki i sieci w mózgu odpowiedzialne za widzenie, określane zbiorczo jako kora wzrokowa. Przychodzące światło jest dalej kierowane na tylną powierzchnię siatkówki przez soczewkę, która jest znana jako soczewka krystaliczna. Receptory siatkówki wykrywają tę energię świetlną i, w procesie zwanym transdukcją, przekształcają ją w potencjały czynnościowe. Potencjały te są następnie przesyłane wzdłuż nerwu wzrokowego.
W dziedzinie zdrowia wzroku dr Ananya Mandal definiuje upośledzenie wzroku jako “ograniczenie funkcjonalne wpływające na oko lub oczy lub cały układ wzrokowy”. Upośledzenie to prowadzi do szeregu skutków, w tym:
Zmniejszenie ostrość widzenia, powodujące, że dana osoba postrzega obiekty mniej ostro niż osoba widząca,
Zmniejszenie pola widzenia, w którym dana osoba nie może obserwować tak szerokiego obszaru, jak przeciętna osoba, bez przesuwania wzroku lub odwracania głowy,
Fotofobie, niezdolność do tolerowania lub patrzenia na światło,
Diplopię, powszechnie określana jako podwójne widzenie,
Zniekształcenia wizualne, polegające na deformacji obrazów,
Wyzwania związane z percepcją wzrokową lub interpretacją informacji wizualnych,
Kombinacje cech.
Zgodnie z orzeczeniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), osoba jest klasyfikowana jako poważnie słabowidząca lub niewidoma, gdy ostrość wzroku w jej najlepszym oku – używanym do postrzegania szczegółów – pozostaje poniżej 1/20, nawet przy najskuteczniejszej korekcji. Z drugiej strony, osoba jest klasyfikowana jako słabowidząca lub niewidoma, jeśli jej ostrość wzroku mieści się w przedziale od 3/10 do 1/20. Jednak ten system klasyfikacji pochodzi sprzed dwóch dekad. Niedawno Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-10) – wersja WHO na rok 2016 wprowadziła nowy schemat klasyfikacji. Ten zaktualizowany schemat przedstawia pięć odrębnych kategorii w rozdziale VII: Choroby oczu I przydatków oka (H00-H59), koncentrując się w szczególności na zaburzeniach widzenia i ślepocie (H53-H54).
H 53.0 – Niedowidzenie z nieużywania oka
Niedowidzenie w: różnowzroczności, deprywacji sensorycznej, zezie
H53.1 – Subiektywne zaburzenia widzenia
Astenopia, ślepota dzienna, ślepota zmierzchowa, zniekształcenie obrazu, światłowstręt, mroczki ruchome, nagła utrata wzroku, wzrokowe halo
H53.2 – Dwojenie
Podwójne widzenie
H53.3 – Inne zaburzenia widzenia obuocznego
Nieprawidłowa korespondencja siatkówki, fuzja bez stereopsji, Jednoczesna percepcja bez fuzji, upośledzenie widzenia obuocznego
H53.4 – Zmiany w polu widzenia
Poszerzenie plamki ślepej, uogólnione zawężenie pola widzenia, niedowidzenie połowicze (jednoimienne) (różnoimienne), ubytek kwadrantowy. Mroczek: łukowaty, bjerruma, środkowy, pierścieniowaty
H53.5 – Zaburzenia widzenia barw
Całkowita ślepota na barwy, nabyte zaburzenie widzenia barwnego, ślepota na barwy, częściowa ślepota na barwę zieloną, ślepota na barwę zieloną, częściowa ślepota na barwę czerwoną, ślepota na barwę czerwoną, częściowa ślepota na barwę niebieską, Ślepota na barwę niebieską
H53.6 – Ślepota zmierzchowa
H53.7 – Inne zaburzenia widzenia
H53.8 – Zaburzenia widzenia, nieokreślone
H54 Ślepota i upośledzenie widzenia
H54.0- Ślepota obuoczna
Upośledzenie widzenia kategorii 3; 4; 5 w obu oczach
H54.1 – Ślepota jednego oka, upośledzenie widzenia drugiego oka
Upośledzenie widzenia kategorii 3, 4, 5 w jednym oku i kategorii 1 lub 2 w drugim oku.
H54.2 – Upośledzenie wzroku obuoczne
Upośledzenie widzenia kategorii 1 lub 2 w obu oczach
H54.3 – Nieokreślona utrata wzroku, obuoczna
Upośledzenie widzenia kategorii 9 w obu oczach
H54.4- Ślepota jednego oka
Upośledzenie widzenia kategorii 3, 4, 5 w jednym oku [prawidłowe widzenie w drugim oku]
H54.5 – Upośledzenie widzenia jednego oka
Upośledzenie widzenia kategorii 1 lub 2 w jednym oku [prawidłowe widzenie w drugim oku]
H54.6 – Upośledzenie widzenia kategorii 1 lub 2 w jednym oku [prawidłowe widzenie w drugim oku] Upośledzenie widzenia kategorii 9 w jednym oku [prawidłowe widzenie w drugim oku]
H54.7 – Nieokreślona utrata wzroku
Upośledzenie widzenia kategorii 9 BNO
Jak przedstawiono na stronie internetowej WHO, tabela przedstawia kategoryzację ciężkości upośledzenia wzroku, która została zatwierdzona przez rezolucję Międzynarodowej Rady Okulistyki oraz wytyczne przedstawione przez WHO Consultation on “Development of Standards for Characterization of Vision Loss and Visual Functioning”.
Kategoryzacja ciężkości upośledzenia wzroku
|
Kategoria |
Obecna zdolność dobrego widzenia na dystans | |
| Gorzej niż | Równy lub lepszy niż | |
|
0 Brak zaburzenia widzenia lub łagodne zaburzenia widzenia |
6/18
3/10 (0.3) 20/70 |
|
| 1 Umiarkowane zaburzenie widzenia | 6/18
3/10 (0.3) 20/70 |
6/60
1/10 (0.1) 20/200 |
| 2 Ciężkie zaburzenie widzenia | 6/60
1/10 (0.1) 20/200 |
3/60
1/20 (0.05) 20/400 |
|
3 Ślepota |
3/60 1/20 (0.05) 20/400 |
1/60 * 1/50 (0.02) 5/300 (20/1200) |
|
4. Ślepota |
1/60 *
1/50 (0.02) 5/300 (20/1200) |
Poczucie światła |
| 5 Ślepota | Brak poczucia światła | |
| 9 | Nieokreślona i niemożliwa do ustalenia | |
| *liczy palce z odległości 1 metra | ||
Rysunek 1: kategoryzacja ciężkości upośledzenia wzroku (Źródło: (ICD-10 Version:2016, n.d.))
“Uwaga: Termin upośledzenie wzroku w kategorii H54 obejmuje kategorię 0 dla łagodnego upośledzenia wzroku lub jego braku, kategorię 1 dla umiarkowanego upośledzenia wzroku, kategorię 2 dla poważnego upośledzenia wzroku, kategorie 3, 4 i 5 dla ślepoty oraz kategorię 9 dla niewykwalifikowanego upośledzenia wzroku. Termin “słabowidzenie” zawarty w poprzedniej wersji został zastąpiony kategoriami 1 i 2, aby uniknąć pomyłek z osobami wymagającymi opieki nad słabowidzącymi”. (Wersja ICD-10:2016, b.d.)
Upośledzenie wzroku stanowi duży parasol obejmujący wszystkie poprzednie kategorie (ślepota i częściowe widzenie) w H54. Jednak zawiłości każdego przypadku są różne. Tylko mniejszość osób zarejestrowanych jako niewidome lub słabowidzące nie ma żadnej formy widzenia, podczas gdy różne stany oczu różnie reagują na czynniki, takie jak zmiany oświetlenia. Niektóre osoby mogą mieć zdolność czytania, ale wymagają pomocy w bezpiecznym poruszaniu się. Niezależnie od stanu, najlepszym podejściem do ustalenia zdolności widzenia danej osoby jest zapytanie jej, gdy jest sama i omówienie z nią, w jaki sposób wolałaby uzyskać wsparcie” (VISION, n.d.).
Wirtualne przykłady
Zanim przejdziemy do dostarczenia instrukcji i wytycznych dotyczących angażowania uczniów z dysfunkcją wzroku (V.I.) zarówno w systemie edukacji, jak i w warsztatach ceramicznych, wydaje się właściwe, aby zaoferować widzącym użytkownikom tego programu szkoleniowego wgląd (poprzez przykłady) w potencjalne doświadczenia wizualne osób z różnymi rodzajami dysfunkcji wzroku.
Poniższe slajdy, opracowane przez zespół SIGMA, ilustrują, w jaki sposób osoby z określonymi schorzeniami oczu mogą postrzegać daną sytuację inaczej niż osoby w pełni widzące. Ważne jest, aby przyznać, że nie możemy dokładnie zrozumieć doświadczeń wizualnych innych osób, a te slajdy służą jako przybliżenie. Jak wspomniano powyżej, sposób, w jaki ludzie rozumieją obiekt, zależy nie tylko od ich danych wizualnych, ale także od tego, jak ich mózg przetwarza i interpretuje informacje wizualne.
Poniżej znajduje się ogólne wprowadzenie do różnych rodzajów wizji:
| 1 | Pełne widzenie | Żadnych problemów – czysty obraz, bez zaburzeń ruchomości gałek, potrafi dostrzec detale i ocenić odległość | – bez chorób oczu
– krótko lub dalekowzroczność możliwa do korekcji okularowej |
| 2 | Widzenie tunelowe | Dobre widzenie centralne, brak widzenia peryferyjnego, do znalezienia przedmiotu, oceny przestrzeni wymagane są ruchy głową lub gałkami ocznymi | – jaskra
– zwyrodnienie barwnikowe siatkówki |
| 3 | Widzenie peryferyjne | Dobre widzenie peryferyjne (na bokach) lecz brak widzenia centralnego – potrzeba umiejscowienia celu w sektorze prawidłowego widzenia | – choroby plamki
– Zespół Stargarda |
| 4 | Niejednolite widzenie | Zaburzenia pola widzenia polegające na nieregularnych ubytkach w polu widzenia.
Wymagane umiejscowienia celu w sektorze prawidłowego widzenia |
– retinopatia cukrzycowa
– zanik nerwu wzrokowego |
| 5 | Nieostre widzenie
(oczopląs) |
Niewyraźne widzenie będące skutkiem mimowolnych ruchów gałek ocznych w osiach poziomych/pionowych lub rotacyjnych. Może potrzebować czasu do zogniskowania celu. | – oczopląs |
| 6 | Zmniejszona ostrość widzenia z powodu złego kontrastu lub jasności | Problemy z rozpoznawaniem detali i obiektów na odległość. Może potrzebować więcej czasu i lepszego oświetlenia | – zaćma |
| 7 | Zmniejszona ostrość widzenia z powodu nadwrażliwości na światło | Problemy z rozpoznawaniem szczegółów.
Może wymagać zaciemnienia/ przyciemnienia, ciemnych okularów lub siedzenia tyłem do źródła światła |
– fotofobia (światłowstręt)
– albinizm |
Rysunek 2: Późniejsze choroby oczu według grupy slajdów (stan) (źródło: (VISION, b.d.).
W oparciu o te różne rodzaje wizji i upośledzenia wzroku, jakie są główne bariery, które napotykają, będąc częścią grupy i wchodząc w interakcje z innymi?
Jakie są główne bariery, które zwykle napotykają podczas poruszania się w nowych przestrzeniach i podczas uczenia się przez doświadczenie (wykorzystując w ten sposób 5 zmysłów) podczas warsztatów ceramicznych?
| Bariery w budowaniu zespołu podczas warsztatów ceramicznych.
Dla młodych V.I. trudności w tej sytuacji mogą obejmować: Zidentyfikowanie swojego zespołu i jego pozycji, ale także zrozumienie uczuć innych z powodu niemożności rozpoznania mimiki twarzy i ruchów ciała / gestów itp. Jest to więc duży problem związany z interakcjami społecznymi. Poruszanie się po pomieszczeniu, omijanie przeszkód i barier fizycznych, ale także bezpieczeństwo związane z użyciem niebezpiecznych materiałów. Bieżące informowanie o zmianach członków zespołu, takich jak odejście lub dołączenie do zespołu. Wiedzę o tym, kiedy wziąć udział w dyskusji lub zajęciach. Konieczność poświęcenia dodatkowego czasu na dostęp do materiałów wizualnych, takich jak karty na slajdach prezentacji. Konieczność zapewnienia dostępności wszystkich materiałów w dostępnych formatach (tekst elektroniczny lub Brail), unikając standardowych materiałów drukowanych. Wykorzystywanie technologii wspomagającej, na przykład korzystania z czytników ekranu i wyświetlaczy brajlowskich. Ogólnie rzecz biorąc, zdecydowanie zalecane są doświadczenia dotykowe i wielozmysłowe. Procesy te umożliwiają osobom niewidomym i słabowidzącym konstruowanie i opracowywanie spersonalizowanych wzorców i struktur w celu łatwiejszego zapamiętywania informacji. |
 |
Widzenie tunelowe – utrata widzenia peryferyjnego |
Widzenie peryferyjne – brak widzenia centralnego |
Niejednolite widzenie – brakujące obszary |
Niewyraźne widzenie – oczopląs |
Zmniejszona ostrość widzenia – słaby kontrast |
Ograniczone widzenie – zbyt dużo światła |
| Bariery związane z zarządzaniem przestrzenią i rozpoznawaniem obiektów w warsztacie ceramicznym
Dla młodzieży z V.I. trudności mogą obejmować: Wykrywanie i rozpoznawanie obiektów. Aby przezwyciężyć ten problem, osoby niewidome często po prostu wykorzystują swoją pamięć i systemy etykietowania, aby pomóc im zlokalizować i rozpoznać obiekty w przestrzeni. Rozpoznawanie obiektów o podobnych kształtach lub rozpoznawanie liniowych wzorów obiektów. Postrzeganie prawidłowych kształtów obiektów. Zwróć uwagę:
Dla osób słabowidzących lokalizacja obiektów jest bardzo ważna. Upewnij się, że obiekty w salach lekcyjnych zawsze znajdują się w tym samym miejscu, aby uczniowie z niepełnosprawnością wzroku nie musieli stale zmieniać nabytych odniesień (pod względem lokalizacji obiektu), reorganizować uzyskanych wcześniej informacji i zmieniać swojej przestrzennej mapy odniesienia. |
 |
Widzenie tunelowe – utrata widzenia peryferyjnego |
Widzenie peryferyjne – brak widzenia centralnego |
Niejednolite widzenie – brakujące obszary |
Niewyraźne widzenie – oczopląs |
Zmniejszona ostrość widzenia – słaby kontrast |
Ograniczone widzenie – zbyt dużo światła |
Tabela podsumowująca dla nauczycieli, jak prawidłowo postępować, aby zaspokoić potrzeby młodzieży dysfunkcją wzroku.
Przedstaw środowisko uczenia się i ludzi w nim przebywających!
Przedstaw się jako nauczyciel.
Wyjaśnij swoją rolę w zapewnianiu indywidualnego wsparcia i pomocy emocjonalnej w razie potrzeby (zapytaj osobę słabowidzącą, czy potrzebuje Twojej pomocy).
Wyjaśnij uczniom z klasy V.I środowisko uczenia się (gdzie znajdują się przedmioty, z ilu osób składa się zespół, poinformuj o możliwych barierach I sposobach jak uniknąć niebezpieczeństw podczas poruszania się w nowej przestrzeni).
Upewnij się, że wszyscy są prawidłowo poinformowani o możliwych zagrożeniach i środkach bezpieczeństwa, z którymi należy się zmierzyć!
Pozwól im się z Tobą skontaktować, jeśli potrzebują Twojej pomocy.
Bądź ½ kroku przed nimi, aby mogli łatwo za Tobą podążać.
Spacerując z osobami słabowidzącymi, rozmawiaj z nimi swobodnie i informuj ich o
budynkach i znakach.
Aby opisać przestrzeń, użyj słów takich jak przód-tył, lewo lub prawo.
Kiedy odchodzisz, powinieneś to ogłosić.
Zapewnij wsparcie emocjonalne i promuj pozytywne relacje w grupie!
Zapytaj bezpośrednio, o ich preferencje i hobby lub o cokolwiek chcesz ich zapytać, biorąc pod uwagę ich niepełnosprawność.
Zbadaj swoje wewnętrzne uczucia aby móc zrozumieć możliwe konflikty lub emocje które mogą wystąpić podczas warsztatów.
Mów do nich naturalnym tonem głosu, unikając stresu i niepokoju. Postaraj się przyjąć pozytywną mowę behawioralną i motywacyjną.